Çalışma ve Sosyal Güvenlik Derneği Genel Başkanı, Gazeteci-Yazar İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki köşe yazısında tarım emekçilerini yakından ilgilendiren önemli bir Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararını gündeme taşıdı. Karara göre, 8 Eylül 1999 öncesinde tarım ürün bedelinden prim kesintisi yapılan vatandaşlar, ellerindeki müstahsil makbuzuyla sigorta başlangıcının geriye çekilmesini talep edebilecek.
TARIM EMEKÇİLERİ İÇİN EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR
Sosyal güvenlik hakkının anayasal ve vazgeçilmez bir hak olduğuna dikkat çekilen kararda, özellikle tarım Bağ-Kur tescili konusunda yıllardır mağduriyet yaşayan vatandaşlar için önemli bir kapı aralandı. Karakaş’ın aktardığına göre, olay 1994 yılında bir çiftçinin özel bir şirkete 3 bin 500 kilo pamuk satmasıyla başladı. Satış sırasında ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasına rağmen, kesilen tutarın SGK’ya aktarılmadığı ortaya çıktı.
Çiftçi, elindeki makbuza dayanarak sigorta başlangıcının 1994 yılına çekilmesini istedi. Bu talebin kabul edilmesi halinde EYT kapsamında yaş şartı olmadan emekli olabileceği, aksi halde ise 60 yaşını beklemek zorunda kalacağı belirtildi.
YEREL MAHKEME ÇİFTÇİYİ HAKLI BULDU
İlk Derece Mahkemesi, çiftçinin ürününden prim kesintisi yapılmasının sigortalı olma iradesini ortaya koyduğunu belirterek, SGK’nın bu kesintiye dayanarak tescil işlemini yapması gerektiğine hükmetti. Mahkeme, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğunu vurgulayarak çiftçinin 1994 yılındaki sigortalılığının tespitine karar verdi.
Ancak SGK, kararı istinafa taşıdı.
İSTİNAF KARARI BOZDU, YARGITAY DEVREYE GİRDİ
Bölge Adliye Mahkemesi, şirket tarafından yapılan kesintinin SGK’ya aktarılmadığını gerekçe göstererek yerel mahkeme kararını bozdu. İstinaf, paranın Kurum kayıtlarına geçmemesi nedeniyle geçmişe dönük hizmet tespiti yapılamayacağı görüşünü savundu.
Dosyanın temyize taşınması üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, istinaf kararını “eksik inceleme” gerekçesiyle bozdu. Daire, tevkifatın SGK’ya intikal etmemesinin tarım Bağ-Kur tesciline engel sayılamayacağına işaret etti. Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararında direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşındı.
YHGK: SİGORTALI TAHSİLAT MEMURU DEĞİLDİR
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, verdiği kararla son noktayı koydu. Kurul, ürün bedelinden yapılan prim kesintisinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını takip etme sorumluluğunun sigortalıya yüklenemeyeceğini belirtti.
Kararda, kesintiyi yapıp SGK’ya yatırmayan şirket yetkililerinin bu tutardan sorumlu olduğu, SGK’nın ise denetim ve tahsil yetkisini kullanması gerektiği vurgulandı. Vatandaşın ürününü satarken prim kesintisine rıza göstermesiyle sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğu, bu noktadan sonra tescil işlemini resen yapma yükümlülüğünün SGK’ya ait olduğu ifade edildi.
YHGK, paranın SGK kayıtlarına girmemiş olmasının tescile engel teşkil etmeyeceğine hükmederek istinaf mahkemesinin direnme kararının usul ve yasaya uygun olmadığına karar verdi.
EYT KAPSAMINDA ERKEN EMEKLİLİK FIRSATI
Karakaş’ın yazısında dikkat çektiği karara göre, 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarım ürün bedelinden prim kesintisi yapılan vatandaşlar, bu kesintiyi gösteren makbuzla sigorta başlangıçlarını geriye çekme şansı elde edebilecek. Bu durum, şartları sağlayan vatandaşlar için EYT kapsamında yaş şartı olmadan erken emeklilik yolunu açabilecek.
Kararın özellikle tarım sektöründe çalışan ve yıllar önce ürün satışından prim kesintisi yapılmasına rağmen tescili yapılmayan vatandaşlar için emsal niteliği taşıdığı belirtiliyor. Sosyal güvenlik uzmanlarına göre bu karar, elinde müstahsil makbuzu bulunan çok sayıda vatandaşın hak arama sürecinde önemli bir dayanak oluşturabilir. (SELİME AYDEMİR)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.