Takip Et

Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU

Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV

23 Temmuz 2013, Salı

     

Yataktaydım. Etraf birden aktarıldı. Deprem oluyor sandım. Yatak dönme dolap gibi döndü. Öyle korktum ki, soluğu acil serviste aldım! Serum taktılar, ilaç verdiler. Geçmişti ama eve dönünce yine oldu. Anladım ki ters giden bir şeyler var. Felç mi oluyorum doktor bey?
Pozisyon değişmesi ile baş dönmesi arasında nasıl bir ilişki vardır?
İç kulak bölgesinde kemik içinde, yarım daire şeklinde ve içinde sıvı bulunan kanallar vardır. Ön, arka ve yatay kanal olarak bilinen bu yapılar, başın hemen her yöne hareketini hassas bir şekilde algılayabilirler. İki kanal birlikte çalışır. Tahterevalli gibidir! Bir taraf yükselirken, diğer taraf alçalır. Kanallar, baş hareketi ile benzer ve uyumlu sonuçlar üretirlerken, gerçekte tahterevalli de olduğu gibi ortadan bir birine bağlı değillerdir. Yapısal benzerlikleri nedeni ile bu eş ve simetrik sonuçları üretirler. Üretilen bu bilgiler sinirlerin uzantıları ile beyin sapı ve beyincik denilen beyin bölgelerine ulaşır. Burası üst merkez olarak "Baş nereye dönüyor" diye hesaplamalar yapar. Hesaplanan bu bilgi de diğer yapıların çalışması için gereklidir. Boyun ve vücudun arka bölümündeki kaslar gerginliklerini bu sonuca göre ayarlar ve ayakta düşmeden durmamızı sağlarken, gözler de başın gittiği yöne göre yeni konumlarını ayarlayarak görülen cismin net ve tek olarak görülmesini sürdürürler. Düzeltmeler, beyin sapı ve beyincik tarafından ve de korteks denilen beyin kabuğu bölgesinden otomatik olarak yapılır.
Başın dönme hareketi yanı sıra öne - arkaya, sağa - sola doğru hızlanma ve yavaşlama hareketlerini algılayan yapılarımız da vardır. Bu yapı içinde çok küçük, kristal yapıda "taşlar" bulunur ve hareketin daha duyarlı bir şekilde hissedilmesini sağlar. Yapının üzerinde durması gereken bu kristal taşlar yerinden ayrılarak sıvı içinde yüzmeye başlar ve eğer yarım daire kanalı içine kaçar ise baş dönmesine sebep olur.
Kimlerde ortaya çıkar ve nasıl tanımlanır?
Ayakta duran bir kişide taşların yarım daire kanalına girmesi mümkün olamaz. Giriş kapısı taşların bulunduğu yerin üzerindedir. Sırt üstü yastıksız yatmak ya da başın berberde arkaya atılarak yıkanması gibi işlemler sırasında bu kapı taşların bulunduğu bölgenin altına inmiş olur. Suda yüzen taşlar kanal içine girer ve hızla ayağa kalkılır ise orada "hapis" kalır. Kanal içindeki sıvı hareketini yavaşlatır. Geç başlayan ve geç biten bir yanıt ortaya çıkar. Eko yapan sesin diğerine karışıp anlaşılmaması gibi olur. Baş pozisyonu hesaplanamaz, baş dönmesi varmış gibi algılanır. Sırt ve boyun kaslarının kasılması değişir ve kişi ayakta ise yere düşer. Gözlerde sıçrayıcı hareketler olur. Ayrıca korku, çarpıntı, terleme ortaya çıkar. Gözler kapatılınca tüm bunlar bir miktar azalır. Baş dönmesi hep başın bu kanal ikilisi tarafına çevrilmesi ile olur. Baş sabit hale gelince, yani eko yapan ses kesilince de geçer. Kanalların çalıştığı yönler arka kanal için yukarı - aşağı bakma yönleri ile yatakta bir taraftan diğer yana doğru olan dönme yönüdür.
Bu durum nasıl anlaşılır? Ne ile karışır?
Pozisyon ile ortaya çıkan baş dönmesi, kısa süreli - baş sabit durunca geçen, çevrenin dönmesi şeklindedir. Kanalın hareketi sırasında baş dönmesi olup olmadığını görmek için hasta sağa ve sola yatırılır ve baş dönmesi ve gözlerde sıçrayıcı hareket varlığı araştırılır. Muayenede başkaca bir etkilenme bulgusu görülmez. Beyni etkileyen diğer rahatsızlıklar sırasında da pozisyon ile ortaya çıkan baş dönmesi olabilir ancak farklı muayene bulguları gösterirler.
Nasıl tedavi edilir? Tedavi edilmez ise ne olur? İlaçların faydası var mıdır?
Tedavi kanal içindeki taşın, yer çekimini yardımı ile çıkarılması sayesinde olur. Bu basit bir işlemdir. İlaçların bir faydası olmaz. Manevra sırasında ortaya çıkabilecek bulantı ve kusma hissini hafifletmek için verilir. Hiç bir şekilde tedavi yapılmadığında da bir aya kadar uzayan sürede kendiliğinden düzelebilir. Hiç düzelmeyen durumlarda ise cerrahi tedavi yapmak gerekir.


