Takip Et

Cemre ŞAHİN KAZICI / Yüksek Mimar
[email protected]

BİR İLÇENİN İL STATÜSÜ KAZANMASI

25 Ocak 2023, Çarşamba

     

(Bir önceki yazımın devamı niteliğindedir.)

Nazilli asırlara dayanan köklü değerleriyle, sosyal, mekansal ve ekonomik gelişmişliğiyle değil, bu değerleri önceleyerek yıllardır emek harcayan halk kitlelerinin emekleri sayesinde değil de, ‘siyasi bir pazarlıkla il statüsü kazanmış’ olarak tarihe geçecek öyle mi? Mustafa Kemal Atatürk, ‘Nazilli’nin atide(gelecekte) göstereceği gelişme ile vilayet merkezi olacağı’nı söylerken sizce böyle bir gelişmeden mi bahsediyordu? “Nazilli gelecekte, hangi partiden vatandaşın oyunu alabilecekse oradan belediye başkanı olunması, sonra da iktidardaki parti hangisiyse onun partisine geçilmesi suretiyle vilayet merkezi olacaktır”? ya da “Nazilli gelecekte, iktidarın yerel yönetime yaptığı bir çeşit darbe ile vilayet merkezi olacaktır”? Nazilli 85 yıldır bunu mu bekliyor? “Nasıl olduğu önemli değil, sonuç önemli” anlayışı şuna benzer; “alın teriyle para kazanmak önemli değil biz cebi dolduralım.” O yüzden kimileri sonuca ulaşırken ahlaki, etik ve vicdani değerleri yok sayabilir ancak bunun hiçbir Nazillili için geçerli olduğunu sanmıyorum.

*

Öte yandan Atatürk’ün Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası açılışında (sadece kentin değil ülkenin refahına katkıda bulunacak, maddi ve manevi değerleriyle son derece önemli bir gelişme ardından) söylediği bu sözün, ‘siyasi parti değiştiren belediye başkanı’ gelişmesinden(!) sonra tabelaştırılacak seviyede gündeme gelmesi, Atatürk değerlerinin de anlaşılamadığını gösterir ne yazık ki.

*

Nevşehir’in ilçe statüsünden il statüsüne geçmesi de benzer lekeyi taşır; hiç haketmediği halde. Bugün tarihte de, siyasette de, mimarlıkta da tartışmalarda ve akademik makalelerde şöyle bahsedilir: ‘Demokrat Parti 1954 yılında yapılan seçimlerde istediği sonucu alamadığı Kırşehir’i cezalandırmak için, yıllardır il olma talebinde bulunan Nevşehir’i kullanır. İl statüsünde olan Kırşehir’i ilçe statüsüne çeker ve Niğde’nin ilçesi olan Nevşehir’e bağlayarak, Nevşehir’in il olmasını sağlar. Nevşehir demokratik olmayan bu cezalandırma sisteminin karşısında durmak yerine bu durumdan istifade etmeyi seçer.’ Yüzyılların kardeş yerleşimleri Aydın ve Nazilli de tarihe ve literatüre şöyle geçmeyi mi hakediyor?: “Ak Parti, 3 seçim süresince istediği sonucu alamadığı Aydın’ı cezalandırmak için, yıllardır il olma talebinde bulunan ilçesi Nazilli’yi kullanır. Nazilli’nin muhalif belediye başkanını kendi safına taşımak karşılığında Nazilli’ye il statüsü vermeyi teklif eder. Nazilli demokratik olmayan bu cezalandırma sisteminin karşısında durmak yerine bu durumdan istifade etmeyi seçer.” Ben ne Aydın’a ne Nazilli’ye bunu yakıştırmıyorum. Kimse de yakıştırmasın.

*

Ne yazık ki tüm bunlara neden olan; yerleşimlerdeki idari statü değişikliği konusunda açık ve net bir yasa hükmünün olmaması. Mevzuattaki muğlaklık, kavramların içinin yürütme tarafından doldurulmasına ve böylesi önemli bir konunun iç siyaset malzemesi yapılmasına neden oluyor. Bu uğurda Nazilli örneğinde olduğu gibi demokrasiye çalım atmaktan ve o kentin tarihine leke sürmekten dahi kaçınılmıyor. Bugün ülkemizde il olma talebinde bulunan sayısız ilçe var. Bunları sıraya koyarken, -siyasi pazarlıktan kâr getirme durumuna göre artandan azalana doğru sıralamak- ne kadar doğru? Şuanki sistem bu. Peki nasıl olmalı?

*

Bir yerleşim biriminin il mi ilçe mi hangi idari statüde olacağı kararı, mimari ve kentsel gelişmişliği, coğrafi konumu, ekonomik ve demografik yapısı ile sosyokültürel seviyesi gibi konularda detaylı araştırmalara ve somut verilere dayandırılmalıdır. Bu, o statüye geçecek yerleşim biriminin karşılaşacağı zorlukları en aza indirmek için de son derece önemlidir. Ben, idari statü değiştirme kararı verilirken, yukarıda değindiğim kriterlerin objektif biçimde değerlendirilmesine imkan tanıyan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yönteminin kullanılmasını savunuyorum. 1977 yılında geliştirilen bu bilimsel yöntem; çok ölçütlü karar almada nitel ve nicel değişkenleri bir arada değerlendiren matematiksel bir altlığa dayanıyor. Böylelikle kararı kim verdiği farketmeksizin hep aynı sonucu gösteriyor. Yani bu yöntemle, il olma talebi olan ilçeler gerçek yeterlilik durumlarına göre sıralanıyor. Böylelikle statüsü değişecek yerleşim birimi, o statüyü hakettiğine dair hiçbir şüphe barındırmadığı gibi, gerçek bir gelişmişlik/uygunluk taşımış olduğundan il statüsünde olmanın getireceği zorlukları da kolaylıkla aşabiliyor. Özetle çoğu konuda olduğu gibi; bilimsel olan, adaleti ve hakkaniyeti inşa eder, kaypaklığa müsaade etmez. Mustafa Kemal Atatürk’ün esas şu sözünü hatırlamakta fayda var: “Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse, bilimi seçin.”

