Sana Verilen Her Şey Bir Borç mu?

Biri sana “Ne kadar güzel olmuşsun” dediğinde, “Yok canım, uykusuzum aslında” diye karşılık veriyor musun ? Yaptığın işi beğendiğinde, “Çok da bir şey yapmadım” diyor musun? Bir hediye aldığında, daha paketini açmadan “Ne gerek vardı?” cümlesi çıkıyor mu ağzından? Sonra da ilk fırsatta senin ne alabileceğini mi düşünüyorsun ?

Bir arkadaşın hesabı ödüyor, bir işini hallediyor, zor gününde yanında oluyor. Teşekkür ediyorsun ama içinde bir hesap da açılıyor sanki. “Bunun altında kalmayayım” diyorsun belki de. Sana verilen şeyin sevincini yaşamadan karşılığını nasıl vereceğini düşünmeye başlıyorsun.

Peki neden altında kalasın ki? Birinin sana iyi davranması seni neden daha aşağıda bir yere koysun?

Belki de bunu hiç böyle düşünmedin. Nezaket olsun diye söylediğini, mahcup olduğunu, kimseye yük olmak istemediğini düşündün. Elbette her “Ne gerek vardı?” cümlesinin arkasında derin bir mesele yok. Ama sana sunulan güzel bir şeyi kabul etmekte sürekli zorlanıyorsan, içinde ne olduğuna biraz bakmak isteyebilirsin.

Bir iltifatı neden hemen düzeltiyorsun mesela? Söylenene gerçekten katılmadığın için mi? Kendini beğenmiş görünmekten mi çekiniyorsun? Yoksa bir başkasının sende gördüğü güzelliğe senin inanman mı zor geliyor?

“Çok başarılısın” dendiğinde aklına hemen eksik yaptıkların geliyor olabilir. “Ne kadar düşüncelisin” dendiğinde, düşüncesiz davrandığın bir anı hatırlıyor olabilirsin. Sanki o güzel sözü kabul etmek için her zaman öyle olman gerekiyormuş gibi…

Oysa birinin emeğini takdir etmesi, hiç hata yapmadığın anlamına gelmiyor. Güzel olduğunun söylemesi, senin kendini her gün güzel hissetmeni gerektirmiyor. O an sende gördüğü bir şeyi seninle paylaşıyor. Bunu kabul etmek için kusursuz olman gerekmiyor.

Hediye almakta ya da yardım kabul etmekte zorlanmanın arkasında ise başka duygular olabilir. Birine ihtiyaç duymak seni huzursuz ediyor mu? Kendi başına halledemediğin düşünülsün istemiyor musun? Yardımı kabul ettiğinde, sonrasında senden istenecek bir şeye hayır diyemeyeceğinden mi korkuyorsun?

Belki geçmişte sana yapılanlar sonradan önüne kondu. Bir iyilik, tartışmanın ortasında hatırlatıldı. Bir hediye, senden beklenen davranışın gerekçesi oldu. “Ben senin için neler yaptım” cümlesini duydun. Şimdi biri içinden gelerek sana bir şey sunduğunda bile bunun sonrasında ne olacağını düşünüyor olabilirsin.

Böyle bir deneyimin varsa temkinli olman anlaşılır. Yine de bugün sana uzanan eli tanımaya çalışırken, geçmişte seni inciten insanın elinden ayırabilmek önemli. Bu kişi senden bir karşılık mı bekliyor? Sınırlarına saygı duyuyor mu? Bir isteğini geri çevirdiğinde tavrı değişiyor mu? Çok istiyorsan bunlara zaman içinde bakabilirsin.

Çünkü kabul etmek, kendini bir başkasına borçlu teslim etmek anlamına gelmiyor. Aldığın bir hediye, istemediğin bir şeye evet deme zorunluluğu yaratmıyor. Sana yapılan bir iyilik için minnet duyabilir, yine de kendi kararlarını verebilirsin.

Bir de hep veren tarafta olmaya alışmış olabilirsin. İnsanları dinleyen, ihtiyaçlarını fark eden, yetişen, toparlayan sensin. Biri dönüp “Sen nasılsın, sana ne yapabilirim?” dediğinde ne söyleyeceğini bilemiyorsun. “Ben iyiyim” deyip konuyu kapatıyorsun belki. Oysa kötüsün. Sadece ihtiyacını söylemeye pek alışık değilsin.

Hep bir şey sunarken rahat hissedip sana bir şey sunulduğunda huzursuz oluyorsan, ilişkilerde kendine hangi yeri verdiğini düşün. Sevilmek için faydalı olman gerektiğine mi inanıyorsun? Hiçbir şeyi çözmediğin, kimseyi rahatlatmadığın bir gün de seninle vakit geçirmek isteyebileceklerine güvenebiliyor musun?

Bunların cevabını hemen bulman gerekmiyor. Küçük bir yerden başlayabilirsin.

Bir dahaki iltifatta kendinle ilgili bir eksiği sıralamadan “Teşekkür ederim, bunu duymak iyi geldi” demeyi dene. Bir hediyeyi hemen karşılığını planlamadan aç. Beğendiysen sevincini göster. Yardıma ihtiyacın olduğunda, güvendiğin birine neye ihtiyacın olduğunu söyle.

Mahcup olabilirsin. İçinden yine “Ben de bir şey yapmalıyım” düşüncesi geçebilir. Biraz bekle. Karşılık vermek istiyorsan elbette verirsin; ama bunun içinden gelen bir istek mi, üzerinde hissettiğin bir mecburiyet mi olduğunu fark etmeye çalış.

İlişkilerde karşılıklılık kıymetli. Fakat her güzel davranışın karşılığını aynı anda, aynı ölçüde vermeye çalıştığında sana sunulanı hissedecek yerin kalmayabiliyor. Bazen arkadaşının seni düşünmüş olmasına sevinmek, teşekkür etmek ve yanında rahatça oturmak da o yakınlığın bir parçası.

Sen bir başkasını mutlu etmek istediğinde onun sevincini görmek hoşuna gitmiyor mu? Peki seni seven birinin de sana bir şey verebilmesine izin verebilir misin?

Belki bu kez iltifatı küçültmeden, hediyenin bedelini hesaplamadan, uzanan eli hemen geri çevirmeden biraz durursun.

Sana iyi gelen bir şeyin hayatında kalmasına da yer açarsın.

Hatırla istedim.

Sevgiler,

Didar