Aydın KIROBALI

SENİ TUZ KADAR ÇOK SEVİYORUM...

17 Haziran 2021, Perşembe

     

Kralın birinin çok sevdiği üç kızı varmış. Günün birinde kral, "Söyleyin bakalım beni ne kadar seviyorsunuz" diye, kızlarına sorar. Ablaları bu soruya, "Seni altın kadar çok seviyorum, gümüş kadar çok seviyorum" türünden göz boyayan ve ikiyüzlü yanıtlar verirken, en küçük kız babasına ‘’ Sana olan sevgimi ne gümüşe, ne de altına benzetebilirim. Seni tuz kadar çok seviyorum’’ diye cevap verir. Kendisini aşağılanmış hisseden Kral, kızını saraydan kovar.

Aradan yıllar geçer ve bir sabah yüzünü peçeyle gizleyen kızcağız saraya gelip huzura çıkar. Kendisini sıradan bir köylü kızı olarak tanıtan kız, Kral’ı düğününe davet eder. Kızın talimatıyla düğün yemekleri tamamıyla tuzsuz pişirilir. Yediklerinden hiç hoşnut kalmayan kral, birden küçük kızının söylediklerini hatırlar ve tuzun yaşama ne kadar renk kattığını, onun insan mutluluğu için ne kadar önemli olduğunu anlar. Babasının pişmanlığını anlayan küçük kız kendisini tanıtır. Yıllar sonra barışan baba kız, hayatlarının kalan kısmında beraberce mutlu ve huzurlu bir hayat sürerler...

Hikayeden de anlayacağınız üzere bu hafta sizlere, yaklaşık 5000 yıl önce Çin’de keşfedilen bir mineralden, bir diğer deyişle tuzdan bahsedeceğim.

Geçen hafta ülkemizin çok önemli tuz üretim merkezlerinden biri olan İzmir Çiğli'deki Çamaltı Tuzlasını ziyaret ettiğimde, işletmenin yöneticisi Özgür Beyin anlattıklarını duyunca, tuzun bir gıda maddesinden çok daha öte bir şey olduğunu anladım.

Tarih boyunca önemli bir ticaret malı olan tuz, günümüzde de pek çok alanda yaygın olarak kullanılan değerli bir maden konumundadır.

Tuz, Eskiçağda stratejik bir varlık değildi. O dönemde yaşayanlar, tuz ihtiyaçlarını tuzlu zeminde yetişen bazı bitkilerden karşılıyorlardı. Göçebe düzenden yerleşik düzene geçişte tuzun önemli etkisi olmuştur. Gıdalarını tuz ile koruyabilen insanlar, bu sayede sürekli av peşinde koşmaktan da kurtulmuşlardır.

Tuz, zaman içerisinde önemli bir ticari meta haline gelmiş, vergilere konu olmuş ve hatta uğruna savaşlar yapılmıştır. Tuz vergisinin tarihteki ilk vergi olduğu söylenir.

Bu önemli maden, Hindistan bağımsızlık hareketinin öncüsü Gandi'nin 1930'daki meşhur Tuz Yürüyüşü'nün de sembolüdür. Bu yürüyüş sayesinde Hindistan'ın bağımsızlık hareketi hız kazanmış ve 1947’de de bağımsızlığına kavuşmuştur.

Tuz bazı kültürlerde kutsal sayılır ve yere dökülmemesine özen gösterilir. Yere tuz dökenler veya cenaze evinden dönenler, sol omuzlarından arkaya doğru tuz atıp kötü ruhları uzaklaştırırlarmış.

Budizm inancına göre tuz, kötü ruhları uzaklaştırdığı için sumo güreşçileri ringe tuz serperler.

Galler’de, içinde ekmek ve tuz bulunan bir tabak tabuta konur, profesyonel bir günah yiyicisi de bunları yiyerek ölüyü günahlarından arındırırmış.

Haiti’de büyü çözmenin ve bir zombiyi hayata döndürmenin tek yolu, tuzmuş.

İngilizler yeni bir eve tuz götürürmüş

Peki, "maaş" kelimesinin tuz ile olan ilşkisini hiç duymuş muydunuz?

Roma İmparatorluğu’nun ilk yıllarında askerlerin maaşları para yerine tuzla ödenirmiş. Daha sonraları ise tuzun kendisi değil, onun yerine para verilmeye başlanmış. Hatta bu nedenle de, görevini iyi yapan askerlere “aldığı tuzu hak ediyor” denilirmiş.

"Maaş" kelimesinin, Latince tuz demek olan “sal” kelimesinden türediği sanılıyor.

