Aydın KIROBALI

HEPİMİZ BİRAZ ŞAMANIZ...

23 Eylül 2021, Perşembe

     

Değişimlerin değişmeyen yasaları vardır. Hiçbir değişen yoktur ki, onda bir değişmeyen, hiçbir değişmeyen yoktur ki, onda bir değişen olmasın. Bu genel kural, din veya inanç alanındaki değişimler için de geçerlidir...

Türklerin hepsi aynı tarihte Müslümanlığa geçmemişlerdir. Eskiden Şamanizm inancına sahip olan Türkler, 9'uncu yüzyılın başından itibaren peyderpey Müslümanlığa geçmeye başlamışlar ve bu geçiş ancak 14'üncü yüzyılın sonlarında tamamlanabilmiştir.

Bir gerçek var ki, her büyük din eski batıl dinlerin etkisinden tamamen kurtulamamış, eski dinlere ait pekçok gelenek ve görenek "kitabına uydurularak" yaşatılmıştır.

Bu gerçeklik, Şamanizmden İslam'a geçen Türkler için de değişmemiştir.

Türkler Müslüman olduktan sonra da Şamanizmin bazı gelenek, görenek ve özelliklerini korumuşlar ve bunun sonucunda da, Şamanizmin bir takım kalıntıları "İslam'ın kendisindenmiş gibi" uygulanmaya devam etmiştir.

Kısacası, Türkler'in Şamanizm'den İslamiyete geçişi yüzyıllar öncesine dayansa da, kültürümüze ait pek çok gelenek ve göreneğimizin temelinde Şamanizm kökenli davranışların olduğu da bir gerçektir.

Şimdi gelelim Şamanizmden kalan ve artık kültürümüzün bir parçası haline gelen inanç, gelenek ve adetlerimizden bazı örnekler vermeye:

Gidenin Ardından Su Dökerek Uğurlamak

Şaman inancında su kutsal sayılırdı ve bereket demekti. Bu adet Şaman kültüründeki suyun kutsallığı olgusundan gelmekte olup, “Su gibi ve kazasız belasız git gel, çabuk dön,” anlamı taşır.

Kurşun Dökmek

İnsana musallat olan kötü ruhların ve cinlerin olumsuz etkisini ortadan kaldırmaya yönelik olarak uygulanan kurşun dökme adeti de şamanizm geleneklerindendir.

Şamanizm'de kurşun dökmeye "kut dökme" denilirmiş. Bu adet, kaybolan talih ve mutluluğu geri getirmek için yapılan bir sihir ayindir.

Günümüzde nazardan ve kötü bakışlardan korunmak veya kötü bakışların insan üzerinde yarattığı etkilerden kurtulmak için, kurşun dökme adetinin devam ettigini görüyoruz

Nazar ve Nazar Boncuğu

Anadolu'da halk arasında bazı insanların bakışlarının kötülük getirdiğine inanılır ve bunun önüne geçmek için de “nazar boncuğu" takılır.

Nazar olgusu da eski Türk inançlarından olup, Şamanizm'den kalmadır. Her ne kadar İslam inancında da nazar olsa bile, nazar boncuğu takmak İslam inancında yoktur.

Kırmızı Kurdele Bağlamak

Lohusa kadınların başına kırmızı kurdele bağlamak Şaman döneminden günümüze kadar ulaşmış bir adet olup, bu kurdelenin anneyi ve yeni doğan çocuğu, albız denen şeytana karşı koruduğuna inanılır.

Bunun gibi, gelinliğin üzerine, nişan törenlerinde yüzüklere, okumaya yeni geçmiş çocukların yakasına takılan kırmızı kurdeleler, hep uğuru ve kısmeti temsil eder ve ayrıca kötü ruhların şerrinden korunma sağladığına inanılır.

Gelinin Başı Üzerinden Yiyecek Atmak

Anadolu düğünlerinde bereket getirsin diye gelinin başı üzerinden kuruyemiş, pirinç ve buğday gibi şeyler atmak da, kökeni Şamanizm olan bir Türk gelenektir.

Türbelere, Ağaçlara ve Çalılara Çaput Bağlamak, Dilek Tutmak

Şamanizm inancında ağaçlara çok önem verildiğinden ve ağaçlar yaşamın sembolü olarak kabul edildiğinden, bunların dallarına küçük kumaş parçaları bağlanır ve dileğin gerçekleşmesi beklenirdi.

