Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Egzersiz ve romatizma

14 Aralık 2015, Pazartesi

     

Bu konu yıllardır tarafıma sık soruldu, bu haftaki yazımız romatizma rahatsızlığı olan bireylerin tarafıma yöneldiği soruları aydınlatmaya çalışacağım. Egzersiz ile romatizma ağrılarından kurtulmak mümkün mü? Romatizma hastasıyım hangi spor yada egzersizleri yapabilirim? Bu sorulara yanıtlamaya geçmeden önce romatizma nedir açıklayalım. Romatizma kelimesi, Yunanca "rheuma" kökünden gelir. Bu kelime "akma"yı dolayısı ile "hareket"i ifade eder. Romatizma oldukça genel bir terimdir ve kemik, kas ve eklemlerin etrafındaki ağrı veya acıyı ifade etmek için kullanılır. Romatizma deyince tek bir hastalık anlaşılmaz. 100'den fazla hastalığı içerir. Bazıları sık bazıları ise oldukça nadir görülür. Artritin kelime anlamı vücuttaki bir veya daha fazla eklemde görülen yangıdır. Artrit çocuklar da dahil olmak üzere herkesi her yaşda etkileyebilir, bununla beraber kadınlarda erkeklere göre bu hastalıklara yakalanma şansı daha fazladır.

Genelde diz romatizması artirit ilaçlarıyla tedavi edilmekte ya da ameliyatla diz implantı aktarılmakta. Ancak Tufts Üniversitesi'nden M. Nelson, romatizma ağrılarından egzersiz yaparak kurtulmanın mümkün olduğunu ve bunun için hastaların ağrıyan bacaklarındaki kasları güçlendirmeleri gerektiğini söylüyor. Nelson arkadaşları birlikte 16 haftalık bir antrenman programı geliştirmiş. Hastalar sandalyenin üzerinde oturarak, ayak bileklerine bağlanan ağırlıklarla çalışmışlar istenmiş. Programın sonunda hastalarda ağrılar azalmış, hastalar 17 farklı beden hareketini daha iyi yapmaya başlamışlar. "Romatizma yüzünden gündelik işlerini bile yapamayan birçok kişi yeniden eski gücünü kazandı" diye açıklıyor.

Görüldüğü gibi romatizmalı bir hastanın tedavisi sadece birkaç ilaç almaktan ibaret değildir. Çok iyi bir işbirliği içinde olması gereken farklı ihtisas dallarının katkısı gerekmektedir. Böyle bir tedaviden hastalar daha çok ve daha uzun süreli yararlanmaktadır. Araştırma sonuçlarından anlaşıldığı üzere ister sağlıklı olsun ister bir hastalığı bulunsun, Egzersiz ve bedensel hareketler her yaştaki insana iyi geliyor. Egzersiz insanları sağlıklı kılarak, yaşamlarını uzatıyor. Özellikle de yaşlı insanların hareketsiz kalmamaları şart.Yaşınız ve rahatsızlığınız ne olursa olsun mutlaka hareket edin.Dikkat ettiyseniz egzersize başlamak ya da yaşınıza ve hastalığınıza uygun beden hareketleri yapmak için hiçbir zaman geç kalmış sayılmazsınız.

Romatizma ağrılarını azaltmak için ne tür egzersizler yapılmalı?

Yalnızca ilaç tedavisi ile ilaç tedavisine egzersiz eklenerek yapılan karşılaştırmalı çalışmalarda egzersizin eklenmesinin hastalık izleminde kullanılan parametrelerde belirgin olarak daha iyi sonuçlar yarattığı gösterilmiştir. Fizik tedavi olabildiği gibi kaslarla ilgili sorunlarda (örneğin çok doğum yapmış bir kadının karın kasları zayıflar. Yüklenme bu tip kişilerde daha çok omurilikler üzerine yığılır) güçlendirici egzersizler öneriyoruz. Bir süre sonra hastalar rahatlıyor. Kas gerginliklerinden oluşabilen ağrılar da var. Uzun süre oturmak, devamlı ayakta durmakla oluşan ağrılar dışında yüksek topuklu ayakkabılarla uzun süre dolaşan kadınlarda da ağrı olabilir. Ya giyilmemeli, giyilecekse de egzersizlerle vücut güçlendirilmeli. Ağrılarda sıcak, elektrik akımları ve fiziksel müdahalelerle kasların gerginlikten kurtarılmasını sağlayabiliyoruz.

Serbest yüzme, yürüyüş bel ağırları için yararlı. Önleyici sporlarla, sırt ve bel kaslarına yönelik güçlendirici egzersizlerle bel ağrısı azaltılır, hatta bu risk ortadan kaldırılabilir. Yatağın yumuşak-sert ve esnek, yastığın da uygun olması gerekiyor. Yüzü- koyun yatma pozisyonunu önermiyoruz, omuriliklere fazlasıyla yük bindiriyor bu pozisyon. Sırtüstü, yan, dizleri karna çekerek yatmak daha iyi. Sandalye uyumsuzluğuna dikkat edilmeli. Araba sürerken koltuk-vites, direksiyon-pedal uyumu olmalı.

