Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Aktivitenin psikolojik etkileri

2 Mart 2013, Cumartesi

     

FİZİKSEL AKTİVİTENİN İNSAN PSİKOLOJİSİ ÜZERİNDE ETKİLERİ NELERDİR? 

Değerli okuyucular, daha önceki yazılarımda düzenli fiziksel aktivite yapmanın insan vücudu üzerindeki birçok olumlu fiziksel faydalarından detaylı bir şekilde bahsetmiştim. Bu tür aktivitelerin vücudumuzdaki organ ve sistemlerin daha uzun süreli ve sağlıklı bir şekilde fonksiyonlarını devam ettireceğini, organizmanın her türlü hastalığa ve mikroplara karşı daha dirençli olacağını vurgulamıştık. Bu haftadaki yazımızda ise sizlere fiziksel aktivitenin insan psikolojisi ve ruhsal durumu üzerindeki pozitif etkilerinden bahsetmeye çalışacağım. Eğer vücudunuz fiziksel olarak hareket etmezse beyninizde de bir süre sonra bazı stres faktörlerinin biriktiğini göreceksiniz. Örneğin stres bozukluğu ve ileriki durumlarda yaşanabilecek ruhsal çöküntü, kısa süreli ve uzun süreli depresyonun da temelindeki sebeplerden birisi olarak karşımıza çıkacaktır. Uzun süre hareket etmeyen bünye beyin tarafından algılanacaktır. Bu duruma beynimiz açığa çıkmayan enerjiyi bir şekilde atmak eğilimine girecektir ki hareketsiz ve kapalı kalmış bir bünye de bu yoğun stres durumu ve öfke nöbetleri, sinirlenme olarak kendini gösterecektir. Kısaca söylemek gerekirse bedensel olarak atılamayan olumsuz enerji fiziksel olarak somatizasyon bozukluklarına neden olabilirken, ruhsal olarak stres bozuklukları veya depresyona neden olabilmektedir.

Vücudumuzu fiziksel aktivite yaparak ne kadar geliştirirseniz bu strese girme sürenizi uzatacaktır. Yapılan araştırmalara bazı spor türlerinin uzun vadede beynin kapasitesini artırmak için ideal olduğunu göstermiştir. Yani spor yaparak sadece iyi görünmekle kalmayıp iyi düşünmeyi ve daha kapsamlı bakış açıları geliştirmeyi, sorunlara farklı yönlerden yaklaşmayı, hızlı ve doğru çözümler üretmeyi, doğru iletişim kurmayı da sağlayabilirsiniz. Bu da hem insan ilişkilerinde, hem de iş hayatında başarımızı arttıracaktır. Bir başka araştırmada sporun ve müzikle ilgilenen kişilerin kötü alışkanlıklardan uzak durur, zorluklarla daha kolay mücadele eder diyor. Hangi yaşta olursa olsun ancak özellikle çocukluk yaşlarında ve gelişme döneminde spor ve müzik ile ilgilenen birisi bir çok kötü alışkanlıktan uzak durmuş olur, gerek okul hayatında gerekse ilerideki iş hayatında çok daha başarılı olur. Bu şekilde yetişen çocukların hayatında ve insani ilişkilerinde de başarılı olduğunu görüyoruz.

Pekâlâ, fiziksel aktivite beynimizi nasıl etkiliyor: Bedeni doğru ve bilinçli bir biçimde harekete geçirmek kan dolaşımını düzene sokuyor ve beynin özellikle zorlandığı zaman ihtiyaç duyduğu oksijeni almasını sağlıyor. Fiziksel aktivite, bize zarar veren ve düşünme gücümüzü azaltan stres hormonlarını etkisiz hale getiriyor. Yaratıcılık hormonunu artırıyor ve vücudumuzdaki endorfin hormonunu aktif hale getirerek kendimizi daha mutlu ve enerjik hissetmemizi sağlıyor. Sinir hücrelerinin yeniden yapılanmasına yardımcı oluyor. Ayrıca beyindeki hücrelerin yaşlanmasını geciktiriyor Sinir hücreleri arasındaki ilişkiyi düzenleyerek özellikle hızlı tepki verme ve koordinasyon yeteneğini geliştiriyor. Fiziksel aktivitenin bu kadar olumlu etkisi nasıl olmaktadır? Bu konuyu bazı başlıklar halinde bu konulara değineceğim.

