Takip Et

Yunus Turupçu

Doğadaki satranç: Oryantiring

3 Haziran 2023, Cumartesi

     

Hem bedeninizi hem beyninizi aktif şekilde kullanabileceğiniz bir spor dalı ilginizi çeker mi? Cevabınız “Evet!” ise oryantiring sporunu çok sevebilirsiniz. Gelin, spor yaparken yön bulma ve odaklanma gibi bilişsel becerilerinizi de geliştirebileceğiniz bu sporu daha yakından tanıyalım.

Oryantiring, harita ve pusula yardımı ile önceden belirlenmiş hedefleri sırasıyla en kısa zamanda bulma sporudur. Doğa, park veya şehir merkezi gibi çeşitli arazilerde, gece veya gündüz, her türlü hava koşulunda (güneş, yağmur, kar, rüzgâr, dolu vb.) yapılabilir. İngilizce orienteering kelimesinden gelen oryantiring Türkçeye “yönbul” olarak çevrilebilir.

Oryantiring yediden yetmişe her yaşta insanın yapabildiği bir doğa sporudur. Yarışma alanında dedelerin, anneannelerin, babaannelerin, çocukların ve torunların aynı anda olabildiği ender sporlardan biridir. Oryantiringde yarışma alanında birçok insan yarışsa da her birey kendi haritasındaki hedefleri bulmak zorundadır.

Oryantiringin Geçmişi

Oryantiring İskandinav ülkelerinin (İsveç, Norveç, Danimarka) geleneksel sporlarındandır. Ancak oryantiring başlangıçta bir spor dalı değildi. İskandinav ülkelerinde kış aylarında güneş geç doğup erken battığı için günün büyük bölümünde hava karanlıktır. Ayrıca kış aylarında kar bitki örtüsünü kapladığından ve yer şekillerinin daha az belirgin olmasına sebep olduğundan özellikle sisli havalarda insanlar yollarını bulmakta zorlanıyordu. Dolayısıyla bu bölgelerde yaşayan insanlar bir yerden başka bir yere giderken doğada önceden belirledikleri nesneleri (örneğin direk, ağaç, kaya) takip ederlerdi. Bu durum yön belirleme ve nesneleri takip etme oyunu olan oryantiringin doğmasına neden oldu. 1900’lü yılların başında bu oyun askeri eğitimlerde kullanılmaya başlandı. Daha sonra ise diğer ülkelere yayıldı. Oryantiring dört farklı türde yapılıyor: koşarak ve yürüyerek yapılan yaya oryantiring, kayakla oryantiring, bisikletli oryantiring ve patika oryantiring. Patika oryantiring türünde fiziksel hareket kısıtlılığı olan engelli bireyler ile normal bireyler aynı anda yarışabiliyor. Yarışmalar gündüz yapılabildiği gibi kafa lambası takılarak gece de yapılabiliyor.

Nelere İhtiyacımız Var?

Oryantiring yapmak için temel malzemeler pusula, harita ve hedeftir (bayrak). Pusula yön tayin etmek için kullanılır. Oryantiringde kullanılan haritalar özel çizilmiş haritalardır. Harita çizilirken öncelikle o bölgenin kuş bakışı görüntüsü temel alınır, sonra belirli bir ölçeklendirme ile küçültülür ve oryantiring türüne özgü şekil ve semboller yerleştirilerek renklendirme yapılır. Oryantiring haritasında mavi renk sulak alanları, yeşil renk bitki örtüsünü, beyaz renk ormanlık alanları, sarı renk toprak yapısını ve siyah renkler insan yapımı nesneleri temsil eder. Hedef (bayrak) ise beyaz ve turuncu renkte, 30 cm x 30 cm boyutlarında ve prizma şeklindedir. Üzerinde zımba vardır. Hakemler tarafından yarışma alanına yerleştirilir. Amaç sporcuların hedefleri bulmasıdır. Bazı yarışmalarda zımba yerine elektronik sistemler de kullanılabiliyor.

Oryantiring Nasıl Oynanır?