Bugün İngilizce’de maaş anlamına gelen ‘’salary‘’ kelimesi ile, yine Almanca ve İngilizcede asker anlamına gelen ‘’Soldat’’ ve ‘’Soldier ‘’ kelimeleri, ücretlerini tuz olarak alan askerlere ithafen türetilmiş kelimelerdir.

Geçmişte birçok madde gibi, tuz da ilaç olarak kullanılmış. Mısırlılar, Yunanlılar, Romalılar, Araplar, Ortaçağ tıbbı ve Rönesans tıbbı tuzu değişik hastalıkların tedavisinde kullanmışlar. Hipokrat, Galen ve İbn-i Sina birçok tedavide tuz önermiş.

Tarihteki en eski lezzet verici ve aynı zamanda da en ucuz gıda koruyucu olan tuz, asit-baz dengesini sağlayarak ve kan basıncını kontrol ederek vücudumuzun normal işlevini gerçekleştirebilmesinde hayati öneme haizdir.

Tuz, her türlü faydasına rağmen, “azı karar, çoğu zarar” yaklaşımıyla tüketilmelidir. Normal hava koşullarında, sağlıklı bir insanın günlük tuz tüketiminin 6-8 gram civarında olması gerekmektedir.

Yüksek düzeyde kullanılan tuz, hipertansiyona neden olduğu gibi böbrekler, göz ve kemik sağlığı üzerinde de olumsuz etki yaratmaktadır.

Öye yandan, tuzlu gıdaların fazlaca tüketilmesinin sperm ve görmeyi de azalttığı söylenmektedir.

Yaklaşık ondört bin kadar farklı kullanı yeri olan tuz, günümüzde pek çok endüstri için önemli bir mineral kaynağıdır. Düne kadar yalnızca gıdalarımızın tatlandırıcısı ve koruyucusu, derilerin tabaklanması gibi amaçlarla kullanılan tuz, üretim araçlarının gelişmesine paralel olarak, kimya sanayinde kullanılan önemli bir maden haline gelmiştir.

Sanayinin büyümesi ve teknolojinin sürekli gelişmesiyle, cam, kağıt, kauçuk ve tekstil gibi pek çok sektörde tuz kullanılmaya başlanmıştır.

Öte yandan, gerek endüstriyel, gerekse evsel su yumuşatma sistemlerinde tuz kullanımı oldukça yaygındır.

Son olarak, ülkemizde  tuz üretiminin %28'i İzmir-Çamaltı'nda deniz suyundan, %64'ü Tuz Gölü, Seyfe Gölü ve Palas Gölü'nden, kalanı da kaya tuzu yataklarından yapılmaktadır. Türkiye'de önemli kaya tuzu yatakları Çankırı, Nevşehir-Gülşehir ve Yozgat-Sekili'de bulunmaktadır.

Dileğim odur ki, bütün sevgiler tuz kadar çok olsun...

Esen Kalın... 



