Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?

30 Kasım 2013, Cumartesi

     

Egzersizin özellikle kardiyovasküler sistemi üzerindeki etkisi ve faydalarından şüphemiz yoktur. Ancak yoğun ve hacimli yapılan fiziksel aktivite, zararlı olabilecek serbest radikallerin vücutta üretimini artırır. Bu yüzden, egzersiz yapan birçok kişi, bazı araştırmacıların ve pazarlamacıların tavsiyelerine uyarak hücrelere zarar veren bu maddeleri yok etmek amacıyla yüksek dozda C ve E vitamini gibi antioksidanlar kullanır. Geçmişte bu tavsiyeleri şüpheyle karşılamıştık. Kısa bir süre önce, Alman bilim adamlarının yaptığı bir araştırmanın, C ve E vitaminlerinin aslında egzersizin bazı faydalarını önleyebileceğini öne sürmesi basında çok ilgi çekmişti. Bu takviyelerden kaçınmanız gerekir mi?

 

Serbest radikaller, oksijenin kullanılması sırasında meydana gelen dengesiz ve kontrolsüz moleküllerdir ve bunlar hayatın bir parçasıdır. Bunlar nefes alıp vermemizin yanı sıra ultraviyole ışınlarına, sigaranın dumanına ve hava kirliliğine neden olan diğer maddelerin (örn. egzoz gazı) etkisine maruz kalmamız sebebiyle oluşur. Egzersiz yaptığımız zaman daha fazla serbest radikal üretiriz, çünkü daha fazla oksijen alıp tüketiriz. Bu, aerobik yaparken 15-20 kat daha fazladır. Vücudun, kısmen besinlerden aldığı antioksidanlarla çalışan doğal bir antioksidan savunma sistemi vardır. Ama serbest radikallerin yüksek seviyede olması bu sistemi olumsuz etkileyebilir ve oksidatif zarara yol açabilir. Örnek verecek olursak metalin paslanması ya da oksijene maruz kaldığında bir dilim elmanın kararmasıdır. Kalp hastalığı, kanser ve yaşla ilgili diğer sorunlar, oksidatif zarar ile ilişkili olabilir. Antioksidan takviyelerinin, tüm bunları önlemeye yardımcı olabileceğine dair bir görüş vardır, ama bu şimdiye kadar henüz doğrulanmamıştır.

 

Alman bilim adamlarının yaptığı bir araştırmada, tecrübeli ve tecrübesiz 39 genç erkek haftanın beş günü 85 dakika boyunca koştu, bisiklete bindi ya da kondisyon bisikleti kullandı. Bunların yarısı günde 400 IU’luk E vitamini ve 1000 mg C vitamini aldı. Bunlar tavsiye edilen günlük dozların 12-18 katına eşittir. Dört hafta sonra, sadece, bu takviyeleri kullanmayan erkeklerde, insülin duyarlılığında ve vücudun doğal antioksidan sisteminde bir gelişme oldu. Gelişmiş insülin duyarlılığı egzersizin bilinen bir faydası vücudun, kan şekerini daha iyi kontrol edebileceği anlamına gelir. Bu da Tip 2 diyabet riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu faydalar, vitamin kullanan erkeklerde baskılanmıştır. Ama Dr. Michael Ristow ve ekibi, serbest radikallerin vücutta birçok yararlı işlevi olduğunu öne sürüyor. Örneğin insüline karşı olan duyarlılığı artırıyor ki bu da 2. tip diabet hastalarında tamamen yok olan bir özelliktir.

