TOP

‘Top’, yuvarlak şey, küme, yığın... Toplamak, topluluk, toplum, toplu vb. sözcükler; bir araya getirme, bütünleştirme düşüncesinin ‘top’tan çıkan uzantıları âdeta... ‘Top’, yalnızca bir oyun aracı değil; bir araya gelmişlik, bütünlük ve yoğunlaşma fikrini yüklenmiş... ‘Top’, çok anlamlı bir kelime... ‘Top’, yuvarlak oyun aracı (futbol topu, basketbol topu, voleybol topu)... Silah (topçu silahı, büyük çaplı ateşli silah, savaş aracı)... Bir araya getirilmiş miktar, küme (bir top ip, bir top kumaşveya kâğıt rulosu)... Tümü, tamamı, en fazla, yalnızca (topu topu üç şey)... Bitki kökü veya yumrusu (soğan, lale vb. bitkilerin toprak altındaki yumru kısmı)... Yoğunlaşmış kitle (kartopu, pamuk topu, ateş topu)... Top (argo); yuvarlak şekline atıfta bulunularak küçümseyici bir anlam içeren sözcük...Top,erkek olan homo/homoseksüel (İngilizce, gay)…Top (İngilizce, top -/täp/); tepe, üst, en iyi...

‘Top’, hayatımızın her bir kısmında somut ya da soyut olarak bir şekilde mevcut... Topu, topu topla oynamaktan çok öte, pek çok sözün belleğe evrilmiş formatı... Meselâ, nesneleri ve değerleri toplamak ya da çıkarmak... Topa tutmak (şiddetle eleştirmek veya top ateşine tutmak)...Top çevirmek (konuyu değiştirmek, oyalamak)...Topun ağzında olmak (tehlikeli bir durumda bulunmak)...Kartopu etkisi (küçük başlayıp giderek büyüyen etki)...‘Top’; atomaltı parçacıktan âlemlere (habbeden kubbeye), birçok şeyin göze gelen misâli... ‘Top’,çocukluk oyunlarını, savaşın yıkıcılığını, hayatın döngüselliğini çağrıştıran çok katmanlı bir sembol... Çocukluk topu; çocukların oynadığı top, masumiyetin ve hayatın basit, ancak değerli anılarını hatırlatan simge... Top döngüsü (yuvarlanan top), hayatın sürekli hareket ve değişim hâlinde olması... Top mermisi, savaşlarda kullanılan top, yıkımın ve gücün remzi... İnsanlığın ilerleme ile yıkım arasındaki ince çizgisi... Patlayan top sesi, korkunun ve kaosun sembolü...Ses sistemlerinin olmadığı devirde zaruret nedeniyle ve günümüzde ise gelenek şeklinde devam ettirilen ‘Ramazan iftar topu’, Ramazan ayında akşam ezanı vakti ile birlikte iftar vaktinin geldiğini haber veren top ateşi... Topun elden ele dolaşması, toplum içindeki dayanışmayı ve ortak oyunu dillendiren ifade... Oyunda topu kontrol etmek, hayatta fırsatları yönetmekle alâkalı... ‘Top’, masumiyetin ve yıkımın, bireysel ve toplumsal deneyimlerin tek kelimede özetlenmiş biçimi... Yuvarlanan bir top, hayatın akışını; patlayan bir top ise insanlığın karanlık yüzünü hatırlatan söz... Bu; topun çok yönlülüğünün gücü ve evrenselliği...

