Tatilde Düzen

Yaz tatilinin büyük bölümü geride kalırken, çocuk ve ergen danışanlarımın ebeveynlerinden, bu dönemde en sık duyduğum serzeniş şu:

“Tatil oldu, çocuğum da çekilmez oldu.”

Belki siz de son günlerde buna benzer cümleler kuruyorsunuzdur.

Çocuğunuz öğlene kadar uyuyor, gözünü açar açmaz ekranın başına geçiyor ve günün sonunda “Çok sıkıldım.” diyorsa, aslında birçok ebeveynin yaşadığı o tanıdık döngünün içindesiniz demektir. Sonra da ister istemez dönüp bir suçlu arıyoruz ve suçu da ekrana, yaza ve tatil olmasına atıyoruz.

Hatta çoğumuzun diline yerleşmiş bir cümle vardır:

“Ya tatil bu… Çocuk dinlensin, karışmayalım.”

Peki gerçekten durum sadece bundan mı ibaret?

Okullar kapanınca derslerin bitmesinin yanında çocukların günlük düzeni de ortadan kalkıyor. Oysa gelişmekte olan bir beyin, bu boşluğu yetişkinler gibi kendi başına planlayamıyor. Bu yüzden boş kalan zamanlar genellikle en az çaba gerektiren şeyle doluyor, yani ekranla.

Bu noktada, bilim insanlarının geliştirdiği ve çocukların günlük yaşamında rutinin ve yapılandırılmış zamanın önemine dikkat çeken “Yapılandırılmış Günler Hipotezi” oldukça yararlı oluyor. Bu yaklaşım, düzenli ve planlı geçen günlerin çocukların fiziksel aktivite, uyku düzeni ve kendilerini iyi hissetmeleri hususlarında daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmesine katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor.

Peki bu döngüyü kırmak için ne yapabiliriz?

İlk olarak, kahvaltıyı mümkün olduğunca her gün aynı saatlerde yapmaya çalışın. Tatilde bile güne benzer saatlerde başlamak, günün geri kalanının da çaktırmadan rayına oturmasını sağlayacaktır.

İkinci olarak, birlikte küçük bir günlük plan hazırlayıp buzdolabının üzerine asın. Bunun için bir kağıdı üçe bölün. İlk bölümde ip atlama, yürüme, yüzme gibi bedeni hareket ettirecek bir etkinlik, ikinci bölümde elleriyle üreteceği ya da yapacağı bir uğraş ki bu yaş grubuna göre oyun hamuru ya da mutfakta birlikte yapılan ürünler olabilir, üçüncü bölümde ise tamamen keyif aldığı etkinlikler yer alsın.

Son olarak ekran da işte bu yukarıda hazırladığımız planın üçüncü bölümünün içinde kalsın, günün tamamını kaplamasın.

Burada amaç çocuğun gününü tamamen planlamak ya da her anını kontrol etmek değil; zaten içerisini tamamen çocuğun zevkine göre dolduracaksınız. Asıl amaç, ona kendi zamanını daha sağlıklı kullanabileceği güvenli bir çerçeve sunmak Bu, çocuğa kendini çok daha güvende hissettirir.

Danışmanlıklarımda en çok üzerinde durduğum konulardan biri de tam olarak bu; sınır koymak. Sınırlar yalnızca okul zamanı için değildir; tatilde de vardır, hafta sonunda da vardır, boş zamanlarda da vardır.

Yaz tatilinde tabi ki dinlenilecek. Ama dinlenmek, düzeni tamamen ortadan kaldırmak anlamına gelmez. Çocukların ihtiyacı sınırsız bir özgürlük değil; kendilerini güvende hissedecekleri, neyi ne zaman yapacaklarını bildikleri bir düzendir.