 

Birmingham Üniversitesi’nden Dr. Sarah Aldred’a göre bu durum C ve E gibi antioksidanların kötü olduğu anlamına gelmiyor, sadece bazen durup vitaminlerin gerçekten sandığımız kadar yararlı olup olmadığını sorgulamamız gerekiyor. Ki yapılan araştırmaya göre, her zaman yararlı değiller. Antioksidanlar, vücudunuzu hasarlara karşı koruyor ve bu nedenle de kanser gibi ciddi hastalıkların riskini azaltmaya yardımcı oluyor. Ama eğer düzenli olarak ve yüksek dozlara alırsanız vücudunuza ciddi zararlar verebiliyorlar

 

Bu, sadece dar kapsamlı, küçük ve kısa bir araştırmaydı ve çözümlediğinden daha fazla sorunun gündeme gelmesine yol açtı. Antioksidan alıp egzersiz yapan kişilerin (diyabetliler de dâhil olmak üzere) egzersiz yapan diğer kişilere göre, kan şekerlerini daha az kontrol edebildikleri hiçbir araştırmada görülmemiştir. Yine de, bulgular bazı soru işaretlerini ortaya çıkarmıştır. Antioksidan takviyelerinin egzersiz yapanlar için zararlı olmadığı ortaya çıkmış olsa da, bunların faydalı olduğuna dair tatmin edici hiçbir kanıt yoktur. Bu takviyelerden kaçınmak için bazı sebepler vardır:

 

Egzersizin sebep olduğu oksidatif zararın gerçekte ne kadar olduğu ve bunun sağlık üzerindeki etkisinin ne olduğu belli değildir. Sadece ağır ya da yorucu egzersizin (örneğin maraton koşusu gibi) oksidatif zararı önemli ölçüde artırdığına dair bazı kanıtlar vardır. Antioksidan aktiviteyi artırarak ve böylece oksidatif zararı azaltıp takviyeleri gereksiz hale getirerek vücudun zamanla düzenli egzersize alıştığı görülmektedir. Serbest radikaller aslında bazı yönlerden iyidir. Örneğin bazıları, hücre sinyali, bağışıklık ve diğer fizyolojik fonksiyonlarla ilişkilidir. Ayrıca az miktarda serbest radikal, vücudun antioksidan savunmalarını harekete geçirir.

 

Sporcuların, serbest radikallerin zararları nedeniyle uzun vadede sağlık açısından olumsuz etkiler yaşadıkları hiçbir araştırmada görülmemiştir. Aksine, araştırmalar, egzersizin insanları daha sağlıklı yaptığı, kalp hastalığı, diyabet, obezite ve bazı kanserlerin riskini azalttığına dair kesin sonuçlara varmıştır.

 

Bu nedenlerden dolayı, C ya da E Vitaminini ya da herhangi diğer antioksidan takviyelerini kimse için (üstün performans sporcuları ya da sıradan kişiler) tavsiye etmemekteyiz. Egzersiz sırasında oluşan serbest radikallerin zararlı olup olmadığı ve önlenmesinin gerekip gerekmediği bilinmemektedir. Egzersizin kanıtlanmış faydaları, düşünülen herhangi bir riskten çok daha geçerlidir. Antioksidanları meyve, sebze ve tam tahıllardan alın. Ayrıca vücudunuzun antioksidan savunmalarını zaman içinde daha fazla artırmak için istikrarlı ve ılımlı bir egzersiz programı uygulayın.

 

KAYNAKLAR: * Jump up to: a b Schulz TJ, Zarse K, Voigt A, Urban N, Birringer M, Ristow M (2007). "Glucose restriction extends Caenorhabditis elegans life span by inducing mitochondrial respiration and increasing oxidative stress". Cell Metab. 6 (4): 280–93. doi:10.1016/j.cmet.2007.08.011. PMID 17908557.* "Reuters" article on Ristow’s findings on the positive role of oxidative stress,* "Eurekalert" article on Ristow’s findings on the positive role of oxidative stress,* Michael Ristow, Sebastian Schmeisser (2011). "Extending lifespan by increasing oxidative stress". Free Radical Biology and Medicine 51 (2): 327–336. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2011.05.010. PMID 21619928.* Michael Ristow, Kim Zarse, ... ,Matthias Blüher (2009). "Antioxidants prevent health-promoting effects of physical exercise in humans". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 106 (5): 8865–8870. oi:10.1073/pnas.0903485106. PMC 2680430. PMID 19433800.*Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C (2007). "Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis". JAMA 297 (8): 842–57. doi:10.1001/jama.297.8.842. PMID 17327526.* Birmingham Üniversitesi’nden Dr. Sarah Aldred, Dr. Michael Ristow 



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?