Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU

Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı

26 Ocak 2013, Cumartesi

     


-Doktor bey başım ağrıdığı için film çektirmiştim. Raporuna çok sayıda "beyin damar tıkanması " diye yazılmış. Şaşırdım, çünkü benim bu güne kadar hiç sorunum olmadı. Doktor "incelemeliyiz" deyince de korktum. Hele internete bakınca korkum daha da arttı. Yardım edin ne olur, rahatlatın beni!
Karotis damarı nerededir ve neden önemlidir? Karotis daralması neden olur ve kimde gözlenir?
Beyine giden büyük damardır ve her iki karotis damarı beyinin ön 2/3'lük kısmını besler. Tıkanması ile beyin alanları kansız kalır, inme - felç dediğimiz durum gözlenir. Damar iç yapısı aynı sıcak su borusunda olduğu gibi daralır. Ya kan akımı tamamen kesilir ya da darlık yapan parça ayrılarak kopar ve içinden geçemeyeceği daha küçük damar ya da damarları tıkar. Kan damarları aynı şehir şebekesi gibidir. Kalpten çıkan büyük damarlar beyinin uzak noktalarında incelir ve kılcal damar adıyla anılır, "kıl gibi incelikte" olur.
Karotis damar daralması yaş ile ilişkilidir ve ileri yaşlarda karşımıza çıkar. Özellikle yüksek tansiyonu - yüksek kolesterolü olan, şeker hastalığı olan, sigara içen, uykuda nefes durması olan (uyku apnesi) kişiler risk taşır. Ayrıca kalp damar hastalığı (stent ya da by - pass cerrahisi geçirenlerde) ve bacak damar darlığı olanlarda karotis damar darlığı sıktır. Bu kişilerin özelikle araştırılması uygun olacaktır.
Hangi durumlarda karotis darlığını aramak gereklidir? Hangi yöntemler kullanılır?
Herkeste aramak gerekli değildir. İnme, geçici felç hikayesi (Gözde geçici görme kaybı), kalp damar - bacak damar tıkanıklığı öyküsü, dinlemekle karotis damarında üfürüm ya da damar tıkanma riski yüksek olanlarda (yüksek tansiyon, şeker hastalığı, sigara içme, uykuda nefes durması) karotis damarına bakılması gereklidir. Ultrasonografi en sık ve en kolay uygulanılan yöntemdir. Bunların yanı sıra MR - BT anjiografi ile konvansiyonel anjiografi kullanılır. Konvansiyonel anjiografi damar içine girildikten sonra boya maddesinin verilmesi ile olur ve en kesin sonucu verir.
Sessiz beyin damar tıkanması nedir? Önemli midir?
Beynin her bölgesi önemlidir. Ancak bazı bölgelerin tıkanması dışarıdan fark edilebilir bir kusur oluşturmaz. Başka nedenle çekilmiş filmler sırasında tesadüfen gözlenir. Bu durum çoğunlukla yüksek kolesterol ve yüksek tansiyonu olan kişilerde olur. Beyinde hem küçük damarların ve hem de büyük damar olan karotis damarı daralması beraber olabilir. Beyinin bir tarafında daha fazla tıkalı alan var ise o taraf karotis damarı özellikle incelenmelidir.
Karotis darlığı için kime başvurmak gereklidir? Nasıl ve ne zaman tedavi tedavi edilir?
Beyin damar yapısı ile ilişkili her türlü sorun için uygun kişi Nöroloji hekimidir. Sizi tüm yönleriniz ile değerlendirir. Karotis damar darlığı ile karşılaşıldığında ilk değerlendirilmesi gereken, "sorun neden ile mi yoksa tesadüfen mi" bu darlığın ortaya konduğudur. Hiç bir sorun yok iken, sadece inceleme sırasında karşılaşılan darlık ile gözde geçici görme kaybı sırasında gözlenen darlığa yaklaşım farklıdır. Değerlendirilmesi gereken ikinci bir nokta da darlığın derecesidir. Damar içinin % 50 - 99 oranında daralması anlamlıdır. Tesadüfen bulunmuş % 80'den az darlıklar için sadece tıbbi tedavi (antiagregan=aspirin vb. tedavi) yapılırken beyin damar tıkanması yakınması ile gelmiş olgularda bu oran % 70'in, hatta bazen % 60'ın altına iner. Aksi durumlarda damar açıcı tedavi uygulanır.
Damar açıcı tedavi için hangi yöntemler kullanılır?
Tıbbi tedavi (Aspirin vb. ile) yetmediğinde yani ciddi darlık varlığında damar açıcı tedavi (cerrahi endarterektomi ya da stent) yapılmalıdır. Endarterektomi denilen işlem damarın dar olan yerden kesilerek içinin "kabak boşaltır gibi" boşaltılması ve damarın yeniden dikilmesi işlemidir. Elbette masum değildir. Hastanın ameliyat masasından felç olarak kalkma olasılığı vardır. Ancak iyi ellerde yapıldığında bu oran hiç sıfırlanmamakla beraber - hasta için kabul edilebilir seviyelere iner. Çünkü ameliyat yapılmaz ise mutlaka kapanacaktır. Risk göze alınır. Stent denilen işlem ise damarın içine anjio yapar gibi girerek darlık olan yeri açacak basitçe "yay sistemi" şeklinde tanımlanabilecek cihazı koyma işlemidir. Bu yay damarı daraltan kısmı bastırarak geriye doğru iter. Bu yöntem de endarterektomi ile benzer riskleri barındırır. Her ikisi için de üstünlük tartışmaları sürmektedir.
Prof. Dr. Nefati Kıylıoğlu
Adnan Menderes Üniversitesi
Nöroloji AD, AYDIN
www.aydinnoroloji.com 