ÖZGÜVEN
Fiziksel aktivitenin öz güvenin ve yaşama sevincinin artmasına etkisi. Güven, istenilen davranışı başarıyla sergileyebilme konusunda bireyin inancıdır. Fiziksel aktivite ortamında kişi gerçekçi bir biçimde yeteneklerini bilir, kendini iyi tanır ve kabul eder. O, sorumluluklarının bilincindedir ve duygularını kontrol altına alabilmeyi öğrenmiştir. Özellikle takım sporlarında takımının bir parçası olan birey, paylaşmayı öğrenir, beraberce başarmanın zevkini veya kaybetmenin üzüntüsünü yaşar. Bu nedenle özellikle erken yaşlarda çocukları takım sporlarına yönlendirmenin ruhsal gelişim üzerinde olumlu etkileri bilinmektedir. Öz güveni olan bir sporcu, başarma konusunda yüksek bir motivasyona sahiptir.
Düzenli fiziksel aktivite yapan kişi, dikkatini iyi kullanmayı öğrenir. Gerektiğinde dikkatini daraltma ve genişletme becerisini çok iyi kullanır. Bunları yaparken düşünmez, hisseder ve yapar. Duygularını daha rahat kontrol altına alabilir, öfkelendiğinde çileden çıkmaz, olumsuz duygularını kontrol eder. Spor yapmakta olan kişi her zaman yapabileceğinin en iyisini ortaya koymaya konsantre olur, elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışır. Kaybettiğinde rakibini tebrik eder, ‘bir dahaki sefere’ der.

Fiziksel aktivitenin boş zamanların olumlu yönde değerlendirilmesine etkisi vardır. ‘Bana boş zamanlarında ne yaptığını söyle, sana nasıl bir insan olduğunu söyleyeyim.’ şeklinde bir deyiş vardır. Bu gerçekten de çok doğrudur. Spor, müzik veya herhangi bir hobi boş zamanları doldurmalıdır. Aksi halde kişi enerjisini zararlı faaliyetler veya alışkanlıklar şeklinde harcama gayretine girebilir. Bu sebeple özellikle çocukların, gençlerin kişisel gelişimlerine katkıda bulunacak her türlü faaliyetlerine imkânlar zorlanarak yardımcı olunmalıdır. Bu gerek anne babaların gerekse eğitimden sorumlu kişilerin görevidir.

Fiziksel aktivitenin bireyin toplumsallaşmasına olan olumlu etkisi vardır. Fiziksel aktivitenin, özellikle ergenlikte artan beden enerjisinin en uygun biçimde kanalize edileceği alandır. Aktif spor yaparken kişi bir gruba ait olma ve o grupla dayanışmaya girme şeklinde sosyal bir işlevi yerine getirmektedir. Bu nedenle spor, toplumla uyum sağlamış ve bütünleşmiş kişiliklerin oluşmasına katkıda bulunur. Bu özellikle çocuklar için önemlidir. Yaptığı fiziksel aktivitenin kurallarını öğrenerek uygulayan çocuk, daha sonra toplum ve hukuk kurallarını benimsemeye ve uygulamaya aday bir yetişkindir.

Çocukluk çağında karşılaşılan davranış bozukluklarının giderilmesinde Fiziksel aktivitenin tedavi edici etkisi vardır. Bireysel özelliklere veya yakın çevre etkilerine bağlı olarak sergilenen uyum ve davranış bozukluklarının tedavisinde fiziksel aktivitenin önemli bir görev üstlenmektedir. Fiziksel aktivitenin yoluyla birey, gerilimden arınarak, bir boşalım ve buna bağlı olarak rahatlama yaşamaktadır. Tırnak yeme, altını ıslatma, dışkı kaçırma, okuldan kaçma vb. gibi davranış bozukluğu gösteren çocuklarda spor, kendine güven ve uyum gibi önemli görevleri yerine getirmektedir.

Sonuç olarak fiziksel aktivitenin psikolojik yararlarını özetleyecek olursak: Kollektif düşünce ve hareket etme düşüncesi, bireyler arasında ilişkiler, karşılıklı olarak saygı kavramı gelişir. Zevk alma duyusu gelişir. Bu da beyinden salgılanan endorfin hormonlar ile olur. Kendine güven ve yaşama sevincini arttırır. Boş zamanlarının olumlu yönde değerlendirilmesini sağlar. Bireyin toplumsallaşmasına olumlu etkisi vardır. Yorgunluk, heyecan ve stresi azaltır. Uykusuzluğu önler. Çocukluk çağında karşılaşılan davranış bozukluklarının giderilmesine katkıda bulunur. Hepinize sağlıklı günler dileklerim

KAYNAKLAR: E. Sözüer, www.rehberogretmen.biz, İnsan Davranışının Sınırları ve Spor Psikolojisi,S.Özbaydar, Sporda Motivasyon T.Biçer, Spor psikolojisi ders notları A.Güreş, D. S. Schreiber. (2004). The Instinct to Heal. Rodale Inc., M. Babyak A. Blomenthal. (2000). Psychosomatic Medicine, 62., M.Z.George, Z.Nahas. Vagus Nerve Stimulation Therapy, Neurology59, no.6, suppl. 4(2002). 



Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?