Takip Et

Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU

Nefati Kıylıoğlu

2 Mart 2013, Cumartesi

     

-Konuştuğu anlaşılmıyor, derdini anlatamıyor, ilişkisiz kelimeler konuşuyor! Hepsi birlikte başladı. Sağ yüzünde bir çekilme oldu, yüzü kaydı. Sonra baktık ki sağ kolu ve bacağı da güçsüz olmuş. Felç oldu dedi nöroloji doktoru. On beş gün hastanede yattık. Şimdi ilk haline göre daha iyi ama ben yine de çok endişeliyim! Tam olarak düzelir mi doktor bey? Ne yapmalıyım? 

Beyinde konuşma işlevi nasıl gerçekleşir? Hangi bölgeler beyinde bu işleri yapar? En sık neden nedir?
Lisan işlevi içinde konuşulanı anlama, konuşma, yazma, okuma, tekrarlama, isimlendirme gibi işler yer alır. Beyinin iki tarafı farklı işlevleri yapmak üzere ayrışmıştır. Basitçe lisan işlevi ve motor beceri gerektiren işleri beyinin sol tarafı yaparken, vücudun ve çevremizin bilinmesi ile ilgili işlevleri beyinin sağ tarafı yapar.

Lisan işlevinin bir alt özelliği olan konuşulanı anlama, kulak yolu ile gelen bilginin hafızadaki anlamları ile karşılaştırılması sonrasında oluşur. Yani bilgi önce alınır ve taşınır, sonra çözümlenir ve anlamlandırılır. Ardından bu bilgi beynin her tarafına dağıtılır ki bu bilgi ile uyumlu işi yapacak beyin bölgesi çalışsın ve yanıt oluştursun. Örneğin "araba geliyor kenara çekil" cümlesi işitildiğinde bilgi motor hareket sisteminin olduğu beyin bölgesine aktarılır, bu bölge çalışır, ve gövdenin arabadan kaçması sağlanır. Burada kaçma hareketi yanıttır. "Sen kaç yaşındasın" dendiğinde de bilgi bellek sistemine aktarılır ve yaş ile uygun sözcük yanıtı olarak ağızdan dışarı çıkar. İşitilene yanıt vermek gibi görülen bilgiye yanıt vermekte benzer şekildedir. İşitilen her nesnenin bir görüntü karşılığı zaten beynimizde kodlanmış durumdadır. Hatta işitilen ya da duyulan her şeyin özelliği -dokunuşu-sıcaklığı-sertliği-rengi-ne işe yaradığı- gibi özellikleri bellek sisteminde saklıdır. Bu bilgi trafiğinin beyinde kesilmesi ile önceden bilinen bu bilgilere ulaşamama, onları kullanamama durumunda afazi dediğimiz durum ortaya çıkar. Örnek verelim; Duyulan sesi tanıma sistemi çalışmadığında işitilen kelimeler yorumlanamaz, konuşulan anlaşılmaz, kişi anlamadığı için ilişkisiz - alakasız yanıtlar verir ama bu durumun da farkında değildir. Hasta son derece rahat konuşmaktadır ama boş konuşmaktadır. Beyinde hasara uğramış bölge temporal ve paryetal lob denilen beyin bölgelerinin birleşme bölgesindedir. Bir başka durumda ise hasta konuşulanı anlar ama ona bir yanıt veremez ve ağzından zar zor tek bir kelime çıkar. Çıkan bu kelime de yapısal olarak doğru değildir. Kişi bu durumun farkındadır ve ciddi sıkıntı hissi yaşar. Bu anda sorun beyinde frontal lob denilen bölgededir. Eğer hem frontal ve hem de tempora-paryetal bölge tutulmuş ise - ki bu da mümkündür- o zaman da kişi ne anlayabilir ne de konuşabilir durumdadır.

Afazi durumuna neden olan en sık sebep bu beyin bölgelerini besleyen damarların tıkanmasıdır. Bu bölgeleri orta serebral arter dediğimiz, şah damarının devamı olan beyin damarı besler. Tıkanma sebepleri arasında kalpten ya da boyun damarlarından çıkarak beyne giden pıhtılar, damar içinde akan kanın yapısındaki bozukluklar ile pıhtılaşmaya meylin artması, damar duvarının şeker hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kollesterol, uyku apnesi gibi nedenler ile bozulması sayılabilir. Diğer nedenler arasında beyin yaralanmaları, demans hastalığı, beyini etkileyen tümöral hastalıklar bulunur.

Nasıl tedavi edilir? Kime gitmek gerekir?
Hastalığın nedeni genellikle damar tıkanması olduğu için öncelikle nöroloji hekimine başvurmak doğru olacaktır. İlk dönemde kişinin beyin fonksiyonları kurtarılabildiği kadarı ile kurtarılır ve ardından rehabilitasyon süreci başlar. Bu süreçte bu hastalığın tekrar ortaya çıkmaması için gerekli incelemeler yapılması şarttır. Hekim beyin görüntüleme yöntemleri ile ve yatak başı testler ile hangi tür lisan bozukluğu - afazi olduğunu tespit eder.

