Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?

5 Temmuz 2014, Cumartesi

     

Bu hafta kalın bağırsak iltihabı olan bir hastanın sorusuna cevap vermeye çalışacağım. Ülseratif kolit sadece kalın bağırsağı tutar. Kalın bağırsakta ülserlerin oluşmasına ve kanamaya neden olur. Ülseratif kolitin bugün için kesin nedenini bilinmiyor. Ancak genetik yatkınlığı olan kişilerin bağırsaklarında bulunan bazı mikroorganizmalara ya da besinler ile alınan bazı maddelere karşı vücudun bağışıklık sisteminin abartılı yanıt vermesi ile ortaya çıkar. Aslında yabancı maddelere karşı vücudu korumakla görevli olan bağışıklık sistemi neden abartılı yanıt veriyor bu tam bilinmemektedir. Bu hastalığın belirtileri kanlı, mukuslu (sümüksü madde) ishaldir. Dışkılama sayısı günde 1-2 olabileceği gibi hastalığın derecesi ile ilişkili olarak 20-25 kez olabilir. Diğer belirtiler kan kaybına bağlı halsizlik, yorgunluk ve çarpıntıdır. Seyrek olarak ülseratif koliti olan hastalarda eklem, cilt, göz ve karaciğer ile ilgili bozukluklar da olabilir.

Sağlıklı kalmak için herkesin mutlaka egzersiz yapması gerekir. Eğer ki ülseratif kolitiniz varsa, fiziksel olarak aktif olmanız için daha da fazla neden vardır. Egzersiz, böyle bir rahatsızlığınızın olması durumunda riski yüksek olan osteoporozun önlenmesine yardım eder. Bunun yanında, ülseratif kolitle bağlantılı diğer sorun olan, kolon kanserinin önlenmesine yardımcı olur. Egzersiz ayrıca stresi azaltıp ruh halinizi iyileştirerek ülseratif kolit azmasını engeller. Egzersiz ayrıca eklemlerinizi destekleyen kaslarınızın kuvvetli ve esnek olmasına yardım eder. Şayet ameliyata ihtiyacınız olursa çabuk iyileşmenizi de mutlaka sağlayacaktır.

İltihabi bağırsak hastalığı olan (IBD) kişilerde osteoporoz riski daha yüksektir. Aslında uzmanlar ülseratif kolit ve Crohn hastalığını içine alan iltihabi bağırsak hastası olan kişilerin %30 ile %60 arasında bir oranında kemik yoğunluğunun azaldığını, yani kemiklerin olması gerektiği gibi kuvvetli olmadığını bildiriyorlar. Buna iltihabi bağırsak hastalığının kendisi yol açabiliyor. Vücudun enfeksiyona karşı reaksiyonuna ‘sitokin’ diye adlandırılan proteinler de dahil olur ve bunlar, vücudunuzun kemik yapımına ve kemik yıkımına dahil olabilir. Ülseratif koliti tedavi etmek için kullanılan kortikosteroid ilaçlar, osteoporoz riskini de artırabilir. Kemikler de tıpkı kaslar gibi yaşayan ve egzersizle daha da kuvvetlenen dokular olduklarından, egzersiz kemiklerin artrofiye uğramasını engeller. Kuvvet ve dayanıklılıkla ilgili egzersizler, vücudunuzu yer çekimine karşı koymaya zorlayan türde egzersizlerdir. Bu egzersizler kemikleri kuvvetlendirirler. Yavaş tempolu koşu, hızlı tempolu yürümek, merdiven çıkmak ve inmek, yumuşak zeminde sıçrama çalışmaları,ritmik dans etmek ve ağırlık çalışmak kaslarınızı ve eklemlerinizi sağlıklı tutar. İltihabi bağırsak hastalığı olan kişilerin %25 gibi yüksek bir oranında eklem iltihaplanması da meydana gelir. Kortizon kullanmak ve yeterli beslenmemek kadar, iltihaplanma da kasların zayıflayarak eklemlere daha fazla yük bindirmesine neden olabilir. Egzersiz her iki soruna da yardım edebilir. Düzenli egzersiz kasları kuvvetlendirir ve eklemlerin daha rahat hareket etmesine yardım eder. Özellikle ağırlık çalışma ve hızlı yürümek gibi aerobik egzersizler, kasları ve eklemleri güçlendirmede etkili egzersizlerdir. Eğer ağrı bunları çok zorlaştırıyorsa, yüzmek ya da bisiklete binmek gibi daha düşük ritimli, egzersizleri deneyebilirsiniz. Esneme de ayrıca, kaslarınızın ve eklemlerinizin esnekliğine yardım etmek için, egzersizlerinizin düzenli bir parçası olmalıdır.

