Takip Et

Safiye AYDIN
[email protected]

AYDIN'DAKİ MÜZELER 1- ADNAN MENDERES DEMOKRASİ MÜZESİ

27 Mayıs 2023, Cumartesi

     

Adnan Menderes Demokrasi Müzesi, Koçarlı’nın Çakırbeyli Mahallesi’nde, Aydın-Koçarlı Yolu Çine Çayı Köprübaşı Mevkii’nde yer almaktadır. Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. ve Demokrat Parti iktidarının tek başbakanı olan Adnan Menderes’i anlamak ve anlatmak amacıyla Menderes’in çiftlik evinin yakınlarında ve Çine Çayı’nın kenarında kurulan müzede ailesine ve döneme ait birçok eser de yer almaktadır.

Ali Adnan Menderes, 1899’da Aydın’da çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Annesi Tevfika Hanım’ın ailesi, Eskişehir’den Aydın’a göçen Tataristan muhaciri Hacıalipaşazadeler’dendir; babası İbrahim Ethem Bey ise İzmir’in köklü ailelerinden Katipzadeler’e mensuptur.

İlköğrenimine mahalle mektebinde başlayan Menderes, 1910’da İzmir İttihat ve Terakki İdadisi’nde başladığı lise öğrenimine 1916’ya dek İzmir Kızılçullu’daki Amerikan Koleji’nde devam eder. Son sınıfta Birinci Dünya Savaşı’na katılmak üzere okulu bırakır. Yedek subay eğitimi alsa da yakalandığı sıtma hastalığı nedeniyle cepheye gidemez ancak İstiklal Harbi’nde gösterdiği başarılar ile İstiklal Madalyası almaya hak kazanır. 1929’da İzmir’in köklü ailelerinden Evliyazade Fatma Berin Hanım ile evlenir; Yüksel, Mutlu ve Aydın adında üç çocukları olur. Evlenirken verdiği politikadan uzak durma sözünü tutamaz. 1930’da siyasete başladığı Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kendini feshetmesi üzerine CHP’ye geçer ve 1931 seçimlerinde Aydın milletvekili seçilir. 1932 yılında başladığı Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden ise 1935’te mezun olur.

1945 yılında Şükrü Saraçoğlu hükumeti tarafından çıkarılan ve Toprak Reformu olarak da bilinen Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu görüşmeleri sırasında muhalif görüş bildirir ve komisyondan istifa eder. Zamanla parti içi muhalefet daha da belirginleşir. Aydın Milletvekili Adnan Menderes, İzmir Milletvekili Celal Bayar, Kars Milletvekili Fuad Köprülü ve İçel Milletvekili Refik Koraltan; 7 Haziran 1945 günü ‘Dörtlü Takrir’i CHP Meclis Grubu Başkanlığı’na sunar. ‘İlk Teşkilat-ı Esasiye kanununda hâkim olan demokratik ruhu bu günkü siyasi hayat ve teşkilatımızda kuvvetle tecelli ettirmek zamanı geldiği kanaati’ ile hazırlanan Dörtlü Takrir 12 Haziran 1945’te mecliste görüşülmeye başlar ve önergede imzası bulunanlar sert eleştiriler ve hakaretlere uğrar. 21 Eylül 1945’te Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan partiden ihraç edilir. Celal Bayar ise önce İzmir milletvekilliğinden ve ardından CHP’den istifa eder.

Bu dört kişi 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti’yi kurar. Menderes, 1946’da açık oy gizli tasnif ile yapılan seçimlerde yüzde 85 ile birinci parti olan CHP’nin karşısında ikinci parti olan Demokrat Parti’nin Kütahya milletvekili seçilir. Demokrat Parti, 14 Mayıs 1950 seçimlerine kadar muhalefette kalır. Gizli oy ve açık tasnif sisteminin uygulandığı seçimde ‘Beyaz İhtilal’ ile iktidara gelen Demokrat Parti’nin İzmir Milletvekili Celal Bayar, cumhurbaşkanı seçilir ve hükumet kurma görevini Aydın Milletvekili Adnan Menderes’e verir.

Adnan Menderes’in başbakanlık görevinde bulunduğu 1950-1960 yılları arasındaki süreçte ilk olarak 1950’ de ezanın Türkçe okunması serbest bırakıldı. 1951’de Türkiye, Kore Savaşı’na asker gönderdi ve bunun sonucunda 1952’de NATO’ya tam üye kabul edildi. Halkevleri ve Köy Enstitüleri kapatıldı. 1955 yılında binlerce ev ve iş yeri, ibadethane ve okulun tahrip edildiği, farklı kaynaklara göre 11 ya da 15 kişi de hayatını kaybettiği 6-7 Eylül olayları da yine bu dönemde yaşandı.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bağımsız bir devlet olarak kurulmasını sağlamak üzere görüşmeler yapmak için 17 Şubat 1959’da Londra’ya giden Başbakan Adnan Menderes ve beraberindekiler taşıyan Vickers Viscount 794 tipi ‘TC-SEV’ uçağı, Londra yakınlarında düşer. Aralarında bakan ve milletvekillerinin de bulunduğu 14 kişinin hayatını kaybettiği bu uçak kazasından Başbakan Menderes sağ kurtulur.

