Takip Et

Prof. Dr. Nefati KIYLIOĞLU

Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu

16 Mart 2013, Cumartesi

     

-Doktor bulantı giderici ilaç vermişti. Hiç beklemediğim bir şey oldu! Boynum kasıldı, düz tutamıyorum! Canım yanıyor! Korkunç bir durum bu! Geçer mi? Bir komşum vardı, boynu sürekli kasılıyordu. Ben de onun gibi mi oldum? 

Ani gelişen kasılma durumu nedir? Nerelerde gözlenir? Ne ile karışır?
Ani gelişen kasılma durumu aslında vücudun her tarafında olabilecek bir olaydır, ama en çok boyun bölgesinde ortaya çıkar. Boyun ya bir tarafa doğru döner ya da tam olarak arkaya doğru çekiliyormuş gibi yatar bir hale gelir. Daha az olarak ise yüzde ve çenede gözlenir. Çene de kasılma olduğunda "gülerken açısı çekiyormuş gibi bir ifade" olur. Yüzde olduğunda ise donuk bir yüz ifadesi izlenir. Tehlikeli de olabilir! Nefes aldığımız gırtlak bölgesinde kasılma olur ise ve erkenden tedbir alınmaz ise ölümcül de olabilir. Gözlerin arkaya doğru kaydığı formu ise en kolay tanınan kasılma formudur. Ayrıca gövdede, kolda, parmaklarda da kasılma durumu ortaya çıkabilir.
Ani gelişen bu durum tıp dilinde "distoni" olarak bilinir. Ancak hastalık olan distoniden farkı, bilinen bir sebep - ilaç - ile ortaya çıkması ve gelip - geçici olmasıdır.

Bu durum neden olur?
Kasılma - distoni - ilaç kullanımı sırasında ortaya çıkan bir yan etkidir. Tahmin edilemez. En sık olarak "nöroleptik" dediğimiz "akıl sağlığı bozuk olan hastalarda kullanılan ilaçlar" sırasında gözlenir. Genellikle tedavinin ilk haftasında ortaya çıkar. Yaş önemlidir. Genç yaşta gözlenirken - yaklaşık 10-20 yaş- ,yaş ile birlikte görülme sıklığı azalır. Erkek ve kadın arasında görülme sıklığı değişmez iken, kullanılan ilacın etki gücü arttıkça çıkma olasılığı artar.

Bebeklik, çocukluk döneminde başlayan yürüme, elleri ve kolları kullanma durumu beyinde hareket programı olarak kodlanır. Bu hareketin defalarca yapılması ile zamanlaması ve gücü eksiksiz, tam gerektiği gibi tanımlanır ve istendiğinde ortaya çıkar. Ne bir eksik ve ne de bir fazla haliyle! Bir heykeltıraşın heykelini yaparken, hangi güçle nereye ve nasıl vuracağını bilmesi; bir balerinin sahnede nasıl, nereye, ne yüksekliğe, hangi pozisyonda iken sıçrayacağını bilmesi böyle bir durumdur. Bu mükemmelleşmiş hareketler, beyinde salınan kimyasal maddeler aracılığı ile ortaya çıkar ki alınan bu ilaçlar düzeni bozarlar. Böylece çok kullanılan bu bölgelerin motor hareket kalıpları bozulur ve istenmeyen motor hareketler - kasılmalar - ortaya çıkar.

Hangi ilaçlar ile tedavi sırasında bu kasılmalar gözlenir?
Daha önce söylediğimiz akıl ve ruh sağlığı bozuk olanlarda kullanılan nöroleptik ilaçlar (flufenazin, haloperidol, risperidon, vs..) dışında, yine ruhsal hastalık olan depresyon tedavisi sırasında kullanılan antidepressan ilaçlar (fluvoksamin, venlefaxine, vs...) ve bulantı giderici ilaçlar (metpamid, vs...) ile tedavi sırasında en sık olarak gözlenir. Burada sayılmayan ilaçlar ile de olabileceği hatırda tutulmalıdır.

Nasıl tedavi edilir? Engellemek mümkün müdür?
Acil tedavi gerektiren bu durumda hızlı etki yolu için kas içi ya da damar yolu ile tedavi uygun olacaktır. 15- 20 dakika içinde, kas içine yapılan iğne kasılmayı düzeltebilir. Antikolinerjik ilaçlar bu yolla uygulanırken, yine kas içine uygulanan benzodiazepin tedavisi de bir diğer yöntemdir. Hatta gırtlak bölgesi etkilendiğinde, damar içi verilen benzodiazepin tedavisi daha doğru bir uygulama olacaktır. Bir tür ilaç ile fayda sağlanamadığında diğer tür ilaçlar da hastada uygulanmalarıdır. Allerji giderici olarak bilinen difenhidramin de ağızdan tedavide etkili olabilir.
Kas ya da damar içine verilen tedavi sonrasında gözlenen düzelme, ayrıca ağızdan verilen tedavi ile de desteklenir. Zira bu durumu ortaya çıkaran ilacın etki süresi uzun ise bizim verdiğimiz tedavi edici ilacın etki süresinden uzun ise kasılma durumu tekrar edecektir.
Kasılmanın kimde gelişeceğini tahmin etmek mümkün olmadığı için engellemek de mümkün değildir. Ama yüksek risk altındaki kişilerde (hasta genç ve ilaç gücü yüksek ise) ağızdan verilen antikolinerjik tedaviler kullanılabilir.