Yazarın Tüm Yazıları

Yaşlılık ve sağlıklı yaşam

22 Mart 2014, Cumartesi

Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması

15 Mart 2014, Cumartesi

Damar iltihaplanması - Vaskülit

8 Mart 2014, Cumartesi

Behçet Hastalığı

1 Mart 2014, Cumartesi

Beyin ölümü

22 Şubat 2014, Cumartesi

İnsan sağlığı ve bilgi üretimi

15 Şubat 2014, Cumartesi

Apraksi - Hareketin yapılamaması

8 Şubat 2014, Cumartesi

Spinoserebellar ataksi

25 Ocak 2014, Cumartesi

Epilepsi ve cerrahisi

18 Ocak 2014, Cumartesi

Servikal spondilotik myelopati

11 Ocak 2014, Cumartesi

Temporal arteritis

5 Ocak 2014, Pazar

Kapı - Duvar

28 Aralık 2013, Cumartesi

Göz felci (Gözde hareket kaybı)

21 Aralık 2013, Cumartesi

Paraneoplastik sendrom

14 Aralık 2013, Cumartesi

Düşük el (Radiyal sinir felci)

7 Aralık 2013, Cumartesi

Status Epileptikus (Nöbet fırtınası)

30 Kasım 2013, Cumartesi

Beynin sağ ve sol yarısı

23 Kasım 2013, Cumartesi

Beyin tümörü ve nöbet geçirme

16 Kasım 2013, Cumartesi

Progressif Supranükleer paralizi (PSP)

9 Kasım 2013, Cumartesi

Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman

2 Kasım 2013, Cumartesi

Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması)

26 Ekim 2013, Cumartesi

Brakial pleksus yapısı ve etkilenmesi

19 Ekim 2013, Cumartesi

Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım?

12 Ekim 2013, Cumartesi

İlaçlar ve vücudumuz

5 Ekim 2013, Cumartesi

Arteriovenözmalformasyon (Damar yumağı)

28 Eylül 2013, Cumartesi

Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması

18 Eylül 2013, Çarşamba

Davranışlar ve sağlığımız

14 Eylül 2013, Cumartesi

Göz hareketleri ve bozuklukları

7 Eylül 2013, Cumartesi

Yürümede bozulma

31 Ağustos 2013, Cumartesi

Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu

24 Ağustos 2013, Cumartesi

Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis

17 Ağustos 2013, Cumartesi

Siyatik sinir etkilenmesi

3 Ağustos 2013, Cumartesi

Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV

23 Temmuz 2013, Salı

Sıcaklık, ısı ve bedenimiz

20 Temmuz 2013, Cumartesi

Damar sertliği - Ateroskleroz

13 Temmuz 2013, Cumartesi

Uyku ve baş ağrısı

6 Temmuz 2013, Cumartesi

Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati

29 Haziran 2013, Cumartesi

Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum

22 Haziran 2013, Cumartesi

Yutma bozukluğu - Disfaji

15 Haziran 2013, Cumartesi

Hipokalsemi - Kalsiyum düşüklüğü

7 Haziran 2013, Cuma

Geçici Bellek Kaybı

31 Mayıs 2013, Cuma

Ortostatik hipotansiyon

24 Mayıs 2013, Cuma

Kulak çınlaması - Tinnitus

17 Mayıs 2013, Cuma

Kore - Sydenham koresi

11 Mayıs 2013, Cumartesi

Vitamin B12 ve sinir sistemi

3 Mayıs 2013, Cuma

Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri

27 Nisan 2013, Cumartesi

Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler

20 Nisan 2013, Cumartesi

Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS

13 Nisan 2013, Cumartesi

Beynimiz ve yaşlanma

6 Nisan 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2

30 Mart 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1

23 Mart 2013, Cumartesi

Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu

16 Mart 2013, Cumartesi

Hemifasiyal spazm

9 Mart 2013, Cumartesi

Nefati Kıylıoğlu

2 Mart 2013, Cumartesi

Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı

23 Şubat 2013, Cumartesi

Demans - Bunama hastalığı

9 Şubat 2013, Cumartesi

Yalancı tümör sendromu (Pseudotumor cerebri)

2 Şubat 2013, Cumartesi

Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı

26 Ocak 2013, Cumartesi

Uykusuzluk - İnsomni

19 Ocak 2013, Cumartesi

Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi

12 Ocak 2013, Cumartesi

Bel ağrısı

5 Ocak 2013, Cumartesi

Uykuda nefes durması - Horlama (Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu)

28 Aralık 2012, Cuma