Yazarın Tüm Yazıları
SAHİPSİZ MEMLEKETİM...
BAZEN KANUN SUSAR İNSANLIK KONUŞUR...
ÖTEKİLEŞTİR(ME)...
KATAR SİZE NE YAPTI...
SEL GİDER KUMU KALIR ...
SENİ TUZ KADAR ÇOK SEVİYORUM...
KÖR DEĞİLLER, NİYETLERİ BOZUK...
FAZLA NORMALLEŞMEYİN, ÖLÜRSÜNÜZ...
DİKKAT! HER YAHUDİ SİYONİST DEĞİLDİR...
FİTNE, FÜCUR, DEDİKODU; YOK YOK ...
PLASEBO ETKİSİ...
PATATESTEN DOĞAN DOSTLUK...
MÖNTRÖYLE KANAL İSTANBUL'A VURMAK...
YAVRU VATAN KIBRIS...
BİD'ATLA ÂDETİ KARIŞTIRMAK...
ZAVALLI TETİKÇİLER...
CELLADINA AŞIK MİLLET...
NE ZAMAN İYİ BİR TOPLUM OLURUZ...
BAZI ŞEYLERDEN TASARRUF OLMAZ...
CEMRE DÜŞSÜN GÖNLÜMÜZE...
KAVANOZU KİM SALLADI...
BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ GERÇEĞİ...
AYDIN'A KAR YAĞARSA...
CORONADAN DA BETER...
FUTBOLUN ADALETİ "VAR" MI?
BİR BOĞAZİÇİ HATIRASI...
SİYASET VE MEDYA ELİYLE KUTUPLAŞMA...
PANDEMİDE İNSANLIK TESTİ...
YEMİN OLSUN ZEYTİNE...
BOYAYI MI BEĞENMEDİN BOYACIYI MI...
YALVARIRIM BİRAZ NEFES...
SİZ BİZİ ASLA SEVEMEZSİNİZ...
ZAMANLA İMTİHAN...
PARA-TESTAN MÜSLÜMANLIK...
İT KOVAR GİBİ...
AHLAKSIZLIK VE CEHALET ÖLDÜRÜR...
HU DÖNÜŞÜ...
VERDİKÇE VERİYOR RABBİM...
MESELE AĞAÇ DEĞİL, VATAN...
HEM KEL, HEM FODUL BİR MİLLET...
HER SAKALLIYI HOCA SANMA...
DÜŞÜN ARTIK ATATÜRK'ÜN VE DİNDARLARIN YAKASINDAN...
BİZ BÜYÜDÜK VE KİRLENDİ DÜNYA...
KABAĞIN DA BİR SAHİBİ VAR...
RUHUNUZU DA FİTNESE SOKUN...
BÜYÜK RESMİ ISKALAMAYIN...
EGENİN YAZLIK SOKAK KAHVEHANELERİ...
ÇÖP KAMYONU İNSANLAR...
KENDİSİ HİMMETE MUHTAÇ DEDE...
AYASOFYA; BİR CAMİDEN FAZLASI...
PABUCU DAMA ATILASICALAR...
KADER MAHKUMLARI...
DİKKAT! FİLM İÇİNDE FİLM VAR...
UNVANIN SANA KALSIN, BANA İNSANLIĞIN LAZIM...
BİR MEYVEDEN ÖTESİ...
KIRIK CANLAR TEORİSİ...
MABEDİME NAMAHREM ELİ DEĞDİ...
EDEPSİZ YAPILAN İYİLİK, KÖTÜLÜKTÜR...
BİR KEREDEN ÇOK ŞEY OLUR...
BAZI ŞEYLERİN FİYATI OLMAZ...
OLANA DA OLMAYANA DA ŞÜKÜR...
KOBRA ETKİSİ...
VURUN ABALIYA...
KORONADAN KORUNALIM...
İNADINA GÜLÜMSE...
HEPİMİZ KORONAYAK OLDUK..
BU DA GEÇER YA HUU!...
VATAN BU KADAR UCUZ MU?
SURİYE'DE NE İŞİMİZ Mİ VAR?
VAKIF MALI ALLAH'IN MALIDIR...
İMDAAAT! BATIYORUZ...
HER MÜZİK GIDA DEĞİLDİR...
YOK, DEVE...
AKBABALAR...
SİLAHSIZ TERÖRİSTLER...
HIRSIZLIKTAN DA ÖTE...
ŞEYTANIN OYUNU..
ŞİDDETİN HER TÜRLÜSÜNE HAYIR...
NE GÜNLERE KALDIK EY GAZİ HÜNKAR...
ZAMAN TÜNELİ...
BAZEN DİKİZ AYNASINA BAKMAK GEREKİR..
BİR KÜLTÜR EKONOMİSİ ÖRNEĞİ OLARAK EGE İLLERİ TANITIM GÜNLERİ...
HAD BİLDİRME HADSİZLİĞİ...
ÇAKIRBEYLİ ORGANİK KÖY PAZARI...
HERŞEY ZIDDIYLA KAİMDİR...
BİR BOZKIR KASABASINDAN BAŞKENTE...
ASLA PES ETME...
EVDEKİ ÖTEKİ ODA...
KAHPE İÇERDEN OLUNCA...
MUTLULUĞUN ANAHTARI; KANAAT..
BİLMEK YETMEZ, SÖYLEMEK LAZIM...
BAŞKASI OLMA KENDİN OL...
KİRPİ OKU MESAFESİNDE SEVGİ...
EYLÜL'DE GEL...
ÖN YARGI YA DA YARGISIZ İNFAZ...
Yaz sıcağında kar keyfi...
Duyarsızlık mı, hoşgörü mü...
KURBANLA ALLAH'A YAKLAŞMAK...
PİZZACI MUSTİ...
