Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?

27 Şubat 2013, Çarşamba

     

İnsanların ölüm nedenleri yıllar geçtikçe ciddi değişimler gösterdi ve göstermeye de devam ediyor. Bundan 100 yıl önce enfeksiyon hastalıkları insanların asıl ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer alırken, günümüzde hareketsizliğin yarattığı hastalıklar ilk sıraya yerleşmiş durumda. Yine 100 yıl önce insanlar bütün ihtiyaçlarını kendisi hareket ederek karşılarken bu gün bu teknolojik gelişme insanlarda kronik hastalıkların artmasına neden olmuştur.  Özellikle kronik hastalıkların tedavisinde sorunu tetikleyen hareketsizliğin ortadan kaldırılması çok önemlidir. Bu sorunu gidermenin tek yolu ise düzenli olarak yapılan fiziksel aktivitede, aynı zamanda kronik hastalıkların oluşmasında da önleyici rol üstleniyor. Günümüz insanı, hareketsizliğin yarattığı hastalıklarla karşı karşıya. Üstelik bu hastalıklar yalnızca yaşam kalitesini düşürmüyor, ölüme de neden oluyor. Uzmanlara göre hareketsizliğin yarattığı hastalıklar ölüm nedenleri arasında ilk sıraya yerleşmiş durumda. Peki, kronik hastalıkların tedavisinde tek çözüm ilaçlar mı? Uzmanlara göre ,ilaç, tek çözüm değil. Bu hastalıkları tetikleyen hareketsizliğin ortadan kaldırılması da en az ilaçlar kadar önem taşıyor. Düzenli yapılan fiziksel aktivite aynı zamanda kronik hastalıkların oluşmasında da önleyici bir rol üstleniyor. Son 20-25 yıl içinde kronik hastalıklarda ve onların oluşmasının önlenmesinde fiziksel aktivite önemi, her geçen gün giderek artıyor. Birçok kronik hastalıklarda hangi  fiziksel aktivitenin ne tür faydalar  sağladığını anlatmaya çalışacağım.

Tip-2 diyabet hastaları için; Genellikle yeni tanı konmuş hastalarda bile periferik damar hastalığı, koroner arter rahatsızlığı, inme, şekere bağlı göz arkası sorunları ve idrarda az miktarda protein kaçağı oluyor. Birçok araştırmada insülin direncinde olduğu gibi doğru ve düzgün planlanmış fiziksel aktivitenin kasın insüline duyarlılığını ve insülinden bağımsız olarak hücreye glikoz alımını artırdığı ortaya koymuştur. Pekâlâ, bu hastalar nasıl bir fiziksel aktivite yapmalıdır? Bu hastalar her gün 30-35 dakika orta düzeyde aerobik fiziksel aktivite yapmalıdır. Örnek: Orta tempolu yürüyüş, yavaş tempolu koşu, yavaş tempolu yüzme yapılabilir. Kas kitlelerini artırmak ve korumak için de hafif kilolu ağırlıklar ile kuvvet  egzersizi yapılabilir.

Hipertansiyon hastaları için: Bu hastalıklar inme, kalp krizi, ani ölüm ve kalp yetmezliğine yol açabiliyor. Fiziksel aktivite, kan basıncını düşürmesinin yanı sıra yüksek tansiyonun eşlik edebildiği kilo ve diyabet gibi sorunları da kontrol altına alabiliyor. Bu hastalar nasıl bir fiziksel aktivite yapmalıdır? Orta düzeydeki aerobik fiziksel aktivite burada önerilen temel tipi oluşturuyor. Hastaların günlük 30-35 dakika orta tempoda fiziksel aktivite yapmaları gerekiyor. Ayrıca haftada 2-3 gün düşük yüklenmeli hafif ağırlık fiziksel aktivite yapmalarında da faydalıdır. Bu hastalar hiçbir zaman zorlamalı aktiviteler yapmamalıdır. 

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (Koah) Hastaları için: Akciğerdeki geri dönüşümsüz fonksiyon kaybını ifade eden bu hastalığın tedavisinde ilaçlar kadar de önemli rol oynuyor. Fiziksel aktivite, kasların ve kalbin fonksiyonunu geliştirerek kalple akciğer işlevini daha üst düzeylere çekiyor. Bu durum  akciğerin kapasitesinin daha etkin kullanılmasını  sağlıyor. Bu hastalar nasıl bir fiziksel aktivite yapmalıdır? Hastaların fiziksel aktivite yaparken solunum düzeylerinin izlenmesi veya önceden saptanmış belirli düzeylerde hareket etmeleri gerekiyor. Haftada iki günle başlanan ve fiziksel aktivite süresinin uzatıldığı aerobik hareketlerin büyük katkısı var. Hastanın fiziksel aktivite verdiği yanıt test de edilmelidir.
Koroner arter hastalığı için: Koroner arterler kalbin etrafını çevreleyerek kalbin beslenmesini sağlayan atardamarlardır. Beslenme bozukluğu, aşırı yemek yeme, yağlı beslenme, hareketsiz bir yaşam sürme gibi nedenlerden dolayı yediğimiz yiyeceklerin yan maddeleri damarlarda birikir. Damar duvarı elastik yani genişleyebilen bir yapıdadır. Bazen damardaki kan miktarı artar fakat bu bize basınç artışı olarak dönmez. Örneğin, tuzlu bir şeyler yediğimizde dengeyi sağlamak için vücudumuz su tutar. Fakat kan basıncı (tansiyon) hemen artmaz. Çünkü damar esnemiştir ve artmış kan miktarını dengelemiştir. En büyük nedeni koroner arterlerdeki damar sertliğidir. Kalp kasının beslenmesindeki bir sorun, kas hücrelerinin ölümüne neden oluyor. Fiziksel aktivite, trombosit kümeleşmesini önlüyor, kan basıncını ve kan yağlarını düzenliyor, koroner arterleri genişletiyor, psiko-sosyal katkılar  sağlıyor. Bu hastalar nasıl bir aktivite yapmalıdır? Düşük riskli orta yaşlı hastalar günde   30-35 dakika ve toplamda haftada 1000 kcal. Harcayacak bir programa katılmalıdır. İlerleyen dönemde fiziksel aktivite süresi ve şiddetini artırmalıdır. Sonuç olarak kronik hastalığı olan insanlar rastgele fiziksel aktivite yapmamalıdır. Mutlaka doktorunuza danışarak bir spor eğitim uzmanından destek alınmalıdır. Sağlık ve mutlulukla kalın. 

KAYNAKLAR: Gosselink R. Breathing techniques in patients with chronic  obstructive pulmonary disease (COPD). Chronic Respiratory Disease. 2004;1:163-72.*2- Ambrasino N, Strambi S. New strategies to improve exercise  tolerance in chronic obstructive pulmonary disease. European Respiratory Journal. 2004;24:313-22.Oakley D. The athlete's heart. Heart 2001; 86: 722-726Acıbadem Fulya Hastanesi Sporcu Sağlığı Merkezi’nden  fizik tedavi uzmanı ve spor hekimi Doç. Dr. Tolga Aydoğ, Sharma S. Athlete's heart- effect of age, sex, ethnicity and sporting discipline. Experimental Physiology 2003; 88 (5): 665-669, Oakley D. The athlete's heart. Heart 2001; 86: 722-726,3-) Fagart R. Athlete's heart. Heart 2003; 89: 1455-1461,Prof. Dr. İsmet Dindar, Doç. Dr. Nuri Kurtoğlu



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?