İlim, Cehalet ve Hakikat

“İlim tahsilinin meşakkatine az bir zaman katlanmayan,
cehaletin karanlığında nice devirler mahpus kalır.”

Bu cümle, kulağa hoş gelen bir vecize değil; yüzümüze çarpılan bir hakikattir. Çünkü ilim dediğimiz şey, alkışla, konforla, keyifle gelmez. Uykudan çalar, zamandan yer, nefsin rahatını bozar. İşte tam da bu yüzden çoğu insan ilmi değil, cehaleti seçer. Çünkü cehalet zahmetsizdir. Hiçbir bedel ödemezsin; ama bedelini ömür boyu ödersin.

Bugün etrafımıza bakalım. Her konuda fikri olan ama hiçbir konuda emeği olmayan bir kalabalık içindeyiz. Okumadan konuşan, öğrenmeden hüküm veren, anlamadan reddeden bir gürültü çağındayız. İnsanlar bir konunun hakikatine ulaşmak için birkaç yılını vermeye yanaşmıyor; ama o konuda ömürlük kanaat üretmekte zerre tereddüt etmiyor. Sonra da şaşırıyoruz: Neden aynı hataları tekrar tekrar yaşıyoruz?

Çünkü ilim tahsilinin meşakkatine az bir zaman katlanmayan,
cehaletin karanlığında nice devirler mahpus kalıyor.

Bu bir tehdit değil, bir matematik hesabı. Beş yıl sabretmeyen, elli yıl sürünür. Bir kitap bitirmeye üşenen, bir ömür başkasının cümleleriyle yaşar. Sormayı öğrenmeyen, her söylenene inanır. Ve en acısı da şudur: Cehalet, kendini bilgelik zanneder. İnsan bilmediğini bilmediğinde, artık sadece cahil değil; tehlikelidir.

İlim yolunun dikenli olması tesadüf değil. O yol insanı eğmek için vardır. Kibrini törpüler, dilini susturur, zihnini yorar. Kolay olsaydı, kıymeti olmazdı. Herkesin ulaşabildiği şey, kimseyi yükseltmez. Ama bugün biz yükselmeyi değil, rahat etmeyi seçiyoruz. Sonra karanlıktan şikâyet ediyoruz.

Kimse kandırılmasın: Cehalet bir eksiklik değil, bir tercihtir. Öğrenmemek artık mazeret değil. Bilgi her yerde. Ama bilgiye ulaşmakla bilge olmak arasında dağlar kadar fark var. Bilgelik, emek ister. Ter ister. Sabır ister. Ve en çok da susmayı bilmek ister.

O yüzden bu söz sadece bir alıntı değil, bir uyarıdır:
Ya ilmin meşakkatine katlanırsın,
ya cehaletin zindanında çürürsün.

Ortası yok.