Dünyadaki yaklaşık 230 koyun ırkından biri olan ve Çine ile özdeşleşen 'Çine Çaparı' yok olma sürecine girdi, 10 ay önce 240 olan Çine Çaparı ırkı koyun sayısı 146’ya düştü. Çine Çaparı'nın kaderi sadece tek bir çobanın ellerinde.
Geçmişte Madran Dağı eteklerinde yaygın olarak beslenen, Aydın’ın yanı sıra Denizli, Muğla, ve Uşak’ta da rastlanılan Çine Çaparı, süt ve yapağı bakımından yüksek verimli olmasına rağmen, kuyruğundaki bol yağ nedeniyle giderek aranılan tür olmaktan çıktı ve türü yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kaldı. 2017 yılı Şubat ayı içerisinde 240 adet olan koyun sayısı 146’ya indi.
YAŞATMAYA ÇALIŞAN TEK ÇOBAN
Çine Çaparı sadece Çine Tatarmemişler Mahallesi'ndeki koyun çobanı Erdoğan Aktürk’te bulunuyor. Çine Çaparı’nın baba mirası olduğunu söyleyen Aktürk, “Şubat ayında bendeki koyun sayısı 130 idi. Bu sayıyı 146’ya çıkarabildim. Eskiden bu yörenin en iyi koyun türü olan Çine Çaparı artık rağbet görmüyor ancak Çine’ye özgü bir değer olduğu için de öneminin çok fazla olduğunu düşünüyorum. Birkaç çobanda toplam koyun sayısı 10 ay önce 240 idi, ancak şu an benden başka herkes koyunları elinden çıkarmış. Bende elimden geldiğince yaşatmaya çalışıyorum ama böyle nereye kadar sürer bende bilmiyorum” dedi.
ÇİNE BİR DEĞERİNİ DAHA YİTİRMEMELİ
Adını Çine’den alan ve Çine’ye özgü bir ırk olarak dünyada sadece 146 tane bulunan Çine Çaparı, Tarım Bakanlığı tarafından 2008 yılında milli ırk olarak ilan edildi ve tescili yapıldı. Çine Çaparı, 1995 yılında Adnan Menderes Üniversitesi tarafından araştırma konusu yapılırken, ADÜ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Hayvan Yetiştirme Anabilim Dalı Prof. Dr. Orhan Karaca, ADÜ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı Prof. Dr. İbrahim Cemal, ADÜ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı Öğretim Görevlisi Dr. Onur Yılmaz’ın çalışmaları kapsamında 'Çine Çaparı Koruma Programı' geliştirildi.
ÇİNE ÇAPARI’NIN ÖZELLİKLERİ
Çine Çaparı, dünyada var olan 230 koyun ırkından biri olup, genelde dağlık alanlarda yetiştirilmektedir. Vücut orta büyüklüktedir. Baş vücuda göre biraz küçük, kulaklar orta büyüklükte ve sarkıktır. Vücut genellikle bej veya açık gri renkte, baş, kulaklar, bacaklar ve karın altı kahverengiden siyaha kadar değişebilen tonlardaki renkle ya da bu renkleri içeren lekelerle kaplıdır. Sağıma elverişli iri meme başlarına sahiptir. Yağlı kuyrukludur. Baş, bacaklar haricinde vücut, genellikle bej veya açık gri olup, açık kahve renklilere de rastlanır. Bazı hayvanlarda baş ve bacakların yanında karın altı bölgesi, kahverengiden siyaha kadar değişebilen tonlardaki renkle ya da bu renkleri içeren lekelerle kaplıdır. Irkın isminde yer alan Çapar kelimesi de bu lekeli yapıyı ifade etmektedir. Diğer ırklara göre biraz daha küçük baş yapısına sahiptir. Erkeklerin tamamı spiral boynuzludur. Dişileri çoğunlukla boynuzsuzdur. Nadiren küçük ve zayıf yapılı boynuzlara rastlanabilir. Hayvanların bazılarında küpeye rastlanmaktadır, sakal yoktur. Kuyruk ucu ince ve içe kıvrıktır. Kuzuların yaşama gücü ve gelişme hızları yüksektir. Oldukça kanaatkar, hastalıklara ve kötü çevresel koşullara dirençlidir. Çine Çaparı, ince dudaklı olması nedeniyle çok küçük otları bile koparabilme özelliğine sahip olması nedeniyle otsuz gibi görünen arazilerde bile otlayabilmektedir. (SEZGİN MADRAN)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.