Hangi ilaçların ve yöntemin tedavide yeri vardır.

Afazi tedavisinde bugün için gösterilmiş olan tamamen iyileştirici bir tedavi yöntemi yoktur. Çünkü kişide beyin dokusu kaybı ortaya çıkmaktadır. Ancak beyin değişebilen, kaybedilen fonksiyonları kısmen de olsa geri kazanabilen bir yapı gösterir. "Konuşma tedavisi" denen tedavilerin bu iyileşme sürecinde kısmen de olsa faydalı olabildiği gösterilmiştir. Ancak bu tedaviler uzmanlaşmış merkezlerde yapılmaktadır.



Yazarın Tüm Yazıları

Yaşlılık ve sağlıklı yaşam

22 Mart 2014, Cumartesi

Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması

15 Mart 2014, Cumartesi

Damar iltihaplanması - Vaskülit

8 Mart 2014, Cumartesi

Behçet Hastalığı

1 Mart 2014, Cumartesi

Beyin ölümü

22 Şubat 2014, Cumartesi

İnsan sağlığı ve bilgi üretimi

15 Şubat 2014, Cumartesi

Apraksi - Hareketin yapılamaması

8 Şubat 2014, Cumartesi

Spinoserebellar ataksi

25 Ocak 2014, Cumartesi

Epilepsi ve cerrahisi

18 Ocak 2014, Cumartesi

Servikal spondilotik myelopati

11 Ocak 2014, Cumartesi

Temporal arteritis

5 Ocak 2014, Pazar

Kapı - Duvar

28 Aralık 2013, Cumartesi

Göz felci (Gözde hareket kaybı)

21 Aralık 2013, Cumartesi

Paraneoplastik sendrom

14 Aralık 2013, Cumartesi

Düşük el (Radiyal sinir felci)

7 Aralık 2013, Cumartesi

Status Epileptikus (Nöbet fırtınası)

30 Kasım 2013, Cumartesi

Beynin sağ ve sol yarısı

23 Kasım 2013, Cumartesi

Beyin tümörü ve nöbet geçirme

16 Kasım 2013, Cumartesi

Progressif Supranükleer paralizi (PSP)

9 Kasım 2013, Cumartesi

Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman

2 Kasım 2013, Cumartesi

Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması)

26 Ekim 2013, Cumartesi

Brakial pleksus yapısı ve etkilenmesi

19 Ekim 2013, Cumartesi

Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım?

12 Ekim 2013, Cumartesi

İlaçlar ve vücudumuz

5 Ekim 2013, Cumartesi

Arteriovenözmalformasyon (Damar yumağı)

28 Eylül 2013, Cumartesi

Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması

18 Eylül 2013, Çarşamba

Davranışlar ve sağlığımız

14 Eylül 2013, Cumartesi

Göz hareketleri ve bozuklukları

7 Eylül 2013, Cumartesi

Yürümede bozulma

31 Ağustos 2013, Cumartesi

Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu

24 Ağustos 2013, Cumartesi

Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis

17 Ağustos 2013, Cumartesi

Siyatik sinir etkilenmesi

3 Ağustos 2013, Cumartesi

Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV

23 Temmuz 2013, Salı

Sıcaklık, ısı ve bedenimiz

20 Temmuz 2013, Cumartesi

Damar sertliği - Ateroskleroz

13 Temmuz 2013, Cumartesi

Uyku ve baş ağrısı

6 Temmuz 2013, Cumartesi

Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati

29 Haziran 2013, Cumartesi

Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum

22 Haziran 2013, Cumartesi

Yutma bozukluğu - Disfaji

15 Haziran 2013, Cumartesi

Hipokalsemi - Kalsiyum düşüklüğü

7 Haziran 2013, Cuma

Geçici Bellek Kaybı

31 Mayıs 2013, Cuma

Ortostatik hipotansiyon

24 Mayıs 2013, Cuma

Kulak çınlaması - Tinnitus

17 Mayıs 2013, Cuma

Kore - Sydenham koresi

11 Mayıs 2013, Cumartesi

Vitamin B12 ve sinir sistemi

3 Mayıs 2013, Cuma

Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri

27 Nisan 2013, Cumartesi

Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler

20 Nisan 2013, Cumartesi

Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS

13 Nisan 2013, Cumartesi

Beynimiz ve yaşlanma

6 Nisan 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2

30 Mart 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1

23 Mart 2013, Cumartesi

Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu

16 Mart 2013, Cumartesi

Hemifasiyal spazm

9 Mart 2013, Cumartesi

Nefati Kıylıoğlu

2 Mart 2013, Cumartesi

Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı

23 Şubat 2013, Cumartesi

Demans - Bunama hastalığı

9 Şubat 2013, Cumartesi

Yalancı tümör sendromu (Pseudotumor cerebri)

2 Şubat 2013, Cumartesi

Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı

26 Ocak 2013, Cumartesi

Uykusuzluk - İnsomni

19 Ocak 2013, Cumartesi

Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi

12 Ocak 2013, Cumartesi

Bel ağrısı

5 Ocak 2013, Cumartesi

Uykuda nefes durması - Horlama (Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu)

28 Aralık 2012, Cuma