Seçilecek egzersizler ile eklem hareket genişliği sağlanması, kasların kuvvetlendirilmesi, dayanıklılığın sağlanması, eklemlerin biyomekanik olarak daha iyi fonksiyon kazanması, hastanın kendini daha iyi hissetmesi, kemik mineralizasyonunun arttırılması ve aerobik kapasitenin arttırılması amaçlanır. Hastaya egzersiz programı vermeden önce hastalığın evresi, mevcut deformitelerin durumu ve kaynağı, hastanın genel durumu ve egzersiz alışkanlığı ve hoşlandığı aktiviteler mutlaka değerlendirilmelidir. Hastalığın erken evrelerinden itibaren başlanan egzersizler sırasında hastanın gereksinimlerine göre yeniden planlanma yapılmalıdır.

Genelde tedavi edici egzersizler üç grup ayrılır

1. Daha çok esneklik ağırlıklı eklem hareket açıklığı veya germe egzersizleri

2. Genel olarak kuvvetlendirici egzersizleri

3. Aerobik (dayanıklılık) egzersizleri.

Esneklik ve eklem hareket açıklığı egzersizleri aktif ve pasif olarak ikiye ayrılır. Pasif egzersizde terapist ya da destek olarak kullanılan bir cihaz yardımıyla herhangi bir kas hareketi olmadan eklem hareket ettirilir. Aktif egzersizde ise hasta istenen hareket açıklığını gerçekleştirmek için kendi kas aktivitesi uygular. Aktif egzersizler güç ve enduransı arttırır. Güçlendirmeye yönelik dirençli egzersizde kişinin belli bir kas grubuna yaptırmaya çalıştığı harekete terapistin verdiği kuvvet, serbesti ağırlıklar veya bir cihaz direnç uygular. Zamanla kasların gücü geliştikçe dirençli egzersizlere geçilerek uygulanan direnç arttırılır.Pasif egzersizler eklem hareket açıklığını arttırmak veya korumak için kullanılır. Hasta ağrı veya şişlik gibi eklemini hareket ettiremediği ya da yeterince kas gücünün olmadığı durumlarda kullanılır. Hastalarda özellikle omuz ve kalça ekleminde pasif egzersizler yararlı olmaktadır. Aerobik egzersizler yüzme, yürüme bisiklete binme gibi aerobik aktivitelerden oluşan ve kalp damar sağlığı da arttıran egzersizlerdir. Su içi egzersizler hareket kısıtlılığı olan hastalarda hareketin en fazla yapılabileceği ortamı sağlaması açısından çok değerlidir. Hastalarda özellikle kaplıca suyunda yapılan egzersizler ile birlikte uygulandığında olumlu sonuçlar bildirilmiştir.

Solunum Fonksiyon Egzersizleri: Hastalarda solunum hareketleri sırt omurları ve göğüs kafesi eklemlerdeki tutuluş nedeni ile kısıtlanabilir ve bunlarla birlikte bazen postural faktörlerin de eklenmesiyle solunum güçlüğü ortaya çıkabilir. Hastalarda egzersiz sırasında soluk almamızı sağlayan kaslarda yorgunluk ve maksimum oksijen kapasitesinde kısıtlanma gösterilmiştir. Bu sebeplerle, göğüs kafesinin kapasitesini arttırmak için şu egzersizler yapılmalıdır.

1. İki kez burundan normal hızda soluk alıp ağızdan verilir

2. Burundan ve ağızdan normal soluk verilir

3. Göğüs ve karın solunumu yapılır

4. Derin bir soluk alınır ve ağızdan yavaşça verilir

5. Soluk aldıran kasların dirençli egzersizi için elleriyle göğüs duvarına bastırıp direnç uygularken güçlü soluk alması öğretilir.

Egzersiz yapmak çocukları romatizmadan korur; bel ağrılarının çok az bir kısmı, iltihaplı romatizmaya ya da ciddi disk sorunlarına bağlıdır. Geri kalanı değiştirilebilen faktörlerden kaynaklanır. Uygun kiloda olmak çok önemlidir. Çok doğum yapan kadınların karın kası gevşer. Kilo alırsa bel çukuru derinleşir, bu durumda ağırlık merkezi öne kayar. Bunun da tedavisi kilo verip sırt ve karın kaslarını güçlendirmektir. Ancak böyle bir şeye erken başlamak gerekir. Beş doğum yaptıktan sonra başlarsanız bunu başarmanız zaman alır. Şimdiki çocuklar kurslar, sınavlarla yaşıyorlar o nedenle acınacak haldeler. Hiç oyun oynamıyorlar, oyun diye gittikleri basketbol da, yüzme de kurs. Bize bu şekilde çok sayıda ağrılı çocuk geliyor. Vücutları iyi yetişmiyor. Bu çocuklara erken yaşta spor yaptırılmalı, oyun oynamalarına izin verilmeli.

Kaynaklar:*E. Akalın; Ders notları ve internet açıklamaları.,** N.Akgün; Egzersiz Fizyolojisi-1992,**- F.güneri:ramatizmal Hastalıklar.



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?