Aydın KIROBALI

Yaz sıcağında kar keyfi...

29 Ağustos 2019, Perşembe

     

Kim demiş "yaz mevsiminde kar olmaz" diye,

Kim demiş "Aydın'a, Muğla'ya, İzmir'e, Denizli'ye ve Manisa'ya kar yağmaz" diye...

Oysa kar, Güney Ege'nin şehir ve kasabalarına yaz mevsiminde yağar. Sakın, "Saçmalama, hiç olur mu öyle şey?" demeyin.

Kavurucu sıcakların olduğu bir yaz gününde, Egenin güneyindeki sahil kasabalarından herhangi birine yolunuz düşerse, ne demek istediğimi çok daha iyi anlarsınız.

Özellikle İzmir'in Ödemiş ve Tire, Aydın'ın Nazilli, Çine, Bozdoğan ve Yenipazar gibi ilçelerinde iseniz, neredeyse her köşe başında "Kar helvası" satan tezgahların varlığına şahit olursunuz.

Bu yörelerde yaşayanlar kar helvasının ne olduğunu zaten bilirler; ancak, bilmeyenler ve ilk defa duyup görenler için, kar helvasının hikayesini en başından başlayarak anlatmak istiyorum bu hafta sizlere

Güney Egede kavurucu yaz günlerinde içinizi serinletmenin en doğal yöntemlerden biri,  kar helvası yemektir. Yiyecek mi desem yoksa içecek mi, doğrusu bilemiyorum. Çünkü, yiyecek olarak başlayıp içecek olarak bitirdiğiniz garip bir nimettir kar helvası. Ben, adının helva olmasına hürmeten, onu yiyecek olarak kabul etmek istiyorum. "Doğal klima" olarak adlandırılan bu yiyeceğin hikayesi de bir o kadar ilgi çekicidir.

Kışın Ege'nin yüksek dağlarına yağan karlar, kar kuyuları denen çukurlarda biriktirilir. Kuyularda biriken karlar, zaman zaman tokmaklanıp çiğnenerek sıkıştırılır. Kar sezonunun bitmesiyle birlikte, bir kış boyunca karla dolan kuyuların üzerleri, meşe dalları ve eğrelti otları gibi çalı çırpıyla iyice örtülür.

Erimemesi için üzeri örtülen kuyudaki kar, yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte aylar sonra gün yüzüne çıkartılır. Gel gör ki, ortaya çıkan kar, kışın yağan karla aynı kar değildir. Aylarca kuyuda kalmış olan kar, damlaya damlaya kristalize olup sertleşmiş, ilk yağdığındaki ince ve yumuşak halinden zerre eser kalmamıştır.

Sahipleri tarafından açılan kar kuyularında yapılan ilk işlem, tozdan etkilenen üst tabakanın kesilip temiz olan kara ulaşmaktır.

Daha sonra bir testere yardımıyla kesilen karlar,  hazırlanan çuvallara doldurulur. Kesilen karı taşımadaki en önemli püf noktalarından biri ise, içerisine kar koyulan çuvalların özellikle keçi kılından örülmüş olması gerektiğidir. Eğer kıl çuval bulunamazsa, kar kütlesi bir keçe ile  sarılmalıdır. Çünkü, kıl çuval ya da keçe doğal birer termostat olup, içlerine konulan her türden malzemeyi sıcaktan ve soğuktan korurlar. Çoğunlukla yörük kökenli insanların yaşadığı dağ köylerinde, kıldan örülmüş çuval, heybe ya da keçe bulmak pek de zor olmaz.

Neyse, biz asıl konumuza dönelim;

Kar kuyularının sahipleri tarafından kesilip çuvallanan karlar, kar helvacılarına ya da hayır yapmak isteyenlere satılmak üzere kasaba ve şehirlere transfer edilir.

Unutmadan belirtmem gerekir ki, özellikle buzdolaplarının henüz yaygın olarak kullanılmadığı dönemlerde bazı hayırseverler, dağlardan getirilen çuvallar içerisindeki karlardan satın alır ve bunları küçük parçalara ayırıp ölmüşlerinin hayrı olarak insanlara dağıtırlardı. Kavurucu yaz sıcağında dağıtılan bu soğuk kardan alanlar, çölde vaha bulmuş kadar sevinirler ve kar helvası yapmak üzere doğruca evlerine koşarlardı. Yapılan bu kar hayırının sevabını varın siz düşünün...

Şimdi gelelim bu ilginç helvanın hazırlanmasına;

En baştan söyliyeyim, kar helvasının en makbulü kara üzüm pekmeziyle yapılandır.

Ezilerek veya kürenerek kaşıkla yenecek hale getirilen kar, evde yenilecekse çukur bir kap içerisine, seyyar satıcı tarafından hazırlanacaksa genellikle cam bir bardak içerisine doldurulur ve üzerine şurubu ilave edilerek su haline dönüşmeden iştahla yenir.

Her ne kadar "en iyi kar helvası kara üzüm pekmezinden yapılandır" desem de, seyyar satıcılar tarafından satılan helvaların üzerine vişne ya da karadut suyu gibi değişik şurupların ilave edildiğine de sıkça rastlanır.

