Aydın’da 1975 yılından bu yana kunduracılık yapan Dursun Kuşaksız, mesleğinin geçmişten günümüze geçirdiği değişimi anlattı. Artan ayakkabı fiyatları nedeniyle vatandaşların tamire yöneldiğini belirten Kuşaksız, gençlerin el sanatlarına ilgi göstermemesi ve çırak yetişmemesi konusunda uyarılarda bulundu. Baba mesleğini sürdüren oğlu Sonar Kuşaksız ise geleneksel kunduracılığın devam edebilmesi için gençlerin mesleğe yönlendirilmesi gerektiğini söyledi. Aydın’da 1975 yılından bu yana kunduracılık yapan Dursun Kuşaksız, yaklaşık 50 yıllık meslek hayatında yaşadığı değişimleri ve sektörün karşı karşıya olduğu sorunları anlattı. Babasının yönlendirmesiyle kunduracılığa başladığını belirten Kuşaksız, geçmişte ayakkabıların elle dikildiğini, günümüzde ise makineler sayesinde işlerin kolaylaştığını söyledi. Artan maliyetler nedeniyle vatandaşların yeni ayakkabı almak yerine eskilerini tamir ettirmeyi tercih ettiğini ifade eden Kuşaksız, mesleğin geleceği için çırak yetiştirilmesinin önemine dikkat çekti.
“MARANGOZ OLACAKTIM, AYAKKABICI OLDUM”
Mesleğe babasının sayesinde başladığını anlatan Dursun Kuşaksız, kunduracı olmaktan memnun olduğunu belirtti. Kuşaksız, “Ben marangoz olacaktım. Babamın sayesinde ayakkabıcı oldum. Allah ondan bin kere razı olsun. Ayakkabıcı olduğum çok iyi olmuş. İnsanların içindeyim. Çoluk çocuk, büyük küçük herkese hizmet ediyorum. Bu yüzden mesleğimden çok memnunum” dedi.
“ESKİDEN ELLE DİKİYORDUK”
Kunduracılığın geçmişten bugüne önemli değişimler geçirdiğini söyleyen Kuşaksız, mesleğe başladığı yıllarda çalıştığı yerde makine bulunmadığını anlattı. Kuşaksız, “Ben mesleğe başladığımda makine yoktu, elle dikiyordum. Makine almak çok zordu. Şimdi dört beş tane makinemiz var. O günlerle bugünü karşılaştırdığımızda çok daha iyi durumdayız” ifadelerini kullandı.
“4 BİN LİRALIK AYAKKABI YERİNE TAMİRİ TERCİH EDİYORLAR”
Artan ayakkabı fiyatlarının tamir taleplerini etkilediğini belirten Kuşaksız, vatandaşların ekonomik nedenlerle eski ayakkabılarını kullanmaya devam etmek istediğini söyledi. Ayakkabı tamir ücretlerinin yapılan işleme göre 400 ile 1.000 lira arasında değiştiğini belirten Kuşaksız, “Bir ayakkabı 3 bin, 4 bin lira. Vatandaş diyor ki bin lira masraf etsem tertemiz olacak. Neden yenisini alayım? Bu yüzden tamir ettirmeyi tercih ediyorlar” diye konuştu. Müşterilerin en sık taban sorunları nedeniyle kendilerine başvurduğunu anlatan Kuşaksız, uzun süre kullanılmadan bekletilen ayakkabıların da zarar görebildiğini belirtti.
“ŞAP HASTALIĞININ ETKİSİNİ GÖRMEDİK”
Geçtiğimiz dönemde görülen şap hastalığının deri teminini etkileyip etkilemediğine ilişkin soruyu yanıtlayan Kuşaksız, kendi işletmelerinde herhangi bir sorun yaşamadıklarını söyledi. Derileri İzmir ve Bursa’dan temin ettiklerini belirten Kuşaksız, “Şap hastalığının bizi etkilediğini görmedim. Derileri İzmir’den alıyoruz, Bursa’dan getirtiyoruz. Deri temininde sıkıntımız yok” dedi.
“ÇIRAK YETİŞMİYOR, EL SANATLARI BİTİYOR”
Kunduracılık mesleğinin en önemli sorunlarından birinin çırak yetişmemesi olduğunu belirten Kuşaksız, ailelerin çocuklarını el sanatlarına yönlendirmediğini ifade etti. Kuşaksız, “Hiç kimse çocuğunu çıraklığa vermiyor. Herkes çocuğunu okutmak istiyor. Peki ayakkabıcılığı kim yapacak? Terziliği, berberliği, tamirciliği kim yapacak? Bizim yeniden el sanatlarına önem vermemiz lazım. Ayakkabı tamir edecek usta bulmak zorlaşıyor” sözleriyle mesleğin geleceğine ilişkin endişelerini dile getirdi.
BABA MESLEĞİNİ OĞLU SÜRDÜRÜYOR
Dursun Kuşaksız’ın oğlu Sonar Kuşaksız da yaklaşık 2006-2007 yıllarından bu yana kunduracılık yaparak baba mesleğini sürdürüyor. Mesleğini severek yaptığını belirten Sonar Kuşaksız, gençlerin geleneksel mesleklere yeterince ilgi göstermediğini söyledi. Kuşaksız, “Bizim yaşlarımızdaki gençlerin bu tür işlere pek hevesi yok. Bizden sonraki nesilde ise neredeyse hiç yok. Gençlerin çoğu hazır para kazanmak istiyor. Devletin bu tür mesleklere ve gerçekten üretim yapacak insanlara daha fazla destek vermesini istiyorum” dedi.
“TEKNOLOJİYE AYAK UYDURMAK ZORUNDAYIZ”
Kunduracılığın sürekli gelişen bir meslek olduğunu vurgulayan Sonar Kuşaksız, babasından öğrendiği mesleği zamanla kendi yöntemleriyle geliştirdiğini anlattı. Kuşaksız, “Bu mesleğin öğrenme yılı yok. Teknoloji sürekli yenilendiği için kendinizi geliştirmeniz gerekiyor. Normal bir ayakkabı imalatını beş yılda öğrenebilirsiniz ama yeni tekniklere uyum sağlamak için sürekli araştırmanız lazım” ifadelerini kullandı.
“BU MESLEĞİ ÖĞRENEN AÇ KALMAZ”
Gençlere kunduracılığı öğrenmeleri yönünde tavsiyelerde bulunan Dursun Kuşaksız, mesleğin gelecekte de devam edeceğine inandığını belirtti. Kuşaksız, “Önce bu işi yapmaya karar vereceksin. Bu mesleği öğrenen insan aç kalmaz. Zengin olmaz ama dürüst çalışırsa karnını doyurur. İnsanlar ayakkabı giymeye devam ettiği sürece bu meslek de devam eder. Yeter ki kendimizi geliştirelim” dedi. Aydın’da yaklaşık yarım asırdır kunduracılık yapan Dursun Kuşaksız ve baba mesleğini sürdüren oğlu Sonar Kuşaksız, geleneksel el sanatlarının gelecek nesillere aktarılabilmesi için mesleki eğitimin ve çıraklık sisteminin önemine dikkat çekti. (ŞERİFE NUR KÖSE / GÜLCE AYDIN)
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.