27 Mayıs 1960’ta sabah karşı 04.00 sıralarında Kurmay Albay Alparslan Türkeş, radyoda okuduğu bildiri ile TSK’nın yönetime el koyduğunu duyurdu. Aynı gün gözaltına alınan Adnan Menderes, önce Ankara’ya buradan da diğer tutuklu üyeler ile Yassıada’ya götürüldü. Milli Güvenlik Komitesi tarafından Yassıada’da kurulan Yüksek Adalet Divanı’nda yargılanan Celal Bayar’ın idam cezası yaş haddi dolayısıyla ömür boyu hapse çevrildi. Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan 16 Eylül 1961’de sabaha karşı, Başvekil Adnan Menderes ise 17 Eylül 1961’de öğleden sonra idam edildi. Yüksek Adalet Divanı’nın kararları ve idamların meşruluğu uzun yıllar tartışıldı. 11 Nisan 1990’da mezarlarının devlet töreni ile Bakanlar Kurulu’nun uygun göreceği bir yere taşınması mecliste kabul edildi. Bu yasaya istinaden Menderes, Polatkan ve Zorlu’nun cenazeleri, ölümlerinin 29. yılında, 17 Eylül 1990’da İstanbul’da inşa edilen Adnan Menderes Anıt Mezarı’na nakledildi. Aynı kanun ile itibarları da iade edildi.



Yazarın Tüm Yazıları

İZMİR'DEKİ ÇEŞME VE SEBİLLER

18 Şubat 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ KAPLICA VE ILICALAR

17 Şubat 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ KÖPRÜLER VE KEMERLER

11 Şubat 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ KALELER

10 Şubat 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ CAMİLER

4 Şubat 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ SİNAGOGLAR

3 Şubat 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ KİLİSELER

28 Ocak 2024, Pazar

Uşakizade Köşkü

27 Ocak 2024, Cumartesi

Aya Vukla (Aziz Vukolos) Kilisesi

21 Ocak 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 11

20 Ocak 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ MÜZELER 10- LATİFE HANIM KÖŞKÜ ANI EVİ MÜZESİ

14 Ocak 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 9- İZMİR KADIN MÜZESİ

13 Ocak 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ MÜZELER 8- ÜMRAN BARADAN OYUN VE OYUNCAK MÜZESİ

7 Ocak 2024, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 7- İNCİRALTI DENİZ MÜZESİ

6 Ocak 2024, Cumartesi

İZMİR'DEKİ MÜZELER 6 -AHMET PRİŞTİNA KENT ARŞİVİ MÜZESİ

31 Aralık 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 5- İZMİR ARKEOLOJİ MÜZESİ

30 Aralık 2023, Cumartesi

İZMİR TARİHİ ASANSÖR

24 Aralık 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 18- PİTANE ANTİK KENTİ

23 Aralık 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 17- NOTİON ANTİK KENTİ

17 Aralık 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 16- METROPOLİS ANTİK KENTİ

16 Aralık 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 15- LEBEDOS ANTİK KENTİ

10 Aralık 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 14- LARİSSA ANTİK KENTİ

9 Aralık 2023, Cumartesi

İZMİR’DEKİ ANTİK KENTLER 13- KOLOPHON ANTİK KENTİ

3 Aralık 2023, Pazar

İZMİR’DEKİ ANTİK KENTLER 12- KLAROS ANTİK KENTİ

2 Aralık 2023, Cumartesi

İZMİR’DEKİ MÜZELER 4- KEY MUSEUM

26 Kasım 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 11- TEOS ANTİK KENTİ

25 Kasım 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 10- PHOKAİA ANTİK KENTİ (ESKİ FOÇA)

19 Kasım 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 3- İZMİR ETNOGRAFYA MÜZESİ

18 Kasım 2023, Cumartesi

BİRGİ ÇAKIRAĞA KONAĞI

12 Kasım 2023, Pazar

İZMİR SAAT KULESİ

11 Kasım 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 9- EFES ANTİK KENTİ

5 Kasım 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ MÜZELER 2- İZMİR RESİM VE HEYKEL MÜZESİ

4 Kasım 2023, Cumartesi

İZMİR’DEKİ MÜZELER 1- ATATÜRK MÜZESİ

29 Ekim 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 8- KADİFEKALE

28 Ekim 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 7- ULUCAK HÖYÜK

22 Ekim 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 6- KLAZOMENAİ

21 Ekim 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 5- YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ

15 Ekim 2023, Pazar

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 4- ERYTHRAİ (ILDIRI)

