Eksik harç tamamlanmadan yargılamaya devam edilmemesi Anayasa’ya uygun bulundu
Anayasa Mahkemesi, yargılama sırasında dava değerinin dilekçede belirtilenden daha yüksek olduğunun anlaşılması hâlinde eksik harç tamamlanıncaya kadar davaya devam edilmemesini öngören düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi. Yüksek Mahkeme, uygulamanın mahkemeye erişim hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturmadığını oybirliğiyle kabul etti.
Anayasa Mahkemesi, Harçlar Kanunu’nun 30. maddesinde yer alan ve dava değerinin yargılama sırasında daha yüksek olduğunun belirlenmesi durumunda eksik harç tamamlanıncaya kadar davaya devam edilmemesini öngören düzenlemeye yönelik iptal talebini reddetti.
6 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre başvuru, işçilik alacağından kaynaklanan bir davaya bakan Ankara 73. İş Mahkemesi tarafından yapıldı.
Yerel mahkeme, düzenlemenin hak arama özgürlüğünü ve mahkemeye erişim hakkını sınırlandırdığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu.
İtirazın konusu neydi?
Başvuruda, Harçlar Kanunu’nun 30. maddesinde yer alan “Muhakeme sırasında…” ve “Yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar…” ifadelerinin iptali istendi.
Düzenlemeye göre yargılama sırasında talep edilen değerin, dava dilekçesinde gösterilen değerden daha yüksek olduğunun anlaşılması hâlinde yalnızca o duruşmaya devam ediliyor. Eksik peşin karar ve ilam harcı bir sonraki duruşmaya kadar tamamlanmazsa yargılama ilerlemiyor.
Ankara 73. İş Mahkemesi, dava esasının harç ödemesine bağlandığını, ödeme gücü sınırlı kişilerin davalarını sürdüremeyebileceğini ve bu durumun mahkemeye erişim hakkını zedeleyebileceğini savundu.
Düzenlemenin hukuk devleti, eşitlik, mülkiyet hakkı, hak arama özgürlüğü ve yargılamanın en az giderle sonuçlandırılması ilkelerine aykırı olduğu ileri sürüldü.
AYM: Düzenleme açık ve öngörülebilir
Anayasa Mahkemesi, öncelikle düzenlemenin kanunilik ve hukuki belirlilik ölçütlerini değerlendirdi.
Kararda, eksik harcın hangi tarihe kadar tamamlanması gerektiğinin ve harcın yatırılmaması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonucun kanunda açıkça düzenlendiği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, eksik harcın bir sonraki duruşmaya kadar tamamlanmaması hâlinde davaya devam edilmeyeceğinin öngörülebilir olduğunu belirterek düzenlemenin hukuki belirlilik ilkesine aykırı olmadığı sonucuna ulaştı.
Mahkemeye erişim hakkı sınırlandırılıyor
AYM, eksik harcın yatırılmaması nedeniyle yargılamaya devam edilmemesinin mahkemeye erişim hakkına yönelik bir sınırlama oluşturduğunu kabul etti.
Ancak kararda, bir hakkın sınırlandırılmasının tek başına Anayasa’ya aykırılık oluşturmayacağına dikkat çekildi. Sınırlamanın kanuni dayanağının bulunması, meşru bir amaç taşıması ve ölçülü olması gerektiği vurgulandı.
Mahkeme, söz konusu düzenlemenin bu şartları karşıladığına hükmetti.
Harçların amacı kamu hizmetinin finansmanına katkı sağlamak
Kararda, yargı hizmetlerinden alınan harçların kamu hizmetinin finansmanına katkı sağladığı belirtildi.
AYM’ye göre dava harçları, yargı hizmetlerinin maliyetinin karşılanmasının yanı sıra gereksiz veya dayanaksız davaların önlenmesine ve mahkemelerin gereksiz iş yükünden korunmasına hizmet ediyor.
Bu nedenle dava değerindeki artışa bağlı olarak eksik harcın tamamlanmasının istenmesinin meşru bir amaca dayandığı değerlendirildi.
Peşin harcın yalnızca dörtte biri alınıyor
Yüksek Mahkeme, nispi karar ve ilam harcının tamamının dava açılırken tahsil edilmediğine de dikkat çekti.
Kanuna göre harcın yalnızca dörtte biri peşin olarak alınıyor. Kalan bölüm ise davanın sonucuna göre tahsil ediliyor.
AYM, bu sistemin davacının üzerindeki mali yükü hafiflettiğini ve dava açma hakkını tamamen ortadan kaldırmadığını belirtti.
Davacıya süre tanınıyor
Kararda, dava değerinin daha yüksek olduğunun anlaşılması hâlinde eksik harcın derhâl yatırılmasının istenmediği ifade edildi.
Davacıya harcı tamamlaması için bir sonraki duruşmaya kadar süre tanındığına dikkat çeken Mahkeme, bu sürenin mahkemeye erişim hakkına yönelik sınırlamayı hafiflettiğini değerlendirdi.
Ödeme gücü olmayanlar adli yardıma başvurabilecek. AYM, ekonomik durumu yeterli olmayan kişiler açısından adli yardım sisteminin önemli bir güvence oluşturduğunu vurguladı.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında gerekli şartları taşıyan kişiler, adli yardım talebinde bulunabiliyor. Talebin kabul edilmesi hâlinde dava harçlarının geçici olarak alınmaması veya ertelenmesi mümkün olabiliyor.
Mahkeme, adli yardım imkânını da dikkate alarak düzenlemenin davacılara aşırı ve orantısız bir yük getirmediği sonucuna vardı.
İptal talebi oybirliğiyle reddedildi
Anayasa Mahkemesi, Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki itiraz konusu ifadelerin Anayasa’nın 13 ve 36. maddelerine aykırı olmadığına karar verdi.
İptal talebi, 13 Mayıs 2026 tarihinde oybirliğiyle reddedildi. Kararla birlikte mevcut uygulamanın devam etmesine hükmedildi.
Buna göre dava sırasında talep değerinin dilekçede gösterilen değerden daha yüksek olduğu anlaşılırsa eksik harç hesaplanacak. Davacıya harcı tamamlaması için bir sonraki duruşmaya kadar süre verilecek. Harcın yatırılmaması hâlinde yargılamaya devam edilmeyecek.
İşçilik alacağı davalarını yakından ilgilendiriyor. Karar, özellikle işçilik alacağı davaları açısından önem taşıyor.
Bu tür davalarda alacak miktarı çoğu zaman bilirkişi incelemesinin ardından netleşiyor. Dava açılırken daha düşük gösterilen talep miktarının bilirkişi raporuyla yükselmesi durumunda eksik harç gündeme gelebiliyor.
Davacı, talebini artırdığı ölçüde harcı da tamamlamak zorunda olacak. Eksik harcın süresi içinde yatırılmaması durumunda yargılama ilerlemeyecek.
Bu nedenle tarafların ve avukatların bilirkişi raporu sonrasında artırılan talep miktarını, harç tamamlama süresini, bir sonraki duruşma tarihini ve adli yardım imkânını yakından takip etmesi gerekiyor. (HABER MERKEZİ)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.