İnsan kendini sahiden sevdiğinde, neden başkalarına üstünlük taslama gereği duysun ki? Bazen kişinin, kendine ne kadar güvendiğini göstermeye çalışmasının altında, başkalarının onu onaylamasını beklediği yatar. Bu ihtiyaç zamanla öyle bir noktaya ulaşabilir ki kişi, kendisini olduğundan farklı göstermek, gerçeği çarpıtmak, hatta başkalarını yönlendirmek için çeşitli yollara başvurabilir. Böyle davranışların sürekli hale gelmesi ve kişinin bunu ilişkilerine yansıtması, üzerinde durulması gereken ciddi bir psikolojik soruna, bir kişilik bozukluğuna işaret eder.
Kendini sevmek ile bencillik ya da kibir çoğu zaman birbirine karıştırılır. Oysa insanın kendi değerini bilmesiyle bunu başkalarına kanıtlama çabası arasında önemli bir fark var. Biri kişinin kendisiyle barışık olmasını, diğeri ise sürekli başkalarının onayına ihtiyaç duymasını ifade eder.
Psikanalist Erich Fromm, “Bencillik ve Kendini Sevme” başlıklı makalesinde bu ayrım üzerinde durur. Fromm’a göre bencillik, kendini sevmekten değil, insanın kendisiyle kurduğu sağlıksız ilişkiden kaynaklanır. Kendisini yetersiz hisseden insan, bu duyguyu bastırmak için sürekli haklı çıkmaya, takdir görmeye ve kendisini başkalarından üstün göstermeye çalışabilir.
Benzer şekilde psikanalist Rollo May’de insanın kendi varlığıyla kurduğu ilişkiye dikkat çeker. Kendini olduğu gibi kabul edemeyen kişi, yetersizlik duygusuyla baş etmek için olduğundan daha güçlü ve başarılı görünmeye çalışabilir. Narsisistik özelliklerin ardında da böyle bir kırılganlık bulunabilir. Elbette her kibirli insanın davranışının altında aynı neden yatmaz. Ancak kendine güvenmekle başkalarını küçümsemek arasındaki farkı görmek gerekir.
Gerçekten kendini seven bir insan, başkasının başarısını kendi yenilgisi gibi görmez. Bir hata yaptığında insanlığından bir parça eksildiğini zannetmez. Çünkü bilir ki bir insanın değeri, başkalarını geride bırakmakla ölçülmez. Bu yüzden de kendiyle barışık olan biri, etrafına karşı daha cömert, daha merhametlidir. (Elbette gizli narsist bir kişinin sergilediği o cömertlik maskesinin ardında bambaşka bir hesap yatar; zira bu tavırlar çoğu zaman saf bir vicdandan değil, onay açlığını doyurma ve içsel kırılganlığı saklama çabasından beslenir. Bu tuhaf çelişkiye ilerleyen yazılarımızda ayrıca bakacağız.)
Çünkü kendini sevmek, herkesten daha iyi ya da daha haklı olmak değildir. Olduğun kişiyi kabul edebilmek, kusurlarınla barışabilmek ve başkasının başarısı karşısında kendi değerinden şüphe etmemektir.
İnsan, kendisini başkalarına kanıtlama ihtiyacı duymadan da değerli olduğunu kabul edebildiğinde, kendisiyle daha sağlıklı bir ilişki kurmaya başlayacaktır. Zaten kendini gerçekten tanıyan ve seven insanın, değerini başkalarının gözünde büyütmeye ihtiyacı yoktur.
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.