Her ne yapılarsa yapılsın, her daim çıkar gruplarının, topunun ağzında olmasıdır, içimizi acıtan top... Özellikle siyaset arenasında topun ağzında olmak... Siyasette top; hareket ve yön değişikliği, rekabet ve çatışma, kitlelerin rolü, iletişimde ve anlatımda sadeleştirme aracı, etkileşim ve işbirliği, toplumdaki değişim... Siyasî partilerin ve siyasî liderlerin, kamuoyunun beklentilerine göre yön değiştirmesi ve stratejik hamleler yapması durumudur siyasette top... Farklı politik güçler arasındaki rekabettir ve çatışmadır siyasette top... Topun zıplaması gibidir siyasî tartışmalar... Siyasette top, kitlelerin siyasetteki rolü... Kitlelerin yönlendirilmesi, siyasî liderlerin stratejilerini etkileyen önemli bir faktör... Halkın tepkisi, siyasî süreçlerin gidişatının belirlenmesinde önemli... Siyasî retorikte (duygu, düşünce ve bilgileri etkili, çarpıcı ve ikna edici bir biçimde aktarmada, belagatte, güzel ve etkili hitabette) karmaşık durumları basitleştirmek, halkın anlayabileceği dil oluşturmakmaksatlıdır siyasette top... Farklı siyasî gruplar arasında yapılan işbirliğidir, ortak bir hedefe ulaşma çabasıdır ve etkileşimdir siyasette top... Siyasette top, sosyal dinamiklerin ve değişim süreçlerinin ifadesi... En kötüsü, seçmenin topa tutulması ve topla oynar gibi seçmenle oynanması... Seçmen, seçimden seçime hatırlanan bir top muamelesi görmemeli asla... Bilinçli seçmen, ne gaza ne de topa gelir biline... Kutlama maksatlı yapılan top atışları dışında...

Kadim medeniyetimizde ‘top’ yerine ‘arz’(yeryüzü, dünya) kavramı, daha çok kullanılmış... Arz; geçici, aşağı (basit) arzulara meyleden ve Allah'ın kudreti karşısında âciz olan,Allah'ın emirlerine itaat eden bir varlıkolarak tasvir edilmiş... “Yedi gök, yer ve bunlarda bulunan herkes O'nu (Allah'ı) tesbih ederler.” (İsra, 44)... Firavun ve ordusunun helakinden bahseden ayet: “Ne gök onlara ağladı ne de yer.” (Duhan, 29)... ‘Top’ kavramı, Türkçe, Arapça ve Farsça kökenlerine, ayrıca kullanım alanlarına göre oldukça zengin ve katmanlı bir anlamda kullanılmış... Oyun topu (Farsça, gûy, gû), askerî tarih ve fıkıh literatüründeateşli silah olan topu (medfe’)... Edebiyatta ve tasavvuf düşüncesinde ‘top’, çevgân (ucu eğri çevgân/çöğen sopası) ile birlikte ayrılmaz bir ikili olarak kullanılmış (eski bir saray oyunu olan çevgân/polo oyununun atası olan geleneksel atlı spor; mehter takımında kullanılan vurmalı bir çalgı)... Tasavvufta kul (insan), meydandaki bir topa benzetilmiş; onu yönlendiren, ona vuran çevgân sopası ise kaza ve kaderi (ilahîiradeyi)temsil etmiş... Topun, sopanın önünde tamamen teslim olması gibi, kulun da Allah'ın takdirine o derece teslim olması (rıza ve teslimiyet) gerektiği vurgulanmış... Divan edebiyatında aşığın başı bir ‘top’a, sevgilinin zülfü (saç lülesi) veya ilahî aşk ise ‘çevgân’a benzetilmiş... Âşığın, canını ve başını bu aşk meydanında feda etmeye hazır bir top gibi ortaya koyduğu dile getirilmiş...

Her gün, ‘kim topun ağzında?’ kaygısıyla yaşamak, gerçekten çok zor... Her ‘an’ımızı ateş topuna çevirmenin bir âlemi de yok elbette... ‘Top’tan ibaret bir hayat da, çok anlamlı değil... Sorun, topa doğru ve yerinde vurabilmek... ‘Top’tan muradımız;karşımıza çıkan fırsat, hedef, mesele ve müdahale edilmesi gereken konu… Selam, sevgi ve saygılarımla.