Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Avrupa Sağlıklı Şehirler Ağı'nın (European Healthy Cities Network) Phase VIII (2026-2030) döneminin lansmanında kabul edilen "Bursa Taahhüdü", Avrupa kıtasındaki şehirlerin sağlık, eşitlik ve sürdürülebilirlik odaklı dönüşümüne yeni bir ivme kazandırıyor. Haziran 2025'te Bursa'da düzenlenen Yıllık İş Toplantısı ve Teknik Konferansı sırasında belediye başkanları ve siyasi liderler tarafından imzalanan bu taahhüt, pandemi sonrası dönemde artan eşitsizlikler, iklim krizi ve jeopolitik istikrarsızlıklara karşı yerel yönetimlerin öncü rolünü vurguluyor. Belge, 7 temel ilke (7 P's: People, Place, Participation, Prosperity, Peace, Planet, Preparedness) etrafında şekillenerek, şehirleri daha dirençli, kapsayıcı ve sağlıklı hale getirmeyi hedefliyor.
Bu tarihi belge, sadece bir deklarasyon olmanın ötesinde, somut eylemlerle desteklenen bir yol haritası sunuyor. Taahhüt, Kopenhag Belediye Başkanları Konsensüsü'nün (2018) mirasını temel alarak, günümüzün karmaşık gerçeklerine uyarlanmış yeni öncelikleri belirliyor. Emin Aydın gibi yerel aktörlerin de ilgisini çekebilecek bu girişim, Türkiye'nin ev sahipliğinde küresel bir etki yaratıyor.
TAAHHÜDÜN ARKA PLANI VE TARİHSEL BAĞLAMI
Bursa Taahhüdü, WHO Avrupa Sağlıklı Şehirler Ağı'nın 1988'den beri süren çalışmalarının en son halkası. Ağın Phase VII döneminde (2019-2025) elde edilen deneyimler – özellikle COVID-19 pandemisi, artan eşitsizlikler ve iklim riskleri – bu yeni taahhüdün temelini oluşturuyor. Belge, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDG'ler), WHO'nun 14. Genel Çalışma Programı ve Avrupa Acil Durum Hazırlık Çerçevesi ile uyumlu olarak hazırlanmış.
Taahhüt, şehirlerin ulusal hükümetlerle işbirliği içinde çalışmasını teşvik ederek, yerel eylemlerin ulusal politikalarla desteklenmesini vurguluyor. Örneğin, ulusal yasalar, düzenlemeler ve mali kaynaklar yoluyla yerel uygulamaların güçlendirilmesi, taahhüdün siyasi temelini sağlamlaştırıyor. Bu yaklaşım, barış, eşitlik, kapsayıcılık ve sürdürülebilirlik gibi değerleri günümüz koşullarına uyarlayarak, şehirleri krizlere karşı daha hazırlıklı hale getirmeyi amaçlıyor.
DANIŞMA SÜRECİ VE ÇALIŞMA EKİBİ
Bursa Taahhüdü'nün hazırlanması, kapsayıcı bir danışma süreciyle gerçekleşti. Haziran 2025'te Bursa'da düzenlenen Yıllık İş Toplantısı ve Teknik Konferansı sırasında, ağ üyesi belediye başkanlarından oluşan bir grup, taahhüdün değerlerini ve önceliklerini belirlemek için yoğun istişarelerde bulundu. Bu süreç, Phase VIII'in (Ocak 2026'dan itibaren) odak noktalarını şekillendirdi.
Ev sahibi Bursa Büyükşehir Belediyesi, konferansın organizasyonunda kilit rol oynadı. Belediye Başkanı'nın (o dönemki lider) öncülüğünde, WHO Avrupa Bölge Ofisi uzmanları ve üye şehir temsilcileri, belgeyi ortak bir vizyonla kaleme aldı. Bu ekip, pandemi sonrası toparlanma, dijital dönüşüm, cinsiyet eşitliği ve refah ekonomilerine geçiş gibi yeni temaları entegre ederek, taahhüdü güncel hale getirdi. Katılımcılar arasında çeşitli Avrupa ülkelerinden liderler yer aldı, bu da belgenin kıtasal kapsayıcılığını artırdı.
YEDİ TEMEL İLKE: ŞEHİRLERİN DÖNÜŞÜM HARİTASI
Taahhüt, "7 P's" olarak adlandırılan yedi birbirine bağlı tema etrafında yapılandırılmış. Bu ilkeler, şehirlerin sağlık ve refahı artırmak için atacağı adımları detaylandırıyor. Her ilke, somut eylemlerle destekleniyor.