*

Tarihteki tüm siyasilerin Nazilli’yi il yapma sözünü hatırlatanlar, “onlar yapamadı ben yaptım” egosuyla Nazilli’ye bu cezayı vermesinler. Bunun bir başarı olarak addedilebilmesi için; mert biçimde, demokratik ve teknik adımları takip ederek yol almak gerekir, aksi halde tekrarlamalıyım ki tarihe geçen kendileri değil, cumhuriyet değerlerini bükerek ortaya çıkardıkları bu karanlık hikaye olacaktır. 



Yazarın Tüm Yazıları

UZAY SİYASETİ

21 Ocak 2024, Pazar

YASAL HAKKINIZ OLAN SIĞINAKLARINIZA NE OLDU?

5 Ocak 2024, Cuma

100. YIL #CUMHURİYET

29 Ekim 2023, Pazar

SAVAŞ DURUMUNDA YER ALTI HASTANELERİ

19 Ekim 2023, Perşembe

MİMARLIK DÜNYAYI KURTARABİLİR

2 Ekim 2023, Pazartesi

‘MİMARLIK BÖLÜMÜ’ TERCİH EDECEKLER İÇİN REHBER

3 Ağustos 2023, Perşembe

SANDIKTAN NE ÇIKTI?

17 Mayıs 2023, Çarşamba

TABUTUMUN KIRMIZI KURDELESİ

25 Şubat 2023, Cumartesi

CANSIZ BEDEN

10 Şubat 2023, Cuma

BİR İLÇENİN İL STATÜSÜ KAZANMASI

25 Ocak 2023, Çarşamba

BELEDİYE BAŞKANININ PARTİ DEĞİŞTİRMESİ

23 Aralık 2022, Cuma

BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ: SOSYAL KONUTTA KİRALAMA SİSTEMİ

22 Kasım 2022, Salı

'SOSYAL KONUT HAMLESİ' NE DEĞİLDİR?

7 Ekim 2022, Cuma

ADALET NÖBETİNDE 100. GÜN

3 Ağustos 2022, Çarşamba

3 YENİ PAKETLE YANDAŞ DESTEĞİ

11 Mayıs 2022, Çarşamba

DEMOKRASİYE MESAİ ŞOKU

31 Ocak 2022, Pazartesi

ENES KARA

12 Ocak 2022, Çarşamba

İTİBARDAN TASARRUF DEVRİ

23 Aralık 2021, Perşembe

YILLARDIR SÖNMEYEN ...

7 Ağustos 2021, Cumartesi

KUTULARDA YAŞAMAK

30 Mayıs 2021, Pazar

‘YENİ’ ÜZERİNE SAYIKLAMALAR

10 Mayıs 2021, Pazartesi

şu BÜYÜKler

24 Nisan 2021, Cumartesi

PENCEREMDEN BAKARKEN - 3

5 Nisan 2021, Pazartesi

PENCEREMDEN BAKARKEN - 2

4 Nisan 2021, Pazar

PENCEREMDEN BAKARKEN - 1

3 Nisan 2021, Cumartesi

OTOPARKLILAŞTIRAMADIKLARIMIZDAN MISINIZ?

20 Mart 2021, Cumartesi

İLLA-HİYAT

6 Mart 2021, Cumartesi

AYDIN'IN TURUNCU BİTKİ ÖRTÜSÜ

20 Şubat 2021, Cumartesi

MİLLET KIRAATHANESİ & KİTAP KAFE

6 Şubat 2021, Cumartesi

YOLDA OLMAK

23 Ocak 2021, Cumartesi

ORTA'daki MAHALLE

9 Ocak 2021, Cumartesi

OTOMOBİL KRALİYETİ

26 Aralık 2020, Cumartesi

"TORPİLİN DİYORUM, KİM?"

12 Aralık 2020, Cumartesi

Hayalinizdeki Kent?

28 Kasım 2020, Cumartesi

CUMHURİYETİMİZ VE (ona yakışmayan) KENTLERİMİZ

14 Kasım 2020, Cumartesi

Cumhuriyetimiz ve Kentlerimiz / Deprem Kesintisi

31 Ekim 2020, Cumartesi

"DİKEY BAHÇESİZ YAŞAYAMAM"

17 Ekim 2020, Cumartesi

Bir Mimara Sarılın

3 Ekim 2020, Cumartesi

Taklitlerinden Sakının - 2

19 Eylül 2020, Cumartesi

Taklitlerinden Sakının - 1

5 Eylül 2020, Cumartesi

Depremde Romantik Yürüyüş

22 Ağustos 2020, Cumartesi

Ne Bu Sıcaklar?

8 Ağustos 2020, Cumartesi

Bir Ayasofya Hikayesi

25 Temmuz 2020, Cumartesi

Kamusal Geometri

18 Temmuz 2020, Cumartesi