Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Jamaika Atletizm Sırları

16 Ekim 2016, Pazar

     

Nüfusu 3 milyonu bile bulmayan Jamaika nasıl bu kadar başarılı sürat koşucuları yetiştiriyor? Usain Bolt, Shelly-Ann Fraser-Pryce ve diğerlerinin koskoca ABD’nin atletlerine fark atmasının sebepleri neler? İngiliz gazeteci Richard Moore, Jamaika’ya gitti ve bu sebeplerin peşine düştü. Moore gözlemlerini temmuz ayında yayımlanan The Bolt Supremacy: Inside Jamaican Sprint Factory kitabında topladı. Türkiye’nin Jamaikalı iki atleti hızımıza hız katmaya geldiler Usain Bolt, 9. kez dünya şampiyonu oldu. Jamaika, Karayipler’de nüfusu 3 milyona yakın bir ada ülkesi. Müzik ve romla akla gelse de ülkenin bir numaralı sembolü sürat koşucuları. Öyle ki kısıtlı kaynaklarına karşın Jamaika sürat koşularında 320 milyonluk ABD’ye bile büyük üstünlük sağlamış durumda. 2008’den bu yana olimpiyat oyunları ve dünya şampiyonalarında Jamaikalı kadın ve erkek atletler kısa mesafe koşularında madalyaların büyük bölümünü topladı. Bir de Usain Bolt gibi sıra dışı bir atlet çıkıp da dünya rekorlarını akıl almaz seviyelere çekince bütün dikkatler Jamaika’nın üzerine toplandı.

 

HEPSİNİN YOLU CHAMPS'TEN GEÇTİ

Gerçekten de Jamaika tam anlamıyla bir atlet, özellikle sürat koşucusu fabrikası. Ülkenin her köşesinden yeni yetenekler dünya sahnesine çıkıyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri okullarda sporun çok yaygın olması. Spor denince de akla ilk önce atletizm geliyor. Ortaokuldan itibaren erkek ve kız çocuklar önce spor günlerinde birbirleriyle yarışıyor. Ama asıl büyük sınav Mart veya Nisan ayında başkent Kingston’daki Champs'te yaşanıyor. Liseli erkek ve kızların katıldığı şampiyona 1910’dan beri yapılıyor ve ülkedeki en büyük spor organizasyonu. Potansiyeli yüksek genç atletler için tam bir vitrin. Bolt dâhil bütün koşucuların yolu buradan geçiyor. 30 bin kişi Ulusal Stadyum’un renkli tribünlerinde yerini alıyor, biletler karaborsaya düşüyor. Amerikan üniversiteleri de atletizm antrenörlerini bu şampiyonaya gönderiyor. Tribünde yerini alan antrenörler gözlerine kestirdikleri gençlere burs önerip kendi okul takımlarına almaya çalışıyor.

 

1000'DEN FAZLA YURTDIŞI BURSU

1948 Londra Olimpiyatları’nda henüz bağımsızlığını kazanmamış Jamaika’nın sürat koşucuları büyük sükse yaptı. 400 metrede Arthur Wint altın, Herb McKinley gümüş madalya kazandı. Dört yıl sonra 100 metrede de olimpiyat ikincisi olan McKinley, aynı zamanda bir Amerikan üniversitesinden sporcu bursu kazanan ilk Jamaikalı atletti ve kapıları ardına kadar açan kişi oldu. Sadece kendisinin 1000’den fazla genç Jamaikalıya burs bulduğu söyleniyor. Bu iki olimpiyattaki başarı atletizmin ülkede bir milli spor gibi benimsenmesini de kolaylaştırdı.

 

TOHUMLAR 1970'Lİ YILLARDA ATILDI

1970’lere kadar Jamaikalı atletler için iyi bir sporcu olmanın tek yolu bir ABD üniversitesine burslu olarak kapağı atmaktı. Ancak çok sayıda madalyalı atlete karşılık birçoğu da heba olup gitti. Eski atlet Dennis Johnson 1971’de Kingston’daki Teknoloji Üniversitesi’nin spor direktörlüğüne getirilince bunu değiştirmek için kolları sıvadı. Üniversitenin spor olanaklarını yavaş yavaş atletlerin kullanımına açtı. Bunu Ulusal Stadyum’un açılması izledi. 1990’larda atletlerin üniversitede okuması için olanak sağladı. ABD’ye gitmek yerine Kingston’da kalmayı seçen ilk büyük yıldız adayı 2001’deki Asafa Powell’dı. Dört yıl sonra 100 metre dünya rekorunu kırınca atletleri Jamaika’da yetiştirme projesinin başarısı ortaya çıktı. 2008 Olimpiyatları’na katılan 10 atlet 7 madalyayla döndü Pekin’den.

 

GENETİK OLARAK DAHA YATKINLAR

İşin bir de genetik yönü var. Bu konuda bizzat Jamaika’ya gelerek araştırmalar yapan İngiltere’nin Brighton Üniversitesi’nden Yannis Pitsiladis’in bulgularına göre burada başrolü ACTN3 geninin bir türevi oynuyor. Bu genin özelliği hızlı kasılan kaslarda a-actinin-3 proteini üretmesi. Jamaikalılarda yüzde 70’inde bu gen türevi var. Amerikalılarda ise bu oran yüzde 60. ACTN3 türevi bulunmayanların olimpiyat 100 metre finali koşması ise imkânsız.

 

TATLI PATATESİN DAYANILMAZ ETKİSİ

Tatlı patates Jamaika sofralarının olmazsa olmazı. Usain Bolt da sık sık vurgular, kendisine katkısından bahseder. Gerçekten de tatlı patatesin testosteron hormonuna benzer bir yapısı var. Hatta 1930’larda ilk sentetik testosteron yapımı için tatlı patatesler kullanılmış. Bolt’un doğup büyüdüğü Trelawny vilayetindeki tatlı patateslerin farklı özellikleri olduğu da söyleniyor. Adadaki meyve ağırlıklı diğer yiyeceklerle birleşince Jamaika diyeti de atletlerin başarısında katkıda bulunuyor olabilir.

 

BOLT DAHA 15'İNDE FARKINI HİSSETTİRDİ

2008’den itibaren dünya atletizminin bir numaralı yıldızı olan Usain Bolt da son derece mütevazı bir geçmişe sahip. Adanın kuzeybatısındaki Trelawny vilayetinin Sherwood kasabasında doğmuş. Trelawny 75 bin kişilik nüfusuna karşın yetiştirdiği şampiyon atletlerle tanınıyor: Veronica Campbell-Brown, Warren Weir, Steve Mullings, Debbie-Ann Parris-Thymes gibi önemli sürat koşucuları bu küçük vilayetten çıkıp dünya şampiyonaları ve olimpiyatlarda boy gösterdiler. Bolt dünya sahnesine ilk kez 2002’de Kingston’daki Dünya Gençler Şampiyonası’yla çıkmış, henüz 15'inde üç yaş büyük rakiplerini geçip 200 metrede birinci olmuştu.



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?