Bir tatlı kaşığı ile yenilen kar helvasının sonlarına doğru karlar erir ve geri kalan buz gibi şurup afiyetle içilir.

Türkiye'nin güney bölgelerinde “Karsambaç”, “Karsanbaç”, “Karlambaç” ve "Bicibici" gibi adlarla, buz kalıplarının tıraşlanması sonucu elde edilen kardan hazırlanan benzeri içecekler olsa da, tamamen doğal malzemeyle yapılmış olması nedeniyle Egedeki kar helvasının yeri daha bir başkadır.

Nazarı dikkate alınnması gereken bir başka husus ise, kar kuyularına bir kış boyu kar depolayanlar ve kar helvası yapıp satmak için yazın bu karları satın alanların ticari zekasıdır.

Demek ki, kafayı çalıştırırsan kışın dağlara yağan karı biriktirir ve kavurucu yaz sıcağında kar helvası yapıp yanan gönülleri serinletir, cebini de doldurursun...

Söylentilere göre, Osmanlı devrinde Yavuz Sultan Selim'in en sevdiği tatlılardan biri olan kar helvası, aynı zamanda saray sakinlerinin de en sevdiği tatlılardan biriymiş.

Bir gün yolunuz bir kar helvası satıcısının yakınından geçerse, sakın tadına bakmamazlık etmeyin. İçerisine en doğal meyve şuruplarından katılmış bir bardak kardan gelen serinliğe ve tadına hayret edeceğinize adım gibi eminim.

Afiyet olsun!

Esen Kalın Sevgili Okurlarım...