Yazarın Tüm Yazıları

Yaşlılık ve sağlıklı yaşam

22 Mart 2014, Cumartesi

Serebellar hemoraji - Beyincik kanaması

15 Mart 2014, Cumartesi

Damar iltihaplanması - Vaskülit

8 Mart 2014, Cumartesi

Behçet Hastalığı

1 Mart 2014, Cumartesi

Beyin ölümü

22 Şubat 2014, Cumartesi

İnsan sağlığı ve bilgi üretimi

15 Şubat 2014, Cumartesi

Apraksi - Hareketin yapılamaması

8 Şubat 2014, Cumartesi

Spinoserebellar ataksi

25 Ocak 2014, Cumartesi

Epilepsi ve cerrahisi

18 Ocak 2014, Cumartesi

Servikal spondilotik myelopati

11 Ocak 2014, Cumartesi

Temporal arteritis

5 Ocak 2014, Pazar

Kapı - Duvar

28 Aralık 2013, Cumartesi

Göz felci (Gözde hareket kaybı)

21 Aralık 2013, Cumartesi

Paraneoplastik sendrom

14 Aralık 2013, Cumartesi

Düşük el (Radiyal sinir felci)

7 Aralık 2013, Cumartesi

Status Epileptikus (Nöbet fırtınası)

30 Kasım 2013, Cumartesi

Beynin sağ ve sol yarısı

23 Kasım 2013, Cumartesi

Beyin tümörü ve nöbet geçirme

16 Kasım 2013, Cumartesi

Progressif Supranükleer paralizi (PSP)

9 Kasım 2013, Cumartesi

Hekimlikte hastalığı tanıma ve zaman

2 Kasım 2013, Cumartesi

Normal basınçlı hidrosefali (Beynin su toplaması)

26 Ekim 2013, Cumartesi

Brakial pleksus yapısı ve etkilenmesi

19 Ekim 2013, Cumartesi

Ben Multipl Skleroz (MS) hastası mıyım?

12 Ekim 2013, Cumartesi

İlaçlar ve vücudumuz

5 Ekim 2013, Cumartesi

Arteriovenözmalformasyon (Damar yumağı)

28 Eylül 2013, Cumartesi

Beyin ve beyin zarlarının iltihaplanması

18 Eylül 2013, Çarşamba

Davranışlar ve sağlığımız

14 Eylül 2013, Cumartesi

Göz hareketleri ve bozuklukları

7 Eylül 2013, Cumartesi

Yürümede bozulma

31 Ağustos 2013, Cumartesi

Dirsekte sinir sıkışması - Kubital Tünel Sendromu

24 Ağustos 2013, Cumartesi

Göz kapağı düşmesi - Blefaroptozis

17 Ağustos 2013, Cumartesi

Siyatik sinir etkilenmesi

3 Ağustos 2013, Cumartesi

Pozisyon değişmesi ile ortaya çıkan baş dönmesi - BPPV

23 Temmuz 2013, Salı

Sıcaklık, ısı ve bedenimiz

20 Temmuz 2013, Cumartesi

Damar sertliği - Ateroskleroz

13 Temmuz 2013, Cumartesi

Uyku ve baş ağrısı

6 Temmuz 2013, Cumartesi

Sinir çalışma bozukluğu - Periferik Nöropati

29 Haziran 2013, Cumartesi

Beyin çalışmasının yetmezliği - Deliryum

22 Haziran 2013, Cumartesi

Yutma bozukluğu - Disfaji

15 Haziran 2013, Cumartesi

Hipokalsemi - Kalsiyum düşüklüğü

7 Haziran 2013, Cuma

Geçici Bellek Kaybı

31 Mayıs 2013, Cuma

Ortostatik hipotansiyon

24 Mayıs 2013, Cuma

Kulak çınlaması - Tinnitus

17 Mayıs 2013, Cuma

Kore - Sydenham koresi

11 Mayıs 2013, Cumartesi

Vitamin B12 ve sinir sistemi

3 Mayıs 2013, Cuma

Doğa, vücudumuz ve enerji dönüşümleri

27 Nisan 2013, Cumartesi

Uykudaki davranış bozuklukları - Parasomniler

20 Nisan 2013, Cumartesi

Amyotrofik Lateral Skleroz - ALS

13 Nisan 2013, Cumartesi

Beynimiz ve yaşlanma

6 Nisan 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi 2

30 Mart 2013, Cumartesi

Myelopati - Omurilik etkilenmesi - 1

23 Mart 2013, Cumartesi

Akut distoni - İlaç ile ortaya çıkan kasılma durumu

16 Mart 2013, Cumartesi

Hemifasiyal spazm

9 Mart 2013, Cumartesi

Nefati Kıylıoğlu

2 Mart 2013, Cumartesi

Ağrı - Beş duyunun cezalandırıcısı

23 Şubat 2013, Cumartesi

Demans - Bunama hastalığı

9 Şubat 2013, Cumartesi

Yalancı tümör sendromu (Pseudotumor cerebri)

2 Şubat 2013, Cumartesi

Karotis damarı daralması - Şah damarı darlığı

26 Ocak 2013, Cumartesi

Uykusuzluk - İnsomni

19 Ocak 2013, Cumartesi

Parkinson hastalığı ve cerrahi tedavisi

12 Ocak 2013, Cumartesi

Bel ağrısı

5 Ocak 2013, Cumartesi

Uykuda nefes durması - Horlama (Obstrüktif Uyku Apnesi Sendromu)

28 Aralık 2012, Cuma