Dr. Öğretim Üyesi Ali GÜREŞ

Bırakın çocuklar oynasın

27 Nisan 2013, Cumartesi

     

Bu haftaki yazımızı Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nedeni ile çocuklar üzerine yazmak istedim. Teknolojik gelişme ve kentleşmenin bir getirisi olarak kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirmenin doğal hale gelmesi, çocuk gelişimi üzerinde ciddi bir tehlike oluşturuyor. Yaşam bir oyundur aslında, yaşam seçenekler sunar, biz hepsinden vazgeçer, içlerinden sadece birini seçer, oyunumuzu oynarız. Çocukluk, yaşamın bir ön provasıdır. Oyunla birlikte karar verme ve seçme mekanizmalarının alt yapısı çocukluk döneminde oluşur. Çocuk oyunlarında bu mekanizmaları görmek mümkündür. Yetişkin, bu mekanizmalar doğrultusunda kendine uyanı seçer. Çocuk oyunları yakından incelenirse bazı özelliklerin belirginleştiği görülür. Adından da anlaşılacağı gibi, oyun bir hayali kurgu üzerinedir. İçeriği kadar kuralları da hayal gücünü zorlar. Sosyal yaşamın kuralları da öyledir. Örf, adet, kural ve kanunlar da öyledir. Sokağa bırakın çocuklarınızı bulabilirlerse eğer; tozlu, çamurlu yerlere düşsünler, kolları bacakları yaralansın, birbirlerinin yaralarını sarsınlar. Saklambaç oynasınlar, koşsunlar, terlesinler, terli terli su içip hasta olsunlar! Korkmayın, sonuçta bağışıklık sistemleri güçlenir. Sonra, yarış yapsınlar, maç yapsınlar, saklambaç oynasınlar. Kazanan arkadaşlarını tebrik etsinler. Kaybeden arkadaşlarını teselli etsinler. Acıktıklarında, en yakın arkadaşlarının evine gidip, evde ne varsa birlikte yesinler. Paylaşmayı öğrensinler. Arkadaşlığın önemini öğrensinler. Yardıma en çok ihtiyaçları olduğu zamanda, yardımlarına koşacak arkadaşları olacağını öğrensinler. Sokağa bırakın çocuklarınızı. Yardımlaşmayı öğrensinler. Paylaşmayı öğrensinler. Arkadaşlığı, dostluğu öğrensinler. 

Çocuklarımızı sokağa, arkadaşlarıyla oyun oynamaya bırakmazsak eğer; tek başına yaşamayı öğrenirler, bencilliği öğrenirler, paylaşmamayı öğrenirler, Birlikte oyun oynayamamayı, iş yapamamayı öğrenirler, yardımlaşmamayı öğrenirler, Arkadaşlığın ve dostluğun öneminin farkına varamazlar. Ne mi olur sonra? Yanındaki sıra arkadaşına silgisini vermeyen 7–8 yaşında çocuklar yetişir. Sırasına oturmak için yanından geçen arkadaşına çelme takan çocuklar yetişir. Sınıfındaki engelli arkadaşını anlamayan kuşaklar yetişir. Büyüklerine saygı, arkadaşlarına ve küçüklerine sevgi duymayan çocuklar yetişir. Daha da önemlisi, televizyon, cep telefonu ve bilgisayar dışında zaman geçirecek bir şey tanımayan, bilgisayar oyunları dışında oyun öğrenemeyen, birlikte oyun oynamayı bilmeyen, yardımlaşma ve dayanışmadan habersiz, arkadaşlık ve dostluğun önemini kavrayamayan kuşaklar yetişir.

Bir toplumun gelenek ve görenekleri bir diğer toplumunkine uymaz. Onlar, kendi tarihleri boyunca alışılagelinen belli kural ve tarzı benimsemiş, diğerleri ise belli diğer bazı yaşam ölçütlerini kabullenmiş olabilir. Sadece bu açıdan bakıldığında dahi vazgeçemediğimiz davranış biçimlerimizin alt yapısında somut gerçeklerden ziyade soyut algıların varlığı açıktır. Tıpkı çocuk oyunlarındaki hayali kurallarla bezenmiş hayali içeriklerde olduğu gibi.
Çocuk oyunlarının tamamı birer hayal ürünüdür. Fakat bunlardan bazıları, adeta çocukların hayal güçlerini ortaya koymasına fırsatlar sunarcasına ilginç öğeler içerir. Yedi başlı ejderha, drakulalar, vampirler, zombiler, örümcek adamlar yaratıcı hayal gücü ürünlerinden ilk akla gelenlerdir. Unutmayın ki bizler de benzeri fantastik eserleri izlemekten hoşlanırız.