Ülseratif kolit için ameliyata ihtiyacınız olursa, düzenli egzersiz çabuk iyileşmenize yardım edebilir. Egzersiz kaslarınızı güçlendirir, kan pıhtılaşmasını önlemek için kan dolaşımını devam ettirir ve akciğerlerinizi açık tutar. Ameliyat sonrasında doktorunuza ne zaman tekrar egzersiz yapmaya başlayabileceğinizi sorun. Eğer ameliyatınızdan önce, düzenli egzersiz yapıyor ve zindeyseniz, muhtemelen kendinizde egzersiz yapacak gücü bulduğunuz en kısa zamanda yapabilirsiniz. İlk birinci ay için belki daha yavaş çalışmak isteyebilirsiniz; 30-35 ile 40-45 dakika arasında ve haftada 2-3 gün ya da doktorunuzun size söylediği şekilde yapabilirsiniz. Mutlaka yürüyerek başlayın, merdivenleri çıkın ve germe açmalar yapın. Karın ameliyatından sonra 6-7 hafta boyunca eğilip kalkma ve zorlayıcı aktivitelerle 6-7 kilodan fazla ağırlık kaldırmaktan kaçınmanız gerekir.

Stres ülseratif kolite neden olmaz, ama birçok kişi belirtilerini daha da kötüleştirdiğini söyler. Egzersiz yapma stresin ilacıdır.Özellikle rahatlatıcı yavaş tempolu egzersizler iyi stres engelleyicileridir. Özelikle jimnastik, yoga, taichi ya da yavaş tempolu koşu ve yürümeyi deneyin. Ülseratif kolit gibi kronik bir hastalıkla yaşarken kayıp ve üzüntü duyguları yaşayabilirsiniz. Aerobik egzersizler, insana neşe veren endorfin hormonu üretimini artırır.

ANALİZ

Ülseratif koliti olan kişiler yüksek kolon kanser riskiyle karşı karşıyadır, özellikle de hastalık kalın bağırsağın tamamını etkiliyorsa. Ülseratif koliti olmayan kişilerde egzersizin, kolon kanseri riskini azalttığı gösterilmiştir. 52 hastanın analiz edildiği bir çalışmada, en çok egzersiz yapan kişilerin kolon kanserine yakalanma risklerinin, en az egzersiz yapanlara göre %24 daha az olduğu saptanmıştır. Bu, haftada 5-6 saat tempolu yürüyüş yapanlara karşı haftada sadece yarım saat yürünmesi anlamına geliyor. Orta şiddette egzersiz yapmak çok büyük faydalar sağlayabilir. Çalışmalarda, özellikle ülseratif kolit hastalarındaki riske bakılmadı. Öyleyse, egzersiz ülseratif koliti olan kişilerde kolon kanserinin önlenmesine yardım eder mi? Araştırmacılar bunu bilmiyorlar. Ama egzersizin ülseratif kolite sağladığı diğer faydalar için egzersiz yapmaya değer.

Ülseratif kolitli hastaların egzersiz yapmaları sizi sağlıklı tutup, daha kaliteli yaşamanızı sağlarken, hastalığınız, yaptığınız egzersizlerle bazı sınırlar koyabilir. Rahat ve daha güvenli egzersiz için şu ipuçlarını takip edin: Vücudunuzun susuz kalma riskini artıracak çok sıcakta egzersiz yapmaktan kaçının. Egzersiz topluluklarından gaz ya da ishal korkusuyla uzak duruyorsanız, evde egzersiz yapmayı deneyin. Aerobik ya da ağırlık kaldırma egzersizlerinden sonra ishaliniz artıyorsa daha yumuşak bir egzersize geçin. Aerobik egzersizlerden 3-4 saat önce çok yemek yemekten kaçının. Egzersiz öncesi ve sonrası bol su için, özellikle de eğer ishaliniz ya da dışkınız karından atıldığı bir sistem kullanıyorsanız. İçecek olarak, su ve piyasada satılan elektrolit destekli glukoz ya da fruktoz spor içecekleri iyi seçimlerdir. Sizin için en iyi türdeki egzersiz türü ve süresiyle ilgili spor eğitim uzmanı ve doktorunuza danışın. Sağlıklı ve spor dolu günler diliyorum.

Kaynaklar: * Arthur C. Guyton, John A. Hall Yüce Yayımları; N.Akgün, Egzersiz Fizyolojisi(1992 *www.webmd.com/ibd**www.zeynelmungan.com.*** www.baskent-ank.edu.tr.**** www.hemensaglik.com › Sindirim Bozuklukları › Ülseratif Kolit



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?