Günümüzde bu eski gelenek halen devam etmektedir ki, bunun temelinde, doğadaki her varlığın bir ruhu olduğu inancı yatmaktadır.

Dilek tutmak da Şamanizm kökenli bir davranış şekli olup, tabiat ruhlarının dileklerin gerçekleşmesine aracılık ettiğine inanılır.

Tahtaya Vurmak

Olumsuz bir olay konuşulurken üç kere tahtaya vurmak aslında eski bir Şaman inanışıdır.

Eski Türklerde ormanda veya ağaçlık alanlarda kötü ruhların yaşadığına ve bu ruhların tahtaya da sindiğine inanılırmış. İşte bu nedenle, daha önce girmedikleri ormanlara girerlerken, ormandaki kötü ruhları kovmak amacıyla ağaçlara vurur ve bağırarak gürültü çıkarırlarmış.

Tahtaya vurma adeti, sadece Türk kültüründe değil bir çok Avrupa kültüründe ve Amerikada da vardır.

Tütsü

Yağlı paçavrayı ateşte tutuşturup hasta üstünde gezdirmek de Şamanizmden kalma bir adettir.

Sadaka Verirken Başta Çevirmek

Sadaka veya çok istenen bir şeyi verirken "haydi başımın gözümün sadakası olsun" diye kafadan dolaştırıp verrnek de Şamanizm inancının bir ritüelidir.

Ölünün Ardından Belirli Aralıklarla Toplanmak

Şamanizme göre, ruh fiziki bedenini ölümden 40 gün sonra terk etmektedir. İşte bu nedenle, "ölen kişinin ruhu evi terk etsin, göğe yolculuğuna başlasın ve öteki ruhlar etrafına doluşmasın" diye, ölen kişinin evinde toplanıp ayin yapılır ve yas tutulurdu.

Günümüzde, birisi öldükten sonra evinde toplanıp dua okumak, 7, 21 ve 40'ıncı günlerde cenaze evinde toplanmak gibi eylemlerin hepsi Şaman kültüründen kalmadır.

Bizdeki “40'ın çıkması” deyimi de buradan gelir.

Su İçerken Kafanın Elle Desteklenmesi

Bu adet de bir Şaman geleneğidir. Şamanlar su içerken, insan aklı başından kaçabilir diye, kafalarını elle tutarlarmış.

Mezar Taşları ve Suluklar

Mezarlara taş dikilmesi ve bu taşların sanat eseri haline getirilecek kadar süslenmesi İslam coğrafyasında sadece Anadolu’da görülmektedir.

Günümüzde toplumda ulu kabul edilen kimselerin ölümlerinden sonra ruhlarından medet ummak ve mezarlarının kutsanışı şaman geleneğin devamıdır.

Mezarların ayak ucunda bulunan küçük suluklar ise, ruhların susadıkları zaman kalkıp oradan su içmeleri inancına dayanır. İslamiyet'e geçiş ile birlikte, "sevaptır, kuşlar su içer" şekline bürünse de bu alışkanlığın eski inanışlardan geldiği söylenmektedir.

Ayrıca kuşların ve böceklerin o suluklardan su içmesinin, ölmüş kişinin ruhuna fayda edeceğine de inanılır.

Köpek Ulumasının Uğursuzluk Sayılması

Şamanizm'de köpeklerin bazı olayları önceden algıladıklarına ve bunu uluyarak anlattıklarına inanılır.

Bu nedenle de Anadolu’nun kimi yerlerinde köpek uluması uğursuzluk sayılmaktadır.

Giysi ve Kilim Motifleri

Eski Türklerde bir Şamanın giysisine yılan, akrep, çıyan, kunduz gibi yabani hayvan şekilleri çizmesinin, bu hayvanları insanların yaşam alanlarından uzak tutmaya yardımcı olduğuna inanılırmış.

Günümüzde Anadolu’daki Türkmen köylerinde dokunan halı, kilim, örtü ve perdelere işlenen desenler ve giysiler üzerinde kullanılan motiflerin pek çoğu Şamanizm kaynaklıdır.

Müzik ve İlahiler

Şamanlar, ayinlerinde davul ve kopuz kullanırlar, müziksiz ayin yapmazlardı.

İslam Dininde Kur’an ve diğer dinî eserlerin müzik eşliğinde okunması hoş karşılanmaz. Buna rağmen, Şaman inancından kalma bir adet olarak dini merasimlerde mevlit ve ilahi okunması yaygındır. Bu uygulama sadece Anadolu’da mevcut olup, başka Müslüman ülkelerde nadiren görülmektedir. Kısacası, İslamın özünde ölünün ardından mevlit merasimi yapılması diye bir adet yoktur.