14 Ekim 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 3- BERGAMA ASKLEPİON

8 Ekim 2023, Pazar

İZMİR’DEKİ ANTİK KENTLER 2- ARTEMİS TAPINAĞI

7 Ekim 2023, Cumartesi

İZMİR'DEKİ ANTİK KENTLER 1- AGORA ÖREN YERİ

1 Ekim 2023, Pazar

AYDIN'IN YÖRESEL YEMEKLERİ VE COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜNLERİ

30 Eylül 2023, Cumartesi

AYDINLI TANINMIŞ İSİMLER 2

24 Eylül 2023, Pazar

AYDINLI TANINMIŞ İSİMLER 1

23 Eylül 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 18

17 Eylül 2023, Pazar

İnceğiz Kanyonu

16 Eylül 2023, Cumartesi

AYDINDAKİ MÜZELER 8 -KUŞADASI MİKRO MİNYATÜR MÜZESİ

10 Eylül 2023, Pazar

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 17- ANTİOKHEİA

9 Eylül 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ YAYLALAR

3 Eylül 2023, Pazar

AYDIN’DAKİ MİLLÎ PARKLAR VE TABİAT PARKLARI

2 Eylül 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ MAĞARALAR

27 Ağustos 2023, Pazar

Mursallı Taxiarchis Kilisesi

25 Ağustos 2023, Cuma

Balat İlyas Bey Cami

20 Ağustos 2023, Pazar

Kurşunlu Manastırı

18 Ağustos 2023, Cuma

Cihanoğlu Külliyesi

12 Ağustos 2023, Cumartesi

Bey Cami

11 Ağustos 2023, Cuma

Aziz Nikolaos Kilisesi

5 Ağustos 2023, Cumartesi

Ahmet Gazi Cami

4 Ağustos 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ KERVANSARAYLAR

29 Temmuz 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ KALELER 7- KADIKALESİ

28 Temmuz 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ KALELER 6- KÖRTEKE KALESİ

22 Temmuz 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ KALELER 5- GÜVERCİNADA KALESİ

21 Temmuz 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ KALELER 4- DONDURAN KULESİ

15 Temmuz 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ KALELER 3- CİNCİN ve ÇÖRLENASAR KALELERİ

14 Temmuz 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ KALELER 2- CİHANOĞLU KULESİ

8 Temmuz 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ KALELER 1- ARPAZ KALESİ

7 Temmuz 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ ŞEHİTLİKLER 4

1 Temmuz 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ ŞEHİTLİKLER 3

30 Haziran 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ ŞEHİTLİKLER 2

24 Haziran 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ ŞEHİTLİKLER 1

23 Haziran 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ MÜZELER 7- OLEATRİUM ZEYTİNYAĞI MÜZESİ

17 Haziran 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ MÜZELER 6- YÖRÜK ALİ EFE MÜZESİ

16 Haziran 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ MÜZELER 5- KARACASU VE NAZİLLİ ETNOGRAFYA MÜZELERİ

10 Haziran 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ MÜZELER 4- ÇİNE KUVA-YI MİLLİYE MÜZESİ

9 Haziran 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ MÜZELER 3- ÇİNE ARICILIK MÜZESİ

3 Haziran 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ MÜZELER 2- AYDIN ARKEOLOJİ MÜZESİ

2 Haziran 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ MÜZELER 1- ADNAN MENDERES DEMOKRASİ MÜZESİ

27 Mayıs 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 16 - TRALLEIS

26 Mayıs 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 15- TEPECİK HÖYÜĞÜ

20 Mayıs 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 14- PRIENE

19 Mayıs 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 13- NYSA

14 Mayıs 2023, Pazar

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 12- MİLET

13 Mayıs 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 11- MASTAURA

6 Mayıs 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 10- MAGNESİA

5 Mayıs 2023, Cuma

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 9- HARPASA

29 Nisan 2023, Cumartesi

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 8- GERGA

28 Nisan 2023, Cuma

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 7- DİDYMA

22 Nisan 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 6- BARGASA (PYGİNDA)

21 Nisan 2023, Cuma

AYDIN'DAKİ ANTİK KENTLER 5- AMYZON

15 Nisan 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 4- AVŞAR (MYUS)

14 Nisan 2023, Cuma

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 3- ALİNDA

8 Nisan 2023, Cumartesi

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 2- ALABANDA

7 Nisan 2023, Cuma

AYDIN’DAKİ ANTİK KENTLER 1- AFRODISIAS

1 Nisan 2023, Cumartesi