Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi

6 Eylül 2014, Cumartesi

     

Bu haftaki yazımızı, okulların açılmasına az bir süre kala, çocuklarımıza ayırdım. Yaşamımızda teknolojinin girdiği günden beri hareketlerimiz değişmeye başlamıştır. Semt pazarlarında alışveriş yapabilmek için uzun yürüyüşler yaptığımız günlerin yerini, koltukta otururken marketlere sipariş verdiğimiz sanal dünyanın monotonluğu aldı. O kadar az hareket eder olduk ki, artık vücut ve ruh sağlığı ile ilgili sorunlar yaşar duruma geldik. Yürümek, koşmak, sıçramak, tırmanmak, atmak vb. pek çok hareket hayatımızdan kayıp gidiyor. Çocukların bedensel gelişimlerinin somut olarak gözlenebildiği okul öncesi dönemde, onların hareket gelişimlerini destekleyebilecek nitelikte etkinlikler de yapılmalıdır. Okul öncesi dönemde, çocuğun tüm gelişim süreçlerinin desteklenmesi onun sağlıklı bir birey olmasında en önemli etkenlerden biridir. Bu dönemde, bedenin ve buna bağlı olan hareketlerin gelişimi, gerek ev gerekse okul eğitiminde en çok ihmal edilen konulardan biridir. Özellikle şehirlerde yaşayan çocuklar için ev ortamında çok sınırlı hareket imkanı vardır. Eğitim kurumlarında, çoğunlukla zihinsel gelişimi destekleyen eğitim programlarının uygulandığı dikkati çekmektedir. Oysa, bedenini doğru bir şekilde kullanabilen, hareketlerini uygun bir şekilde kontrol edebilen bireyler, kişilik gelişiminin temel öğesi olan öz güveni kazanmayı da başarabilir.

Çocuğun okul öncesi hareket gelişimi ileri düzeyde sporla bağlantılı becerilerin temeli olmasından dolayı çok önemlidir. İki yaşından yedi yaşına kadar olan çocuklar koşmak, atlamak, zıplamak, fırlatmak, yakalamak gibi temel hareket etkinlikleri yaparlar. Temel hareket becerilerini uygulamada başarısızlık duygusu, çocuk üzerinde uzun süren olumsuz etkiler gösterebilir. Bu becerilerin yokluğu, çocuğu grup oyunlarına ve okul yıllarından yetişkinliğe kadar diğer sporlara katılmaktan alı koyabilir. Çocuk hareket etmeye yönlendirilmelidir. Hijyenik önlemlerin sağlandığı risksiz bir ortamda çocuğa hareket serbestisi sağlanmalıdır.

Genel olarak küçük çocukların eğitimi, aile tarafından ele alınmaktadır. Yakın bir zamana kadar okul öncesi çocuklara ev dışında az bir eğitim gösterilmiştir. Ancak batı toplumlarında 5 – 6 yaşta başlayan eğitim uygulaması, eski Sovyetler Birliğinde 2 yaşında başlatılmakta idi. Bizler genelde çocukların eğitiminde evlerin sorumlu olduğunu düşünmüşüzdür. Fakat toplumumuzun sosyal ve kültürel yapısındaki hızlı değişmeler, erken yaştaki öğrenmenin daha sonraki yıllarda gelişmeye olan katkısı, eğitime başlama yaşının yeniden ele alınmasını gündeme getirmiştir. İnsan kendi doğasını dıştaki doğayla, nesnelerle ve canlılarla hareket ederek açığa çıkarır. Artık ülkemizde de kadın, sadece evle ilgilenmek değil, üretken olmak da istiyor. Bu durumu ekonomik koşullar da zorlamaktadır. Kadınların iş hayatına atılmaları gittikçe artan sayıda çocuğun anaokulu programlarına veya günlük bakım formlarına yazılmasına neden olmuştur. Jean Piaget küçük yaşlardaki potansiyelin daha sonraki davranışın belirleyicisi olarak görülmesine öncülük etmesi, önce Amerika’da sonra diğer ülkelerde erken yaşta yapılan eğitime olan ilginin artmasına neden olmuştur. Çocuk gelişim programları, çocukların fiziksel ve zihinsel ihtiyaçlarını karşılayarak bu çocukları okulda başarılı olacak şekilde hazırlamaktadır.

Anaokulları günlük bakım merkezleri ile karıştırılmamalıdır. Günlük bakım merkezleri çocukların gün içindeki korundukları ve ihtiyaçlarının karşılandığı yerlerdir.

Anaokulları çocukların kognitif (düşünsel ve harekete dayalı)) ve efektif (duygusal ve ruhsal) gelişimini artırmak için kurulmuşlardır. Anaokulu okul öncesi eğitimin temel formu olan eğitimsel bir deneyimdir. Başlangıçta ana okulları yüksek okul ve üniversiteler tarafından laboratuvar okulu olarak ele alınmış, öğretmenler için eğitim veya test zemini olarak kullanılmışlardır. Böylece okul öncesi çocukların doğası ve karakteristikleri hakkındaki sezgilerimizin artırılmasına katkı sağlamışlardır. Hala birçok anaokulu uygulama okulları olarak görev yapmaktadırlar. Geleneksel anaokullarında çocuğun düşünsel efektif gelişimi ele alınırken; modern anaokullarında hem düşünsel efektif gelişime hem de kognitif hareketsel gelişime önem verilerek bir denge sağlanmış olunur.

