Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU

Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2

30 Mart 2013, Cumartesi

     

Omurilik hem bir geçiş yolu (transit yol - kavşak) ve hem de kendi kendine çalışan bir organ özelliği taşır. Gerçek hayatta transit yol ya da kavşak nasıl önemli ise vücutta da omurilik bu nedenle önemlidir. Hastalığında sanki diğer organlar hasta imiş gibi bir durum ortaya çıkar. Nasıl mı? Şimdi buna bir göz atalım. 

Beyinin kas kasılmasını planlayan ve başlatan bir yer olduğunu biliyoruz. İstemli bu kasılmalar sadece yüz - ağız - yutak bölgesinde omurilik yolunu kullanmaz. Gülme - ağlama, çiğneme ve yutma hareketleri beyin sapı dediğimiz beyinin devamı olan bölgeden kontrol edilir. Diğer kasılmalar yani boyun hareketleri, kol - gövde ve bacak hareketleri ile sağa sola bakma, nefes alma - verme, traş olma - yemek yeme, yürüme gibi hareketler için omurilik yolu kullanılır. Yol bozuk olduğunda ise trafik sağlanamaz ve felç olma dediğimiz güçsüzlük hali ortaya çıkar. Omurilik beyine ne kadar yakın yerden zarar görürse sorunlar da o kadar büyük olur.

Sadece beyinden gelen motor yollar etkilenmez, beyine duyusal bilgileri taşıyan yollar da etkilenir. Etkilendiğinde kol ve bacağın pozisyonu, soğuk - sıcak ya da ağrı duyularını hissetme kaybı gözlenir.

İç organların kendi kendine çalışmasını da beyin ve omurilikten çıkan sinirler düzenler. Sorun olarak kabızlık, tuvalete yetişememe ve idrar kaçırma, idrarı başlatamama - yaparken kesilme, erkekte sertleşme ya da sertliği sürdürememe, kadında ve erkekte cinsel haz almada yetersizlik ya da ağrı duyma gibi yakınmalar gözlenebilir. Bu durum kişileri psikolojik, biyolojik ve sosyal açılardan sıkıntıya sokabilir.

Omuriliği hangi tür hastalıklar etkiler? Ne şekilde etkiler?
Omurilik sinir hücrelerinin toplu halde bulunduğu bir yapıdır. Hücrelerin çalışması sırasında gerekli olan besin ve oksijeni atardamarlar sağlarken, kanın toplardamarlar aracılığı ile alınması da zararlı atıkların uzaklaştırılmasını sağlar. Temiz kan akışının kesilmesi ile birlikte, ani olarak ortaya çıkan ağrı ve yanı sıra her iki bacağın tutmaması durumu gözlenir. Bu durum saniyeler ve dakikalar içinde gerçekleşir. Temiz kan akışı en sık sırt bölgesinde etkilenir. Damar sertliğinde etkilenen aort damarı bu bölgeyi besleyen damarı verir ve sertlikte bu damar dalı tıkanır. Bu dal tıkanınca beyinden gelen motor bilgiler bacak ve bel kaslarına taşınamaz. Damarın tıkanması kadar yırtılarak kanaması da beslenmeyi bozar. Bu durumda aniden başlayan ve "çok şiddetli "bir ağrı hissi yaşanır. Bu ağrı çekilen hiçbir ağrıya benzemez. Kirli kanı taşıyan damarların çalışmaması da o bölgede çok fazla kan birikmesine ve beslenememeye neden olur. "Kalabalık bir meydanın içine girememe" gibi hem temiz kan gelmez, hem de atıklar oradan uzaklaştırılamaz. Bu durumda ise yavaş ilerleyen "günler - haftalar içinde" güçsüzlük ve uyuşma yakınması gelişir.

Omuriliğin mikrobik nedenli etkilenmesi de mümkündür. Mikrobik etkilenme sıklıkla virüs adını verdiğimiz etkenler ile olur. Daha önce bahsedilen yakınmalar saatler içinde başlar ve yerleşir. Bu durumda virüsü öldüren bir tedaviler yerine daha çok ortaya çıkan iltihabı iyileştiren tedaviler (kortikosteroid) kullanılır.

Omurilik romatizmal hastalıkların seyri sırasında ya da multipl skleroz hastalığı gibi sinir kılıfının bozulması ile giden hastalıklar sırasında da etkilenir ve sıklıkla boyun bölgesinde gözlenir.

Omurga kanalı içinde yer alan omurilik yapısının dışarıdan basıya maruz kalması - ezilmesi de yine aynı bulguların oluşmasına neden olur. Neden kötü huylu kanserler olabileceği gibi, kemikler arasındaki disklerin omurilik kanalı içine doğru fıtıklaşması ve kanalı daraltması da olabilir. Düzgün bir şekilde kullanılmamış boyun ve bel bölgesi (Ağır işlerde çalışmış kişilerde), ilerleyen yaş ile birlikte kemik şekil bozukluklarına, kemikleri birbirine bağlayan kılıfların bozulma ve kopmasına neden olur. Sonuçta sinirlerde ve omurilikte bası altında kalma durumu normal işlevin bozulması ile sonuçlanır.

Nasıl incelenmeli ve tedavi edilmelidir? Bel sıvısı almak neden önemlidir?
Omurilik iç yapısını görmek için günümüzde Manyetik Rezonans Görüntüleme yöntemi (MRG) kullanılır. En az MRG kadar değerli bir diğer yöntem de bel sıvısı inceleme yöntemidir. Sıvı alma işleminde çok çekinilir ama genel inanışın aksine ne sakat bırakıcı ne de çok can yakan bir yöntemdir. Tedavi yöntemi ise hastalık nedenine göre farklılık gösterir.


Yazarın Tüm Yazıları
Yaşlılık ve sağlıklı yaşam
Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması
Damar iltihaplanması - Vaskülit
Behçet Hastalığı
Beyin ölümü
İnsan sağlığı ve bilgi üretimi
Apraksi - Hareketin yapılamaması
Spinoserebellar ataksi
Epilepsi ve cerrahisi
Servikal spondilotik myelopati
Temporal arteritis
Kapı - Duvar
Göz felci (Gözde hareket kaybı)
Paraneoplastik sendrom
Düşük el (Radiyal sinir felci)
Status Epileptikus (Nöbet fırtınası)
Beynin sağ ve sol yarısı
Beyin tümörü ve nöbet geçirme
Progressif Supranükleer paralizi (PSP)
Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman
Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması)
Brakial pleksus yapısı ve etkilenmesi
Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım?
İlaçlar ve vücudumuz
Arteriovenözmalformasyon (Damar yumağı)
Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması
Davranışlar ve sağlığımız
Göz hareketleri ve bozuklukları
Yürümede bozulma
Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu
Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis
Siyatik sinir etkilenmesi
Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV
Sıcaklık, ısı ve bedenimiz
Damar sertliği - Ateroskleroz
Uyku ve baş ağrısı
Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati
Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum
Yutma bozukluğu - Disfaji
Hipokalsemi - Kalsiyum düşüklüğü
Geçici Bellek Kaybı
Ortostatik hipotansiyon
Kulak çınlaması - Tinnitus
Kore - Sydenham koresi
Vitamin B12 ve sinir sistemi
Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri
Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler
Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS
Beynimiz ve yaşlanma
Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2
Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1
Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu
Hemifasiyal spazm
Nefati Kıylıoğlu
Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı
Demans - Bunama hastalığı
Yalancı tümör sendromu (Pseudotumor cerebri)
Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı
Uykusuzluk - İnsomni
Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi
Bel ağrısı
Uykuda nefes durması - Horlama (Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu)