"Altın düşmüş." Hafta sonu düğüne gideceksem bu habere sevinirim. Daha geçen cuma bir gram alıp kenara koymuşsam içimden "Keşke bir hafta bekleseydim" derim. Ay sonunda kenara ancak bir gramlık para ayırabiliyorsam, o gramı bu ay biriktirecek miyim, yoksa düğün hediyesine mi harcayacağım? Kuyumcuya girmeden önce benim kafamda bu hesap var.
Çeyreği hangi cuma aldığım bu ay bütçemi ne kadar değiştirirdi? Kapalıçarşı'da 6 Kasım Cuma günü 10.750 liraya satılan çeyrek altın, 13 Kasım Cuma günü 10.406 liraydı. Bir hafta bekleseydim 344 lira daha az ödeyecektim. Peki, o düğün için 10 bin lira ayırmış olsaydım? Çeyrek ucuzlamış olsa da ayırdığım paranın üstüne 406 lira daha koymam gerekecekti. O para da ayın geri kalanında yapacağım harcamalardan çıkacaktı.
Ay sonunu getirip "Bari bir gram alayım" diyenin önünde de benzer bir tablo var. Kapalıçarşı'da gram altın 6 Kasım'da 6.520 lirayken bir hafta sonra 6.290 liraya indi. İlk cuma bir gram için ayırdığım parayla ikinci cuma kuyumcuya gitsem cebimde 230 lira kalacaktı. Üstelik o hafta dolar da yükseldi. Biz altın pahalanınca çoğu zaman ilk iş dolara bakarız. İyi de dolar yükseldiyse benim alacağım gram nasıl ucuzladı?
Kuyumcunun vitrininde gördüğümüz gram fiyatı lira cinsinden. Aynı altın dünya piyasasında dolarla el değiştiriyor. Diyelim ki altının dünyadaki fiyatı hiç değişmedi. Burada bir dolar almak için daha fazla lira ödüyorsam o gram bana daha pahalıya gelir. Geçen hafta işi değiştiren, altının dolar fiyatındaki düşüştü. Dolar bizde biraz yükseldi ama dünyada altın daha hızlı ucuzladı.
Dünya fiyatını aşağı çeken haberlerden biri de 10 Kasım'da Amerika'dan geldi. Ekim'de tüketici fiyatları beklenenden hızlı artınca Amerikan Merkez Bankası'nın Aralık'ta faizi yeniden yükselteceği beklentisi güçlendi. İyi de ben Aydın'da bir gram altın alacağım, Amerika'nın faiziyle benim ne işim var?
Elimde dolar olsa ben de kendime benzer bir soru sorardım. "Altın alıp yükselmesini mi bekleyeyim, yoksa paramı faize koyayım?" Amerika'da devlet tahvili alan biri parasını devlete borç veriyor, karşılığında faiz alıyor. Alabileceği faiz yükselince altın almak için eskisi kadar acele etmeyebilir. Nitekim enflasyonun açıklandığı gün Amerika'da devlet tahvillerinin getirisi yükselirken altın ucuzladı.
Bir de bozdururken yaptığımız hesap var. Diyelim ki ay başında kenara biraz para ayırıp bir çeyrek aldım. Ay sonu gelmeden çamaşır makinesi bozuldu, tamirciye ödeme yapacağım. Telefonda altın fiyatını açınca gözüm önce satış sütununa gidiyor. Orada yazan rakam kuyumcunun çeyreği bana kaç liraya satacağı. Benim tamirciye verebileceğim para ise alış sütununda yazıyor.
13 Kasım sabahı saat 10.00'daki serbest piyasa fiyatlarını alalım. Bir çeyreği yaklaşık 10.302 liraya alabiliyordum. Aynı anda bozdursam elime 10.080 lira geçecekti. Arada 222 lira var. Tamirci makine için 10.300 lira istese, telefondaki satış fiyatına bakıp "Bir çeyrek yeter" diye düşünebilirdim. Oysa tamirciyi ödeyebilmem için cebimden 220 lira daha çıkması gerekecekti.
Bir de altını yıllarca çekmecede saklayanın hesabı var. "Zamanında kaça almıştık, şimdi kaç lira oldu" diye konuşuruz. Benim merak ettiğim, geçen yıl bir gramı bozdurup alabildiğim şeyleri bugün de alıp alamadığım. TÜİK'in hesabına göre Ekim 2025'ten Ekim 2026'ya külçe altının alım gücü, tüketici fiyatlarına göre yüzde 11,7 azaldı. Geçen Ekim'de bir alışveriş sepetinin tamamını karşılayan altın, bu Ekim'de aynı sepetin yaklaşık yüzde 88'ine yetiyordu.
Ev almak için biriktiriyorsam benim ölçüm beğendiğim dairenin peşinatı. Diyelim ki geçen yıl Aydın'da o peşinata 100 gram altın yetiyordu, bugün 110 gram gerekiyor. Elimde hala 100 gram varsa kuyumcu bana geçen yıldan daha fazla lira verse bile peşinatı tamamlayamıyorum. Eksik kalan o on gramı biriktirmek için kaç maaş günü daha bekleyeceğim?
Düğün cumartesiyse "Acaba pazartesi biraz daha düşer mi?" diye bekleyemem. Cuma günü kuyumcuya uğrar, o günkü fiyattan çeyreğimi alırım. Bir ev için biriktiriyorsam gramın o günkü fiyatını öğrenmekle işim bitmez. Kuyumcudan çıkınca bir de evin ilanını açarım. Bu ay kenara koyabildiğimle o eve biraz daha yaklaştım mı?
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.