Çocuğun Yaşamında Oyunun Sosyal Gelişim Yönünden Etkisi

Yaklaşık olarak dokuz yüzyıl önce yaşmış olan İbni Sina oyunu çok seven bir insanmış. Çocukluğunda bir gün oynarken yaşlı bir adam, “Sen çok akıllısın, ileride bilim adamı olacaksın, sana oyun yaraşır” demiş. Derslerine çalış dediğinde, henüz çocuk olan İbni Sina şu cevabı verir; “Her yaşın bir hali vardır. Çocukluğun yakışığı da oyundur. Her yaşın hakkı verilmelidir.”

Oyun çocukluğun yakışığı olduğu kadar gereğidir de. Çocuk hayatı oyun içerisinde tanır. Aileden getirmiş olduğu özellikleri oyunda test eder ve şekillendirir. Almış olduğu eğitimi oyuna yansıtır. Oyun kazanılan olumlu niteliklerin pekiştirildiği, olumsuz özelliklerin değişime uğradığı bir deneme alanıdır.

Beden Eğitimi Ve Spor Kavramlarında Değişik Yaklaşımlar

Beden Eğitimi Kavramı; bedensel etkinlikler aracılığı ile eğitimdir. Öyleki rekor kırma ve şampiyon olma amacı gütmez. Rekabete dayalı değildir. Sonucunda para kazanma unsuru gütmez. Organizmanın bütünlüğü ilkesine dayalı tüm kişiliğin gelişmesidir. Genel eğitimi tamamlayan ayrılmaz bir parçadır. Sağlıklı, güçlü ve mutlu olma, dengeli kişilik, toplumsallaşma, kültürleşme eğitimidir. Yenme ve yenilme kaygısı yoktur ve uygulaması eğlendirir.

Spor Kavramı Nedir?

Spor saldırganlığın tamponudur. “İnsan doğasında bulunan saldırganlığın sağlıklı ve barışçı bir emniyet subabı, bu güdüyü denetim altına alan uygun bir dostça rekabet ortamı, savaşında ikamesidir” (LORENZ).

Spor bireyin ruh ve beden sağlığı içindir. “Bireyin ruh ve beden sağlığını güvence altına alan, topluma uyumunu sağlayan, günlük yaşamın gerginlik ve sürtüşmelerini bastıran bir araçtır.”

Spor savaşa hazırlamak içindir.“yurtsever, hiyerarşik ve otoriter bir devlet eli ile ulusal birliği örgütleyen bir eğitim aracı. Gerçek işlevi gençleri savaşa hazırlamaktır. (EİSENHOWER) para-militer yaklaşım.

Spor kitlelerin afyonudur. “Sporu kitleleri uyutma aracı” olarak ve fanatik milliyetçiliğin üstü örtülü görünümü olarak göstermektedir. Franko’nun Barnebau stadı için “bana 150 bin kişilik bir uyku tulumu yapın” sözü simgeler. Sporun doğasında rekabet vardır. Performansın en yüksek seviyede ortaya konulması için organizmaya ağır yükler bindirir. Para kazanma unsuru vardır. Yenme ve yenilme unsuru vardır. Uzun ve yoğun süren antrenmanlar acı verici olabilmekte sporcu sakatlanma riski ile karşı karşıya gelebilmektedir.

Gelişim Çağındaki Çocuklara Egzersiz Yaptırırken Nelere Edilmelidir?

-Egzersize başlamadan önce ısınma tam olarak gerçekleştirilmeli; yaralanmaların önüne geçmek için ortamdaki hijyen faktörlerin çevre ve kullanılacak malzemelerin düzenlenmesi sağlanmalıdır.

-Uzun süren egzersizlerden kaçınılmalıdır.

-Egzersizler genellikle oyun formunda olmalıdır.

-Gerekli dinlenme aralığı verilmelidir. (Tam dinlenme)

-Eklemlerine yük bindirecek ve zedeleyecek antrenman formlarından ve uygulamalardan kaçınılmalıdır. (deep jump gibi).

-Tek yönlü çalışmalardan kaçınılmalıdır. Bir kol çalıştırılıyorsa diğer kolda çalıştırılmalıdır gibi.

-Ağırlık kullanılmaksızın kendi vücut ağırlığı ile beden farkındalığını geliştirecek hareketler seçilmelidir.

-Egzersizler yorucu olmamalıdır.

-Egzersiz sonunda çocuğun oynaması için süre tanınmalıdır.

Kaynaklar: Çocuk Ve Spor,S.Muratlı,Egzersiz Fizyolojisi,N.Akgün,-Çocuk Ve Spor; Yrd Doç Mehmet İnan,Uygulamalı Hareket Eğitimi; M. İnan,Okul Öncesi Ve İlkokullarda Hareket Gelişimi Ve Spor; Sami Mengütay, Psikomotor Gelişim,H.Aşçı 



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?