Bazı oyunlar ise çocukların bedenlerini azami kullanma kapasitelerini ölçercesine hareket öğeleri içerir. Koşar, hoplar, zıplar, ağaçlara tırmanır, derinlere dalarlar. Yaşamın hızlı temposuna uyum sağlamanın hazırlığı gibidir bu oyunlar. Bazı çocuk oyunları tehlike içeriklidir; bisiklette akrobasi yapmak, arabalara asılmak, pencerelerden sarkmak, balkon pervazlarında yürümek gibi. Yaşamda karşılaşılacak tehlikelere karşı bir ön hazırlık kokar bu tarz çocuk davranışlarında da.

Çocuk oyunlarından bir kısmı doğaçlamadır ve sonu sürpriz içeriklidir. Ne oyun kurucu ne de oyuncular oyunun nasıl devam edeceği, nasıl sonlanacağını kestiremezler. Tıpkı yaşamda kendi kontrolümüzün dışına çıkan hallerde, sonunu ön göremediğimiz, yeni fikirlerle işin içinden çıkmayı zorunlu hale getiren durumlarda sergilediğimiz davranışlarımızda olduğu gibi.

Bazen çocuğu tek başına oyun kurmuş, sessiz ve adeta içinden düşünüyormuşçasına dudakları hareket ederken izlersiniz. Bunlar da bir oyundur. Çocuk, tıpkı bizim yaptığımız gibi sessiz düşünsel oyununa dalmıştır.

Bazı oyunlar kalabalıkla oynanır. Bir grup çocuk oyunu kuralına göre oynar. Kurala uymayanlar grubun dışına atılır.

ABD’de yayımlanan Wall Street Journal gazetesi, kapalı ortamların çocuklar üzerindeki etkilerini ele aldı. Yapılan araştırmalar, 8-18 yaş arasındaki çocukların günde en az dört saatlerini teknolojiye ayırdığını ortaya koydu. 2006-2010 arasında dışarıda zaman geçiren çocuk oranı yüzde 15 azaldı. ABD’nin Kansas Üniversitesi’nin araştırmasına göre, doğada geçirilen zaman beyin fonksiyonlarında geliştirici, yenileyici, yaratıcı, sinirleri gevşetici ve odaklanmayı artırıcı işlev gösteriyor. Araştırmada, 60 gezginle bir grup dağcıya yaratıcılık testi uygulandı; daha sonra iki grup da dört gün boyunca yaptıkları tırmanıştan sonra yeniden teste tabi tutuldu. Dağcıların performansında yüzde 50 artış gözlendi. Aynı şekilde Michigan Üniversitesi’nin 2009’daki bir araştırmasında navigasyon cihazı sayesinde hareketleri gözlemlenen iki gruptan botanik bahçesinde gezenlerin şehir merkezinde vakit geçirenlere nazaran, kısa dönem hafızalarının daha iyi çalıştığı belirlenmişti. Bu verilerden yola çıkan uzmanlar, teknolojiden uzak doğada birkaç gün zaman geçirmenin beyinde yarattığı olumlu etkilerin çocuk gelişimine benzersiz katkısı olduğunu açıkladı.

Sonuç olarak her çocuğun oyun oynamaya ve spor yapmaya hakkı vardır. Hareket ömrü ve yaşam kalitemizi arttırır, elit sporculukla ilgili olarak ise yeteneği ve isteği olan öğrencilerin mutlaka uzman eğitimciler tarafından değerlendirilip en son araştırmalar ışığında modern antrenman tekniklerinden faydalandırılarak sporcu olması konusunda ebeveyn ve eğitimciler tarafında desteklenmesi gerekir. Sporun sağlıkla, psikoloji ve sosyoloji ile direkt ilişkili olması insan hayatının ne denli önemli bir kısmını kapsadığına örnektir. Bugün doktorların bile reçetelerde yüzme, jimnastik ya da takım sporları diye önerdiği spor, anne baba olarak çocuğumuzun geleceğini planlarken mutlaka dikkate almamız gereken bir unsurdur. Hayatları boyunca hiç spor yapmadıkları için 40 ve 50‘li yaşlarından sonra sağlık sorunları ile uğraşan yetişkinler ne kast ettiğimi anlayacaktır.

