Bu yazı aslında planımda yoktu. Eski basım bir kitap aramak için gittiğim Kemeraltı’ndaki Nebioğlu Pasajı’nda, görüntüsüyle ilgimi çeken bir dergiye göz gezdirirken Özdemir Asaf’ın çok kısa bir şiirine denk geldim. Şiirin adı Anahtar.
Konuşmak susmanın kokusudur.
Ya sus-git, ya konuş-gel, ortalarda kalma.
Yalan korkaklığın tortusudur.
Dürüst kaba ol, eğreti saygılı olma.
Şiiri okuduğumda arkadaşlıkta, dostlukta ve ikili ilişkilerde ne kadar tanıdık bir konuya dokunduğunu düşündüm.Son iki yazıdaki Erich Fromm’un Sevme Sanatı’ ndan, Özdemir Asaf’ ın Anahtar şiirine. Beğendiğim bir tesadüf oldu. Yoksa tevafuk mu? İşte öyle bir şeyler…
Çoğumuz dilimizi tutmayı, hissettiklerimizi içimize atmayı, söyleyeceklerimizi dolandırarak anlatmayı öğrendik. Aman ortam bozulmasın, yanlış anlaşılmayalım ya da karşımızdakinin sevgisi eksilmesin istedik. Bazen nezaket, bazen anlayış, bazen de susmanın daha doğru olduğu düşüncesiyle kendimizden ödün verdik.
O içe atılanlar da öylece kaybolmuyor; bir bakışta, küçük bir imada ya da hiç beklenmedik bir anda ortaya çıkan öfkede kendini gösteriyor ya, neyse.
Özdemir Asaf’ın şiiri tam burada iki yol gösteriyor: Ya susup git ya da konuş gel. İkisi de bir seçim. Asıl yoran, ne söyleyebildiğin ne de uzaklaşabildiğin o arada kalmışlık. Ne hissettiğini açıkça dile getirebilmek ne de o ilişkiden vazgeçebilmek…
Şiirdeki “Dürüst kaba ol” dizesini de yanlış anlamamak gerek. Bu, patavatsızlığı ya da kalp kırmayı savunmuyor. Hani bir de “Ben dobrayım, lafımı esirgemem.” diyerek her sözü söyleme hakkını kendinde görenler vardır. Açık sözlü olmakla düşüncesizce konuşmak aynı şey değil. Dürüstlük, hiçbir zaman nezaketsiz davranmayı gerektirmez. Bazen zor bir gerçeği söylemek gerekir ama bunu yaparken de karşımızdakini incitmek zorunda değiliz.
Bence şiirin asıl anahtarı burada: Ne nezaketin arkasına saklan ne de kabalığı kendine kalkan yap. Olduğun gibi konuş, hissettiğini saklama. Söyleyecek bir şeyin varsa söyle; yoksa sus. Ama karşındakini sürekli ne demek istediğini anlamaya çalışmak zorunda bırakma.
Herkes bizi sevmek zorunda değil. Bari sevdikleri kişi, saklamaya çalıştığımız maskeler değil, gerçekten biz olalım.

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.