Zerreden küreye (en küçük parçadan en büyük gök cismine kadar, kâinatın tamamı)... Habbeden/taneden kubbeye (çok küçük, önemsiz bir şeyden çok büyük bir şeye; bir meseleyi en basit ayrıntısından en karmaşık sonucuna kadar)... Zerre; küçük parçacık, atom veya toz tanesi... Çekirdek; meyvelerin ve tohumların içinde bulunan, genellikle sert kabuklu, yeni bir bitki potansiyeli taşıyan embriyonik (gelişimin erken evrelerine ait veya bu evrelerle ilgili) kısım... Hücre çekirdeği; ökaryot hücrelerin (gelişmiş hücreler) içinde bulunan, hücrenin beyni gibi çalışan; bölünme, büyüme ve işlev görme talimatlarını içeren bütün hayati faaliyetlerini kontrol eden ve genetik materyali (DNA -Deoxyribonucleic Acid, canlıların kalıtsal/genetik bilgisini taşıyan molekül, ilâhî yazılım) taşıyan merkezî organ... Çekirdek; bir grubun, topluluğun, sistemin veya kavramın özünü, temelini oluşturan ana ve merkezî kısım... Aile çekirdeği; anne, baba ve çocuklar... Ekip çekirdeği; bir projenin veya organizasyonun en kilit, karar alıcı ve yetenekli üyelerinden oluşan grup... Sistemin çekirdeği; bir bilgisayar işletim sisteminin (kernel) en temel yazılım katmanı...
Çekirdek zarı, hücre çekirdeğini çevreleyen ve onu sitoplazmadan (hücre zarı ile çekirdek arasında kalan, jel kıvamında sıvı bir yapı) ayıran çift katlı zar (iç ve dış zar)... Hücre biyolojisinde önemli bir yapı... Çekirdek zarı; DNA’yı korur ve çekirdeğin iç ortamını düzenler... Genetik bilginin korunması ve işlenmesi için özel bir alan oluşturur... Moleküllerin giriş-çıkışını kontrol ederek gen ifadesinin düzenlenmesinde rol oynar... Hem bitki hem hayvan hücrelerinde çekirdek zarı bulunur... Prokaryotlarda (bakterilerde) çekirdek zarı yok; genetik materyal sitoplazmada serbest... Dış zar, ‘endoplazmik retikulum’la (ER) bağlantılı; bu nedenle üzerinde protein sentezini yapan ribozomlar (DNA’dan gelen bilgiyi okuyup protein yapan küçük organel) mevcut... Endoplazmik retikulum; hücrede bulunan, veziküller (hücre içi keseler), tüpler ve sisternalardan (yassı zar kesecikleri) oluşmuş bir organel (hücre içinde çalışan ve hücrenin yaşaması için belirli işleri yapan yapı)... Endoplazmik retikulum’un görevleri; membran (hücrenin dış kısmında bulunan, molekülleri özelliklerine göre hücre içine alan veya dışarı bırakan katman) proteinlerinin veya bir membran içinden geçerek hücre dışına veya membran çevrili bir organelin içine salgılanacak olan proteinlerin çevrimi, katlanması ve taşınması... Kalsiyum depolanması... Lipit (yağ) ve makromoleküllerin (karbonhidrat, yağ, protein, DNA/RNA) depolanması... Zar üzerinde çekirdek gözenekleri (nükleer por kompleksi) adı verilen özel kapılar var... DNA’dan gelen mRNA (messenger Ribonucleic Acid -hücrede talimat taşıyan mesajcı), ribozomal alt birimler, proteinler ve diğer moleküller bu gözeneklerden geçer... Böylece çekirdek ile sitoplazma arasında kontrollü bir madde alışverişi sağlanır...
En küçük zerreden/habbeden kubbeye... Atomaltı parçacıkdan atoma... Çekirdekten çekirdek zarına... İnsanı farklı kılan, kendi varlığının farkına varması ve bu nedenle yaptıklarından, kararlarından sorumlu olması... “Ey insan, sen kendini küçük bir cisim mi sanırsın? Oysa en büyük âlem, senin içinde dürülmüştür.” (Hz. Ali’ye atfedilen söz)... “Sen, kendini damla sanıyorsun ama bütün okyanus senin içinde.” (Mevlana Celaleddin-i Rumi)... “Bir ben vardır bende, benden içeri... Âlem içre ararsın âlemi, âlem sende dürülüdür... Âlemler bir nokta imiş, ben o noktanın içindeyim...” (Yunus Emre)... “Kendi içindeki deryayı bulup, dış dünyadaki katreyi (damlayı) önemsemeyen, hakiki insan-ı kâmildir.” (Şeyh Galip)... “İnsan, kâinatın küçük bir nüshasıdır... İnsanı bilen Rabbini bilir.” (Hacı Bektaş-ı Veli)... Tasavvufta âlemler; hahut/lâhutun özü/mutlak teklik âlemi, /ilâhî âlem/lahût âlemi, ceberut/ruhlar/kuvveler âlemi, melekût/sırlar âlemi, maddî/fizikî/mülk/şehadet âlemi... Âlem-i Ceberrut; maddeden tamamen soyutlanmış, ruhlar/melekût âlemi ile lâhût âlemi arasında bulunan, ilahî güç ve kudretin tecelli ettiği mertebe... Âlemler, ayrı dünyalar değil, aynı hakikatin farklı boyutları... Bir kitabın sayfaları gibi, iç içe dürülü... Tasavvufun amacı, insanın bu en alt mertebe olan mülk/şehadet âleminden başlayarak, manevî yolculuk (seyr-ü süluk) ile ahadiyet/hahut mertebesine yakınlaşması (Allah'a vuslatı -kavuşması) ve fenâ (yok olma) hâlini yaşaması... Bu; insanın, bütün bu âlemleri kendinde toplayan âlem-i sağîr (küçük evren) olarak olması... Kutsal öğreti ayan beyan: “Allah, geceyi gündüzün içine sokar, gündüzü de gecenin içine sokar. Güneşi ve Ay’ı da koyduğu kanunlara boyun eğdirmiştir. Her biri belirli bir vakte kadar akıp gitmektedir. İşte bu, Allah’tır, Rabbinizdir. Mülk yalnızca O’nundur. Allah’ı bırakıp da ibadet ettikleriniz, bir çekirdek zarına bile hükmedemezler.” (Fâtır, 13)...
İnsanın, zerre ve evren hakkındaki bilgisi, bilim ve teknoloji alanındaki ilerlemelerle sürekli olarak artmakta... Atom altı parçacıklar ve kuantum mekaniği... Çekirdek zarı ve insanın yapısı... Çekirdek zarı, atom çekirdeğini çevreleyen ve protonlar ile nötronların etkileşimlerini düzenleyen bir yapı... Kuantum mekaniği, bu parçacıkların davranışlarını anlamak için geliştirilmiş bir teori... Kuantum mekaniğinin temel prensipleri, belirli bir düzeyde belirsizlik ve rastgelelik (Heisenberg ilkesi) içermekte... Doğayı ve özümüzü anlayabilmek; Allah’ı ve iradesini idrak ile mümkün... Çekirdek zarının yapısını düşünen, evrendeki kendi konumunu sorgulayabilir, kendini kendinde bulabilir, kendine egemen olabilir, kendi olabilir... Bildiklerimiz, bilmediklerimizin ve bilemediklerimizin yanında zerre misâli... Selam, sevgi ve saygılarımla.
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.