Kaynaklar: *S.Muratlı,Çocuk Ve Spor,(1997),Y.Sevim,Antrenman Bilgisi (1995),C.Açıkada,E.Ergen,Bilim ve Spor(1994),N.Akgün,Egzersiz Fizyolojisi(1992)* Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin Pediatrist, Pediatrik Nörolog


Yazarın Tüm Yazıları
EGZERSİZİN SOLUNUM SİSTEMİ HASTALIKLARINA ETKİSİ
Egzersiz Esnasında Sıvı Kaybının Etkileri Nelerdir?
EGZERSİZ VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNE ETKİSİ
KADINLAR NASIL EGZERSİZ YAPMALIDIR?
KORONAVİRÜS VE EGZERSİZ
Vertigo Hastaları Nasıl Egzersizler Yapmalı?
Basit Egzersizlerle Sağlığınızı Koruyun
Jamaika Atletizm Sırları
Okul ve Egzersiz
Fibromiyalji ve Egzersiz
ALİ GÜREŞ KÖŞE
Genç kalmanın sırrı; aerobik egzersiz
Mahalli idareler sağlıklı yaşamın neresinde?
Rahatlatan egzersizler
Haydi zumbaya
Astım ve Bronşit Hastalarına Egzersiz Önerileri
Nabızla egzersiz
Ali Güreş köşe yazısı
Karın Sıkıştırma Egzersizleri
Egzersizle yaşlanma geciktirilebilir mi?
Kalp hastalıkları ve egzersiz
Egzersiz Yap Sivilcelerden Kurtul
Egzersiz ve romatizma
Cilt Güzelliğiniz İçin Egzersiz Yapın
Egzersiz ve beyin sağlığı
Egzersiz ve Bel Fıtığı
Koşu ve Yürüyüş İçin Öneriler
Çocuklarda fiziksel aktivite
Kegel Egzersizleri
Egzersiz ve Depresyon
Egzersizle Omuz Çökmesi ve Ağrısından Kurtulun
Karın Yağları ve Egzersiz
Egzersiz Yapmak Adet Dönemini Geciktirir mi?
Anemi ve Egzersiz
Her derde deva
Bacaklar için egzersiz
Egzersiz ve Oruç
Kadın ve egzersiz
Doğru Kardio Egzersizleri
Kalça kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri
Hangisi faydalı? Koşu mu yoksa yürüyüş yapmak mı?
Egzersiz ve Romatizma
Egzersiz yap selülitten kurtul
Egzersiz hangi saatlerde yapılmalıdır?
Okul ve spor
Kabızlık ve Egzersiz
Spor kültürünün oluşmasında yerel yönetimlerin rolü
Tansiyon Hastaları Nasıl Egzersiz Yapmalı
Kilo Almak İstiyorsan Egzersiz Yap
Yerel Yönetimlerin egzersiz politikaları var mı?
Solunum Sistemimiz ve Egzersiz
Yerel Yönetimler Spor Aktivitelerini Desteklemeli
Egzersiz ve sigaranın etkileri
Egzersizin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisi
Spor Bilinci Yaratmak
Egzersizin Cinsel Sorunlar Üzerine Etkisi
Karaciğer Yağlanması ve Egzersiz
Egzersiz ve Doğru Nefes Alma
Egzersizin Testosteron ve Kas Gelişimine Etkisi
Kalp Sağlığınız İçin Dans Edin Lütfen!
Egzersiz Sırasında Kan Şekerinin Düşmesi
Göğüste Kireçlenmeye Karşı Egzersiz
Boyun ve Sırt Ağrıları İçin Pilates
Bayanlarda Ağırlık Çalışmasının Önemi
Esneme Egzersizlerinin Önemi
Tantra Egzersizleri ve Cinsel Performans
Egzersiz ve serotonin (Mutluluk)
Vücut Geliştirme ve Ergojenik Yardımcılar
Egzersiz yaparken sıvı kullanımı
Rahatlama egzersizleri
Düzenli Egzersiz Kalbinizi Nasıl Etkiler?
Hareketsiz yaşamın riskleri
Çocuklarda egzersiz ve hareket eğitimi
Sağlığınız için basit hareketler
Romatizma hastaları egzersiz yapabilir mi?
Düztabanlık ve ayak ağrıları için egzersizler
Farklı Zeminde Koşmalıyız
Regl döneminde uygun egzersiz
Çağın hareketsizlik sorunu var
Egzersizin stres üzerindeki etkisi
Yavaş Tempolu Aerobik Egzersiz Gençleştiriyor
Ülseratif kolitli olan hastalar egzersiz yapabilir mi?