Çocuklara Doğadan Esinlenen İsimler Koymak

Eski Türkler doğanın bazı gizli kuvvetlerinin olduğuna inandıklarından, ona karşı korkuyla karışık  saygı duyarlar, bu sebepten de çocuklarına verdikleri isimlerin pek çoğu doğa ile alakalı olurdu. Bu adet günümüzde de yaygın olarak sürdürülmektedir.

Bütün bu anlatılanlardan sonra, şimdi size şu kritik soruyu sormak istiyorum;

Yukarıda bazı örneklerini verdiğim gelenek, görenek ve adetlerden hiçbirini uygulamayan kaç kişi varız?

Mesela hiç mevlid dinlemeyen var mı?

Ya da kırmızı kurdelayla işi olmayan kaç kişiyiz?

Ya da evlenirken bereket olsun diye başından kuruyemiş vs atılmayanları görelim...

O halde, bilerek ya da bilmeyerek, hepimiz biraz Şamanız...

Esen Kalın... 



Yazarın Tüm Yazıları
GÜZEL ATLAR DİYARI; KAPADOKYA...
CAMİLER SADECE NAMAZ KILINAN YERLER MİDİR...
DİL DÜŞÜNCENİN AYNASIDIR...
HEPİMİZ BİRAZ ŞAMANIZ...
İYİLİK YAPMAK YETMEZ...
TÜRKİYENİN MAYASI; YÖRÜKLER...
SEN BENİM KİM OLDUĞUMU BİLİYOR MUSUN...
ÇAY DEYİP GEÇMEYİN...
"NEREDE BU DEVLET" TEMALI PROVAKASYON...
BAŞARMAK İÇİN, KIR KABUĞUNU...
ŞEYTANIN ÇOCUKLARI...
SAHİPSİZ MEMLEKETİM...
BAZEN KANUN SUSAR İNSANLIK KONUŞUR...
ÖTEKİLEŞTİR(ME)...
KATAR SİZE NE YAPTI...
SEL GİDER KUMU KALIR ...
SENİ TUZ KADAR ÇOK SEVİYORUM...
KÖR DEĞİLLER, NİYETLERİ BOZUK...
FAZLA NORMALLEŞMEYİN, ÖLÜRSÜNÜZ...
DİKKAT! HER YAHUDİ SİYONİST DEĞİLDİR...
FİTNE, FÜCUR, DEDİKODU; YOK YOK ...
PLASEBO ETKİSİ...
PATATESTEN DOĞAN DOSTLUK...
MÖNTRÖYLE KANAL İSTANBUL'A VURMAK...
YAVRU VATAN KIBRIS...
BİD'ATLA ÂDETİ KARIŞTIRMAK...
ZAVALLI TETİKÇİLER...
CELLADINA AŞIK MİLLET...
NE ZAMAN İYİ BİR TOPLUM OLURUZ...
BAZI ŞEYLERDEN TASARRUF OLMAZ...
CEMRE DÜŞSÜN GÖNLÜMÜZE...
KAVANOZU KİM SALLADI...
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ GERÇEĞİ...
AYDIN'A KAR YAĞARSA...
CORONADAN DA BETER...
FUTBOLUN ADALETİ "VAR" MI?
BİR BOĞAZİÇİ HATIRASI...
SİYASET VE MEDYA ELİYLE KUTUPLAŞMA...
PANDEMİDE İNSANLIK TESTİ...
YEMİN OLSUN ZEYTİNE...
BOYAYI MI BEĞENMEDİN BOYACIYI MI...
YALVARIRIM BİRAZ NEFES...
SİZ BİZİ ASLA SEVEMEZSİNİZ...
ZAMANLA İMTİHAN...
PARA-TESTAN MÜSLÜMANLIK...
İT KOVAR GİBİ...
AHLAKSIZLIK VE CEHALET ÖLDÜRÜR...
HU DÖNÜŞÜ...
VERDİKÇE VERİYOR RABBİM...
MESELE AĞAÇ DEĞİL, VATAN...
HEM KEL, HEM FODUL BİR MİLLET...