Yazarın Tüm Yazıları
Yaşlılık ve sağlıklı yaşam
Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması
Damar iltihaplanması - Vaskülit
Behçet Hastalığı
Beyin ölümü
İnsan sağlığı ve bilgi üretimi
Apraksi - Hareketin yapılamaması
Spinoserebellar ataksi
Epilepsi ve cerrahisi
Servikal spondilotik myelopati
Temporal arteritis
Kapı - Duvar
Göz felci (Gözde hareket kaybı)
Paraneoplastik sendrom
Düşük el (Radiyal sinir felci)
Status Epileptikus (Nöbet fırtınası)
Beynin sağ ve sol yarısı
Beyin tümörü ve nöbet geçirme
Progressif Supranükleer paralizi (PSP)
Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman
Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması)
Brakial pleksus yapısı ve etkilenmesi
Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım?
İlaçlar ve vücudumuz
Arteriovenözmalformasyon (Damar yumağı)
Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması
Davranışlar ve sağlığımız
Göz hareketleri ve bozuklukları
Yürümede bozulma
Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu
Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis
Siyatik sinir etkilenmesi
Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV
Sıcaklık, ısı ve bedenimiz
Damar sertliği - Ateroskleroz
Uyku ve baş ağrısı
Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati
Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum
Yutma bozukluğu - Disfaji
Hipokalsemi - Kalsiyum düşüklüğü
Geçici Bellek Kaybı
Ortostatik hipotansiyon
Kulak çınlaması - Tinnitus
Kore - Sydenham koresi
Vitamin B12 ve sinir sistemi
Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri
Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler
Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS
Beynimiz ve yaşlanma
Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2
Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1
Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu
Hemifasiyal spazm
Nefati Kıylıoğlu
Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı
Demans - Bunama hastalığı
Yalancı tümör sendromu (Pseudotumor cerebri)
Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı
Uykusuzluk - İnsomni
Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi
Bel ağrısı
Uykuda nefes durması - Horlama (Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu)