Temmuz ayında motorin fiyatlarına gelen yüzde 25,4'lük artış, üretimden taşımacılığa kadar birçok sektörde maliyetleri artırdı. Uzmanlar, yükselen akaryakıt giderlerinin önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarına da yansımasının kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiyor.
Temmuz ayında motorin fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, yalnızca araç sahiplerinin bütçesini değil, tarımdan lojistiğe kadar ekonominin birçok alanını doğrudan etkiledi. Üretim ve taşımacılıkta temel maliyet kalemlerinden biri olan motorine gelen yüzde 25,4 oranındaki zam, çiftçiden esnafa, nakliyeciden tüketiciye kadar geniş bir kesimin giderlerini artırırken, uzmanlar bu artışın önümüzdeki haftalarda market raflarındaki fiyatlara da yansıyabileceğini belirtiyor.
MOTORİN FİYATLARI BİR AYDA REKOR SEVİYEYE ULAŞTI
Temmuz ayı boyunca akaryakıt fiyatlarında yaşanan artış, özellikle motorin kullanıcılarını yakından ilgilendirdi. İstanbul Avrupa Yakası'nda 1 Temmuz tarihinde litre fiyatı 64,57 TL olan motorin, 31 Temmuz itibarıyla 80,97 TL'ye yükseldi. Böylece yalnızca bir ay içerisinde litre başına 16,40 TL artış yaşanırken, zam oranı yüzde 25,4 olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde benzinin litre fiyatı ise 62,29 TL'den 67,18 TL'ye çıktı. Yaklaşık yüzde 7,9 seviyesindeki artış, motorindeki yükselişin oldukça gerisinde kaldı. Bu tablo, özellikle yük taşımacılığı, sanayi ve tarım sektörlerinde motorin kaynaklı maliyet baskısının daha da arttığını ortaya koydu.
MOTORİN ZAMMINDA PETROL VE VERGİ DÜZENLEMELERİ ETKİLİ OLDU
Motorin fiyatlarındaki yükselişte küresel petrol piyasalarındaki gelişmeler ile döviz kurundaki hareketlilik önemli rol oynadı. Batı Asya'da yaşanan jeopolitik gelişmeler nedeniyle uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının 82-89 dolar bandına yükselmesi, maliyetleri yukarı taşıdı. Bununla birlikte iç piyasada uygulanan vergi politikaları da fiyat artışlarında belirleyici oldu. Daha önce akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları sınırlamak amacıyla uygulanan Eşel Mobil sisteminin büyük ölçüde sona ermesiyle birlikte, maliyet artışları doğrudan pompa fiyatlarına yansımaya başladı. Böylece rafineri maliyetleri ve vergi kaynaklı artışlar tüketicinin ödediği fiyatlara doğrudan eklendi.
ÇİFTÇİ HASAT DÖNEMİNDE ARTAN MOTORİN MALİYETLERİYLE KARŞI KARŞIYA
Motorin fiyatlarındaki yükselişten en fazla etkilenen kesimlerin başında tarım sektörü geliyor. Toprağın hazırlanmasından ekime, ilaçlamadan sulamaya ve hasada kadar birçok üretim aşamasında motorin kullanılması nedeniyle çiftçinin maliyetleri önemli ölçüde arttı. Hesaplamalara göre bir biçerdöver, dekar başına yaklaşık 0,9 ila 2 litre motorin tüketiyor. Son zamlarla birlikte yalnızca yakıt gideri dekar başına yaklaşık 70-90 TL seviyesinden 120-150 TL bandına yükseldi. Dekar başına 310 TL olarak belirlenen biçerdöver hasat ücretinin önemli bir bölümü artık yalnızca motorin maliyetinden oluşuyor. Gübre, tohum, ilaç ve diğer tarımsal girdilerin taşınma maliyetlerindeki yükseliş de üreticinin üzerindeki ekonomik baskıyı artırıyor.
MOTORİN ZAMMI GIDA FİYATLARINI DA ETKİLEYECEK
Motorindeki fiyat artışı yalnızca üretim maliyetlerini değil, ürünlerin tüketiciye ulaşma sürecini de doğrudan etkiliyor. Tarım ürünlerinin tarladan hale, depolara ve market raflarına taşınmasının büyük ölçüde dizel araçlarla yapılması nedeniyle lojistik maliyetlerindeki her artış, ürün fiyatlarına da yansıyor. Uzmanlar, üretim ve taşımacılık maliyetlerini artıran motorin zammının önümüzdeki dönemde gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı oluşturabileceğini değerlendiriyor. Bu nedenle çarşı, pazar ve marketlerde birçok üründe fiyat artışlarının devam edebileceği ifade ediliyor. (HABER MERKEZİ)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.