HER SAKALLIYI HOCA SANMA...
DÜŞÜN ARTIK ATATÜRK'ÜN VE DİNDARLARIN YAKASINDAN...
BİZ BÜYÜDÜK VE KİRLENDİ DÜNYA...
KABAĞIN DA BİR SAHİBİ VAR...
RUHUNUZU DA FİTNESE SOKUN...
BÜYÜK RESMİ ISKALAMAYIN...
EGENİN YAZLIK SOKAK KAHVEHANELERİ...
ÇÖP KAMYONU İNSANLAR...
KENDİSİ HİMMETE MUHTAÇ DEDE...
AYASOFYA; BİR CAMİDEN FAZLASI...
PABUCU DAMA ATILASICALAR...
KADER MAHKUMLARI...
DİKKAT! FİLM İÇİNDE FİLM VAR...
UNVANIN SANA KALSIN, BANA İNSANLIĞIN LAZIM...
BİR MEYVEDEN ÖTESİ...
KIRIK CANLAR TEORİSİ...
MABEDİME NAMAHREM ELİ DEĞDİ...
EDEPSİZ YAPILAN İYİLİK, KÖTÜLÜKTÜR...
BİR KEREDEN ÇOK ŞEY OLUR...
BAZI ŞEYLERİN FİYATI OLMAZ...
OLANA DA OLMAYANA DA ŞÜKÜR...
KOBRA ETKİSİ...
VURUN ABALIYA...
KORONADAN KORUNALIM...
İNADINA GÜLÜMSE...
HEPİMİZ KORONAYAK OLDUK..
BU DA GEÇER YA HUU!...
VATAN BU KADAR UCUZ MU?
SURİYE'DE NE İŞİMİZ Mİ VAR?
VAKIF MALI ALLAH'IN MALIDIR...
İMDAAAT! BATIYORUZ...
HER MÜZİK GIDA DEĞİLDİR...
YOK, DEVE...
AKBABALAR...
SİLAHSIZ TERÖRİSTLER...
HIRSIZLIKTAN DA ÖTE...
ŞEYTANIN OYUNU..
ŞİDDETİN HER TÜRLÜSÜNE HAYIR...
NE GÜNLERE KALDIK EY GAZİ HÜNKAR...
ZAMAN TÜNELİ...
BAZEN DİKİZ AYNASINA BAKMAK GEREKİR..
BİR KÜLTÜR EKONOMİSİ ÖRNEĞİ OLARAK EGE İLLERİ TANITIM GÜNLERİ...
HAD BİLDİRME HADSİZLİĞİ...
ÇAKIRBEYLİ ORGANİK KÖY PAZARI...
HERŞEY ZIDDIYLA KAİMDİR...
BİR BOZKIR KASABASINDAN BAŞKENTE...
ASLA PES ETME...
EVDEKİ ÖTEKİ ODA...
KAHPE İÇERDEN OLUNCA...
MUTLULUĞUN ANAHTARI; KANAAT..
BİLMEK YETMEZ, SÖYLEMEK LAZIM...
BAŞKASI OLMA KENDİN OL...
KİRPİ OKU MESAFESİNDE SEVGİ...
EYLÜL'DE GEL...
ÖN YARGI YA DA YARGISIZ İNFAZ...
Yaz sıcağında kar keyfi...
Duyarsızlık mı, hoşgörü mü...
KURBANLA ALLAH'A YAKLAŞMAK...
PİZZACI MUSTİ...
MAKAMLAR MİHENK TAŞIDIR...
YERYÜZÜNDEKİ MELEKLER...
"KEŞKE"LERE TAKILMADAN "İYİ Kİ"LERLE YAŞAMAK...
Küllerinden doğan ülke; Polonya
SABIR OLGUNLAŞTIRIR, ŞÜKÜR TATLANDIRIR...
KELEBEK ETKİSİ; GÜL Kİ DÜNYA GÜLSÜN...
GENCER; YOK OLMAYA YÜZ TUTMUŞ BİR GELENEK...
HER GECEYİ KADİR BİL...
ORUCA FARKLI BİR BAKIŞ; OTOFAJİ...
HIRSIZ VAR !!!
YENİ BİR KURTLA KUZU HİKAYESİ: VENEZUELA...
ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR...
BAZI ÖLÜMLER İTİBARLIDIR...
DİNİME KÜFREDEN BARİ MÜSLÜMAN OLSA...
SENİN OY KAÇA GİTTİ...
BİR BELEDİYEYE BAŞKAN OLMAK...
GÖNLÜM EGE'DE KALDI...