MAKAMLAR MİHENK TAŞIDIR...
YERYÜZÜNDEKİ MELEKLER...
"KEŞKE"LERE TAKILMADAN "İYİ Kİ"LERLE YAŞAMAK...
Küllerinden doğan ülke; Polonya
SABIR OLGUNLAŞTIRIR, ŞÜKÜR TATLANDIRIR...
KELEBEK ETKİSİ; GÜL Kİ DÜNYA GÜLSÜN...
GENCER; YOK OLMAYA YÜZ TUTMUŞ BİR GELENEK...
HER GECEYİ KADİR BİL...
ORUCA FARKLI BİR BAKIŞ; OTOFAJİ...
HIRSIZ VAR !!!
YENİ BİR KURTLA KUZU HİKAYESİ: VENEZUELA...
ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR...
BAZI ÖLÜMLER İTİBARLIDIR...
DİNİME KÜFREDEN BARİ MÜSLÜMAN OLSA...
SENİN OY KAÇA GİTTİ...
BİR BELEDİYEYE BAŞKAN OLMAK...
GÖNLÜM EGE'DE KALDI...
BİZE ÇOK AYIP ETTİLER(!)
SEÇİM AHLAKI, AHLAKIN SEÇİMİ...
MODERN YÖNETİMİN DEĞİŞEN KODLARI...
İNGİLİZCEYE NEDEN FRANSIZIZ...
EĞİTİME MUHTAÇ EĞİTİMCİLER...
ZEHİRLİ EKMEK...
HER YASAL HAK, HELAL DEĞİLDİR...
KUTSALLARI SÖMÜRMEK...
DEVLET BABADIR...
SEÇMEN NELERDEN ETKİLENİR...
TOPLUMUN SİNİR UÇLARINA DOKUNMAK...
ŞİMDİ YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM ...
HAD BİLMEK VE HAD BİLDİRMEK...
ÖNYARGI VE YARGISIZ İNFAZ...
SAATLER MİDİR ZAMANI BELİRLEYEN, YOKSA BİZ Mİ?
SARMAŞIK OLMA, KAVAK OL...
Merhamet edin ki merhamet bulasınız...
İnsanlara liderlik etmek istiyorsanız onlarla birlikte yürüyün...
ŞEYTAN İŞ BULAMAYINCA KÜLÜ KARIŞTIRIRMIŞ...
AHLAK CAN ÇEKİŞİYOR...
ANDIMIZ ÜZERİNE BİRKAÇ TAHLİL...
FARKEDİLMEK İÇİN DEĞİL, FARK YARATMAK İÇİN ÇALIŞIN...
PATLAMAYA HAZIR BOMBA: BALKANLAR...
GÖNÜL COĞRAFYAMIZIN İNSANLARI...
BOYLARI KÜÇÜK, KALPLERİ BÜYÜK İNSANLAR ÜLKESİ: VİETNAM... (Aydın Kırobalı - Perşembe)
FARKLI İNSANLAR VE FARKLI BİR KÜLTÜR: TAYLAND
ÖNCE ŞÜKÜR BİTTİ...
ÇİNE'NİN YOLLARI TAŞTAN...
BARDAĞI ARADA BİR YERE BIRAKIN...
AYAKLAR GİDER, YÜREK KALIR...
İÇİMİZDEKİ İRLANDALILAR...
HERKES BİRGÜN HESAP VERECEK...
EŞİTLİK Mİ, ADALET Mİ...
YENİ YÖNETİM SİSTEMİMİZİN BİRKAÇ TEMEL UNSURU...
SİYASETTE ÖNCELİK MESELESİ...
BAZEN SUSMAK DA VEBALDİR...
ŞİMDİ HESAP KİTAP ZAMANI...
GERÇEK KANDIRILANLAR...
ÖNCE DUYGULAR BİTTİ, SONRA BAYRAMLAR GİTTİ...
BEN PARTİ TUTMAM, PARTİ BENİ TUTAR...
(Bir Kısım Ülkücüler) DÜŞMANA YAKIN, DOSTA IRAK...
ORUÇ: KARNI AÇ, KALBİ TOK TUTMAK...
SİYASETTE KATAKULLİ..
SPORDAN ÖTE BİR ŞEY; FUTBOL...
BALKANLARDAKİ TÜRK İZLERİ...
ACİLEN ERKEN SEÇİM...
TUTARSIZLIKTA İSTİKRAR...
ARTIK, İPİN UCU BİZDE...
NE SÖMÜRDÜK, NE DE SÖMÜRÜLDÜK...
DÜŞMANIMIN DÜŞMANI DOSTUMDUR...
ÇANAKKALE GEÇİLMEZ...
SAVAŞIN DA BİR AHLAKI VAR...
GELECEĞİMİZE BETON DÖKTÜK...
HİÇBİRİMİZ MASUM DEĞİLİZ...
SERVET VE ŞÖHRET DÜŞKÜNLÜĞÜ...
HELVA YAPACAK USTA YOK...
FETÖ TEHLİKESİ GEÇTİ Mİ?
ZEYTİN DALI GEVREK OLUR...
Ege'de ve Egeli olmak...
İRAN OLAYLARI ÜZERİNE BİR TAHLİL...
TÜRKİYE NERE, SEVAKİN NERE...
PİDE KUYRUĞUNDA BEKLEYEN HRİSTİYAN...
BİR KRİPTO HİKAYESİ...
REAKSİYON MU, AKSİYON MU? (KUDÜS)
EMPATİ, SEMPATİ VE HOŞGÖRÜ...
Başkalarının gözünden Aydın...
O iyi insanlar, o güzel atlara binip çekip gittiler...