Öncelikle pusula ile yönümüzü tayin ederiz. Daha sonra haritamıza bakarak parkurda kaç hedef olduğunu ve doğada nerede olduğumuzu yani konumumuzu belirleriz. Daha sonra pusula ve harita yardımı ile doğadaki hedeflerimizi bulmak için yürümeye veya koşmaya başlarız. Hedeflerimizden birini bulunca üzerindeki zımbayı haritamıza basarız. Böylece o hedefi bulduğumuzu haritamızda belirtiriz. Her hedef üzerindeki zımba şekli farklıdır. Hedeflerimizi sırasıyla bulmak zorundayız. Bütün hedeflerimizi bulduktan sonra varış noktasına gideriz. Yarıştığımız kategoride hedeflerini sırasıyla en kısa sürede bulan sporcu yarışmayı kazanır. Oryantiring ülkemizde askeri okullarda ve askeri eğitimlerde 1970’li yıllarından itibaren yapılmaya başlanmıştı. Son yıllarda ise birçok oryantiring spor kulübü kuruldu. Ortaokul ve liselerde okullar arası oryantiring yarışmaları düzenleniyor. Birçok üniversitemizde oryantiring toplulukları mevcut ve üniversiteler arası yarışmalar gerçekleştiriliyor. Türkiye Oryantiring Federasyonu ise 2006’da kuruldu. 



Yazarın Tüm Yazıları

Eskrim Sporu Nedir?

29 Temmuz 2023, Cumartesi

Wushu nedir?

26 Temmuz 2023, Çarşamba

Tekerlekli sandalye basketbolu nedir?

22 Temmuz 2023, Cumartesi

Cirit Atma nedir?

19 Temmuz 2023, Çarşamba

Su Topu sporu nedir?

15 Temmuz 2023, Cumartesi

Buz Hokeyi nedir?

12 Temmuz 2023, Çarşamba

Binicilik sporu nedir?

8 Temmuz 2023, Cumartesi

Sörf nedir?

5 Temmuz 2023, Çarşamba

Kano Sporu Nedir?

1 Temmuz 2023, Cumartesi

Spor ahlakı

28 Haziran 2023, Çarşamba

Okçuluk nedir?

24 Haziran 2023, Cumartesi

Aikido nedir?

21 Haziran 2023, Çarşamba

Zenginlerin sporu: Golf

17 Haziran 2023, Cumartesi

Trekking nedir?

14 Haziran 2023, Çarşamba

HAK-EM(ENLER)

10 Haziran 2023, Cumartesi

Karate nedir?

7 Haziran 2023, Çarşamba

Doğadaki satranç: Oryantiring

3 Haziran 2023, Cumartesi

Muay Thai nedir?

31 Mayıs 2023, Çarşamba

Güreş

27 Mayıs 2023, Cumartesi

Bocce nedir?

24 Mayıs 2023, Çarşamba

Çocuk ve spor

20 Mayıs 2023, Cumartesi

İnsanlar neden ekstrem sporlarla ilgilenir?

17 Mayıs 2023, Çarşamba

Futsal nedir?

13 Mayıs 2023, Cumartesi

Hentbol nedir?

10 Mayıs 2023, Çarşamba

Sporsuz hayatın sağlık ve psikoloji üzerine etkisi

6 Mayıs 2023, Cumartesi

Tekvando nedir?

3 Mayıs 2023, Çarşamba

Uzak Doğu sporları üzerinde Türk etkisi

29 Nisan 2023, Cumartesi

Dövüş sporları nelerdir?

26 Nisan 2023, Çarşamba

Spor ve sporun sağlık için önemi

19 Nisan 2023, Çarşamba

Basketbol nedir?

15 Nisan 2023, Cumartesi

Çağımızın sporu: E-Spor

12 Nisan 2023, Çarşamba

Hayatımın dönüm noktası: Voleybol

8 Nisan 2023, Cumartesi

Futbol neden en popüler spor?

5 Nisan 2023, Çarşamba

Türk futbolu nereye gidiyor?

1 Nisan 2023, Cumartesi