1. İNSANLARA YATIRIM: HERKES İÇİN SAĞLIK VE EŞİTLİK
Belgenin temel taşlarından biri, insanları şehrin merkezine koymak. Taahhüt, erken çocukluk bakımından yaşlı bakımına kadar yaşam döngüsünü kapsayan politikaları teşvik ediyor. Örneğin, çocuklara en iyi başlangıç için aile destekleri, gençlere liderlik fırsatları ve yaşlılara aktif yaşlanma politikaları öngörülüyor. Ruh sağlığı hizmetleri topluluk ayarlarında yaygınlaştırılacak, sigara, alkol ve sağlıksız beslenme gibi zararlı etkenlere karşı önlemler alınacak.
2. ŞEHİR YERLERİNİ TASARLAMA: SAĞLIKLI VE KAPSAYICI ALANLAR
Şehirlerin fiziksel tasarımı, toplumun ideallerini yansıtmalı. Yeşil ve mavi alanlara erişim artırılacak, toplu taşıma ve bisiklet altyapısı geliştirilecek. Yaşlı dostu altyapılar, çocuk dostu mahalleler ve evrensel tasarım ilkeleriyle, herkesin erişilebilirliği sağlanacak. Konut, güvenlik ve kültürel alanlar öncelikli yatırım alanları.
3. KATILIM VE ORTAKLIKLARI TEŞVİK: DEMOKRASİ VE GÜVEN
Kapsayıcı katılım, demokrasiyi güçlendiriyor. Belge, gençler, kadınlar ve marjinal gruplar için karar alma fırsatları yaratmayı, kültürel girişimlerle aidiyet duygusunu artırmayı hedefliyor. Şehirler arası iyi uygulama paylaşımları ve şeffaf iletişimle, sosyal güven artırılacak.
4. TOPLULUK REFAHINI İLERLETME: REFAH EKONOMİSİ
Ekonomik büyüme, sadece finansal değil, refah odaklı olmalı. Eğitim, adil istihdam, uygun konut ve sosyal koruma sistemleri güçlendirilecek. Döngüsel ekonomi gibi modeller benimsenerek, cinsiyet uçurumları kapatılacak ve kamu yatırımları eşitlikçi hale getirilecek.
5. BARIŞ VE GÜVENLİĞİ TEŞVİK: KAPSAYICI TOPLUMLAR
Barış, kapsayıcılıkla inşa ediliyor. Cinsiyet temelli şiddet mağdurları için hizmetler, çocuk koruma politikaları ve ayrımcılıkla mücadele eylemleri ön planda. Göçmen entegrasyonu ve travma sonrası iyileşme, şehirlerin sorumluluğunda.
6. GEZEGENİN KORUNMASI: ÇEVRESEL ADALET
İnsan ve gezegen sağlığı birbirine bağlı. İklim dayanıklılığı entegre edilecek, akıllı teknolojilerle emisyonlar izlenecek. Yeşil altyapı, su yönetimi ve yerel gıda sistemleri ile sürdürülebilirlik sağlanacak.
7. DİRENÇLİ ŞEHİRLER İNŞA ETME: KRİZLERE HAZIRLIK
Şehirler, krizlere karşı proaktif olmalı. Yerel hazırlık planları, dijital izleme ve temel hizmetlerin sürekliliği sağlanacak. Topluluk katılımı ve sağlık çalışanlarının korunmasıyla, ruh sağlığı desteği entegre edilecek.
GELECEK ETKİLERİ VE KÜRESEL BAĞLAM
Bursa Taahhüdü, SDG'ler ve WHO stratejileriyle uyumlu olarak, Avrupa'da 100'den fazla şehir ve 30 ulusal ağı kapsıyor. Phase VIII'in başlangıcıyla (Ocak 2026), bu taahhüt, iklim değişikliği ve demografik dönüşümlere karşı şehirleri geleceğe hazırlıyor. Türkiye'nin ev sahipliği, Bursa'yı sağlıklı şehirler hareketinin simgesi haline getiriyor.
KOLEKTİF EYLEME ÇAĞRI
Bursa Taahhüdü, yerel liderlerin küresel sorunlara yerel çözümler üretme gücünü simgeliyor. Mayors ve ekiplerin öncülüğünde, bu belge Avrupa şehirlerini daha sağlıklı, eşit ve dirençli kılmak için bir dönüm noktası. Gelecek nesiller için bu taahhüt, umut vaat ediyor. (HAZEL BAYIK)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.