Yazarın Tüm Yazıları
PABUCU DAMA ATILASICALAR...
KADER MAHKUMLARI...
DİKKAT! FİLM İÇİNDE FİLM VAR...
UNVANIN SANA KALSIN, BANA İNSANLIĞIN LAZIM...
BİR MEYVEDEN ÖTESİ...
KIRIK CANLAR TEORİSİ...
MABEDİME NAMAHREM ELİ DEĞDİ...
EDEPSİZ YAPILAN İYİLİK, KÖTÜLÜKTÜR...
BİR KEREDEN ÇOK ŞEY OLUR...
BAZI ŞEYLERİN FİYATI OLMAZ...
OLANA DA OLMAYANA DA ŞÜKÜR...
KOBRA ETKİSİ...
VURUN ABALIYA...
KORONADAN KORUNALIM...
İNADINA GÜLÜMSE...
HEPİMİZ KORONAYAK OLDUK..
BU DA GEÇER YA HUU!...
VATAN BU KADAR UCUZ MU?
SURİYE'DE NE İŞİMİZ Mİ VAR?
VAKIF MALI ALLAH'IN MALIDIR...
İMDAAAT! BATIYORUZ...
HER MÜZİK GIDA DEĞİLDİR...
YOK, DEVE...
AKBABALAR...
SİLAHSIZ TERÖRİSTLER...
HIRSIZLIKTAN DA ÖTE...
ŞEYTANIN OYUNU..
ŞİDDETİN HER TÜRLÜSÜNE HAYIR...
NE GÜNLERE KALDIK EY GAZİ HÜNKAR...
ZAMAN TÜNELİ...
BAZEN DİKİZ AYNASINA BAKMAK GEREKİR..
BİR KÜLTÜR EKONOMİSİ ÖRNEĞİ OLARAK EGE İLLERİ TANITIM GÜNLERİ...
HAD BİLDİRME HADSİZLİĞİ...
ÇAKIRBEYLİ ORGANİK KÖY PAZARI...
HERŞEY ZIDDIYLA KAİMDİR...
BİR BOZKIR KASABASINDAN BAŞKENTE...
ASLA PES ETME...
EVDEKİ ÖTEKİ ODA...
KAHPE İÇERDEN OLUNCA...
MUTLULUĞUN ANAHTARI; KANAAT..
BİLMEK YETMEZ, SÖYLEMEK LAZIM...
BAŞKASI OLMA KENDİN OL...
KİRPİ OKU MESAFESİNDE SEVGİ...
EYLÜL'DE GEL...
ÖN YARGI YA DA YARGISIZ İNFAZ...
Yaz sıcağında kar keyfi...
Duyarsızlık mı, hoşgörü mü...
KURBANLA ALLAH'A YAKLAŞMAK...
PİZZACI MUSTİ...
MAKAMLAR MİHENK TAŞIDIR...
YERYÜZÜNDEKİ MELEKLER...
"KEŞKE"LERE TAKILMADAN "İYİ Kİ"LERLE YAŞAMAK...
Küllerinden doğan ülke; Polonya
SABIR OLGUNLAŞTIRIR, ŞÜKÜR TATLANDIRIR...
KELEBEK ETKİSİ; GÜL Kİ DÜNYA GÜLSÜN...
GENCER; YOK OLMAYA YÜZ TUTMUŞ BİR GELENEK...
HER GECEYİ KADİR BİL...
ORUCA FARKLI BİR BAKIŞ; OTOFAJİ...
HIRSIZ VAR !!!
YENİ BİR KURTLA KUZU HİKAYESİ: VENEZUELA...
ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR...
BAZI ÖLÜMLER İTİBARLIDIR...
DİNİME KÜFREDEN BARİ MÜSLÜMAN OLSA...
SENİN OY KAÇA GİTTİ...
BİR BELEDİYEYE BAŞKAN OLMAK...
GÖNLÜM EGE'DE KALDI...
BİZE ÇOK AYIP ETTİLER(!)
SEÇİM AHLAKI, AHLAKIN SEÇİMİ...
MODERN YÖNETİMİN DEĞİŞEN KODLARI...
İNGİLİZCEYE NEDEN FRANSIZIZ...
EĞİTİME MUHTAÇ EĞİTİMCİLER...
ZEHİRLİ EKMEK...
HER YASAL HAK, HELAL DEĞİLDİR...
KUTSALLARI SÖMÜRMEK...
DEVLET BABADIR...
SEÇMEN NELERDEN ETKİLENİR...
TOPLUMUN SİNİR UÇLARINA DOKUNMAK...
ŞİMDİ YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM ...
HAD BİLMEK VE HAD BİLDİRMEK...
ÖNYARGI VE YARGISIZ İNFAZ...
SAATLER MİDİR ZAMANI BELİRLEYEN, YOKSA BİZ Mİ?
SARMAŞIK OLMA, KAVAK OL...
Merhamet edin ki merhamet bulasınız...
İnsanlara liderlik etmek istiyorsanız onlarla birlikte yürüyün...
ŞEYTAN İŞ BULAMAYINCA KÜLÜ KARIŞTIRIRMIŞ...
AHLAK CAN ÇEKİŞİYOR...
ANDIMIZ ÜZERİNE BİRKAÇ TAHLİL...
FARKEDİLMEK İÇİN DEĞİL, FARK YARATMAK İÇİN ÇALIŞIN...
PATLAMAYA HAZIR BOMBA: BALKANLAR...
GÖNÜL COĞRAFYAMIZIN İNSANLARI...
BOYLARI KÜÇÜK, KALPLERİ BÜYÜK İNSANLAR ÜLKESİ: VİETNAM... (Aydın Kırobalı - Perşembe)
FARKLI İNSANLAR VE FARKLI BİR KÜLTÜR: TAYLAND
ÖNCE ŞÜKÜR BİTTİ...
ÇİNE'NİN YOLLARI TAŞTAN...
BARDAĞI ARADA BİR YERE BIRAKIN...
AYAKLAR GİDER, YÜREK KALIR...
İÇİMİZDEKİ İRLANDALILAR...
HERKES BİRGÜN HESAP VERECEK...
EŞİTLİK Mİ, ADALET Mİ...
YENİ YÖNETİM SİSTEMİMİZİN BİRKAÇ TEMEL UNSURU...
SİYASETTE ÖNCELİK MESELESİ...
BAZEN SUSMAK DA VEBALDİR...
ŞİMDİ HESAP KİTAP ZAMANI...
GERÇEK KANDIRILANLAR...
ÖNCE DUYGULAR BİTTİ, SONRA BAYRAMLAR GİTTİ...
BEN PARTİ TUTMAM, PARTİ BENİ TUTAR...
(Bir Kısım Ülkücüler) DÜŞMANA YAKIN, DOSTA IRAK...
ORUÇ: KARNI AÇ, KALBİ TOK TUTMAK...
SİYASETTE KATAKULLİ..
SPORDAN ÖTE BİR ŞEY; FUTBOL...
BALKANLARDAKİ TÜRK İZLERİ...
ACİLEN ERKEN SEÇİM...
TUTARSIZLIKTA İSTİKRAR...
ARTIK, İPİN UCU BİZDE...
NE SÖMÜRDÜK, NE DE SÖMÜRÜLDÜK...
DÜŞMANIMIN DÜŞMANI DOSTUMDUR...
ÇANAKKALE GEÇİLMEZ...
SAVAŞIN DA BİR AHLAKI VAR...
GELECEĞİMİZE BETON DÖKTÜK...
HİÇBİRİMİZ MASUM DEĞİLİZ...
SERVET VE ŞÖHRET DÜŞKÜNLÜĞÜ...
HELVA YAPACAK USTA YOK...
FETÖ TEHLİKESİ GEÇTİ Mİ?
ZEYTİN DALI GEVREK OLUR...
Ege'de ve Egeli olmak...
İRAN OLAYLARI ÜZERİNE BİR TAHLİL...
TÜRKİYE NERE, SEVAKİN NERE...
PİDE KUYRUĞUNDA BEKLEYEN HRİSTİYAN...
BİR KRİPTO HİKAYESİ...
REAKSİYON MU, AKSİYON MU? (KUDÜS)
EMPATİ, SEMPATİ VE HOŞGÖRÜ...
Başkalarının gözünden Aydın...
O iyi insanlar, o güzel atlara binip çekip gittiler...