Egzersiz yapmak kolesterolü düşürür mü?
Bayanlarda kol arkası sarkmalarını önleyici egzersizler
Egzersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Etkisi
Beliniz için egzersiz dönemi
Egzersizin beyin sağlığı üzerindeki etkisi
Topuklu ayakkabıların yarattığı hasar
Egzersiz göğüs sarkmalarını engelliyor mu?
Kasık fıtığı için egzersiz önerileri
Parkinson hastaları egzersiz yapabilir mi?
Egzersizin migren üzerindeki etkisi
Yaşlılık döneminde egzersiz ve riskleri
Vücut geliştirirken yaptığımız hatalar
Egzersiz Yapmak Gribe Yakalanmayı Azaltıyor mu?
Egzersizle sırt ve bel ağrılarından kurtulun
Bayanlarda kalça sıkıştırma egzersizleri
Egzersizin Psikolojik Etkileri
Hamilelikte Egzersizin Bebeğin Beyin Gelişimine Etkisi
Çocuğunuzun Kalbi Egzersize Ne Kadar Hazır?
Karın kaslarına yönelik egzersiz önerilerimiz
Zayıflama Uğruna Sağlığınızdan Olmayın
Farklı Ortamlarda Egzersiz ve Yükselti
Egzersizin Selülit Üzerine Etkisi
Egzersiz krampları
Yoğun Egzersizin Hormonlara Etkisi
Kas geliştiren ilaçların zararları
Duruş Bozukluğu İçin Egzersiz Önerileri
Egzersiz bunamanın ilacıdır
Vitaminler egzersizin etkisini azaltıyor mu?
Egzersizin beyin üzerine etkisi
Bebeklere egzersiz yaptırılır mı?
Soğuk havalarda egzersiz yaparken dikkat
Cumhuriyet Döneminde Spor ve Atatürk
Egzersiz yapmak gençleştirir mi?
Bayan Sporcuların Kabusu: Regl Döneminde Performans düşer mi?
Fiziksel aktivite yapma alışkanlığı edinme
Zencilerin performans üstünlüğü genetik mi?
Pilates yapmak zayıflatıyor mu?
Olimpiyatları neden kaybettik?
Egzersiz Kaliteli Yaşamın İlacıdır
Egzersizin Kas Hastalığına Etkisi
Egzersizde Ergojenik Destek Nedir?
Kalbinizi Egzersiz Yaparak Koruyun
Ankilozan spondilit Hastaları Ne Tür Egzersizler Yapmalı?
Oruçlu iken egzersiz yapılır mı?
Hamilelikte egzersiz yapılır mı?
Sıcakta fiziksel aktivite yapmak.
Regl Döneminde Egzersiz Yapılır Mı?
Lenf Ödemde Egzersiz Yapmak
Bayanlar için Yağlarından Kurtulma Önerileri
Çocuklarda Denge Gelişimi
Yaz Spor Okulları
Fiziksel Aktivite Esnasında Yapılan Yanlışlar
Göbek yağlarından kurtulmanın şifresi
Gençlik ve Spor Bayramı ile Ulusal Spor Politikası
Fiziksel aktivite beyin hücrelerini yeniliyor
Fiziksel aktivite ve zihinsel gelişim
Bırakın çocuklar oynasın
Muhteşem Tibet’in Beşlisi Nedir?
Ergenlik dönemde neden fiziksel aktivite yapılmalıdır?
Fiziksel aktivitenin osteoporoz üzerine etkisi
Hangi Egzersizler Büyüme Hormonunu Tetikler?
Fiziksel aktivite meme kanseri riskini azaltır mı?
Çalışma hayatında fiziksel aktivite
Yağlardan kurtulmak için şifreler
Aktivitenin psikolojik etkileri
Hangi fiziksel aktivite hangi hastalığa iyi geliyor?
Fiziksel aktivitenin iskelet sistemi üzerine etkileri nelerdir?
Egzersiz yapılan zemin ve kullanılan ayakkabı nasıl olmalıdır?
Çocuklar için hangi fiziksel aktiviteler boy uzatır?
Neden Sporcular Doping Kullanma İhtiyacı Duyarlar? Zararları Nelerdir?
Sporcular neden aniden ölüyor?
Müsabakalardan önce sporcular cinsel ilişkide bulunmalı mı?
Vücut Geliştirmede Kullanılan İlaçların Metabolizma Üzerine Olumsuz Etkileri
Yorgunluğa karşı fiziksel aktivite iyi gelir mi?