BİZE ÇOK AYIP ETTİLER(!)
SEÇİM AHLAKI, AHLAKIN SEÇİMİ...
MODERN YÖNETİMİN DEĞİŞEN KODLARI...
İNGİLİZCEYE NEDEN FRANSIZIZ...
EĞİTİME MUHTAÇ EĞİTİMCİLER...
ZEHİRLİ EKMEK...
HER YASAL HAK, HELAL DEĞİLDİR...
KUTSALLARI SÖMÜRMEK...
DEVLET BABADIR...
SEÇMEN NELERDEN ETKİLENİR...
TOPLUMUN SİNİR UÇLARINA DOKUNMAK...
ŞİMDİ YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM ...
HAD BİLMEK VE HAD BİLDİRMEK...
ÖNYARGI VE YARGISIZ İNFAZ...
SAATLER MİDİR ZAMANI BELİRLEYEN, YOKSA BİZ Mİ?
SARMAŞIK OLMA, KAVAK OL...
Merhamet edin ki merhamet bulasınız...
İnsanlara liderlik etmek istiyorsanız onlarla birlikte yürüyün...
ŞEYTAN İŞ BULAMAYINCA KÜLÜ KARIŞTIRIRMIŞ...
AHLAK CAN ÇEKİŞİYOR...
ANDIMIZ ÜZERİNE BİRKAÇ TAHLİL...
FARKEDİLMEK İÇİN DEĞİL, FARK YARATMAK İÇİN ÇALIŞIN...
PATLAMAYA HAZIR BOMBA: BALKANLAR...
GÖNÜL COĞRAFYAMIZIN İNSANLARI...
BOYLARI KÜÇÜK, KALPLERİ BÜYÜK İNSANLAR ÜLKESİ: VİETNAM... (Aydın Kırobalı - Perşembe)
FARKLI İNSANLAR VE FARKLI BİR KÜLTÜR: TAYLAND
ÖNCE ŞÜKÜR BİTTİ...
ÇİNE'NİN YOLLARI TAŞTAN...
BARDAĞI ARADA BİR YERE BIRAKIN...
AYAKLAR GİDER, YÜREK KALIR...
İÇİMİZDEKİ İRLANDALILAR...
HERKES BİRGÜN HESAP VERECEK...
EŞİTLİK Mİ, ADALET Mİ...
YENİ YÖNETİM SİSTEMİMİZİN BİRKAÇ TEMEL UNSURU...
SİYASETTE ÖNCELİK MESELESİ...
BAZEN SUSMAK DA VEBALDİR...
ŞİMDİ HESAP KİTAP ZAMANI...
GERÇEK KANDIRILANLAR...
ÖNCE DUYGULAR BİTTİ, SONRA BAYRAMLAR GİTTİ...
BEN PARTİ TUTMAM, PARTİ BENİ TUTAR...
(Bir Kısım Ülkücüler) DÜŞMANA YAKIN, DOSTA IRAK...
ORUÇ: KARNI AÇ, KALBİ TOK TUTMAK...
SİYASETTE KATAKULLİ..
SPORDAN ÖTE BİR ŞEY; FUTBOL...
BALKANLARDAKİ TÜRK İZLERİ...
ACİLEN ERKEN SEÇİM...
TUTARSIZLIKTA İSTİKRAR...
ARTIK, İPİN UCU BİZDE...
NE SÖMÜRDÜK, NE DE SÖMÜRÜLDÜK...
DÜŞMANIMIN DÜŞMANI DOSTUMDUR...
ÇANAKKALE GEÇİLMEZ...
SAVAŞIN DA BİR AHLAKI VAR...
GELECEĞİMİZE BETON DÖKTÜK...
HİÇBİRİMİZ MASUM DEĞİLİZ...
SERVET VE ŞÖHRET DÜŞKÜNLÜĞÜ...
HELVA YAPACAK USTA YOK...
FETÖ TEHLİKESİ GEÇTİ Mİ?
ZEYTİN DALI GEVREK OLUR...
Ege'de ve Egeli olmak...
İRAN OLAYLARI ÜZERİNE BİR TAHLİL...
TÜRKİYE NERE, SEVAKİN NERE...
PİDE KUYRUĞUNDA BEKLEYEN HRİSTİYAN...
BİR KRİPTO HİKAYESİ...
REAKSİYON MU, AKSİYON MU? (KUDÜS)
EMPATİ, SEMPATİ VE HOŞGÖRÜ...
Başkalarının gözünden Aydın...
O iyi insanlar, o güzel atlara binip çekip gittiler...