ARABULUCULUK İLE KAZAN KAZAN
bilgi@aydinarabuluculukmerkezi.com.tr

İŞ HUKUKUNDA ZORUNLU ARABULUCULUK

7 Temmuz 2020, Salı

     

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. Maddesi “ Kanuna , bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda , arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. “ şeklinde düzenlenmiştir. 01.01.2018 tarihinden itibaren de uygulamaya geçmiştir.

Ülkemizde nüfusla orantılı olarak çalışan sayısının artması ve bunun doğal sonucu olarak da uyuşmazlık sayısının yüksek oluşu mahkemelerin beklenen hızda cevap vermesini mümkün kılmamaktadır. Gerçekten de günümüzde iş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar gerek İlk derece mahkemelerinde gerek de yüksek mahkemelerde iş yükünü ciddi bir oranda arttırmaktadır. Bu düzenlemeyle arabuluculuğun dava şartı olarak getirilmesi iş yargısında önemli bir değişikliğe sebep olmuştur. Kanun koyucunun iş yargılamasında arabuluculuk şartını getirmesindeki temel amacın , İş Mahkemelerinin , Bölge Adliye Mahkemelerinin ve Yargıtay’ın iş yükünün hafifletilmesi ve uyuşmazlıkların kolay, hızlı, ucuz ve etkili bir biçimde çözülmesi olduğu söylenebilir.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen yeni düzenlemeye göre dava açılmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu, ancak tarafların arabulucuda uzlaşmaları zorunlu değildir. Taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa anlaşmazlık konusunun iş mahkemelerine götürülmesine herhangi bir engel bulunmamaktadır.

Ancak arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle HMK 114 gereğince usulden reddine karar verilir.

İş hukukundan kaynaklanan hangi alacaklar yönünden zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulur?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 3/1 maddesinde arabuluculuk yoluna başvurulmasının dava şartı olduğu davaların , işçi ve işveren alacağından kaynaklı alacak ve tazminat davaları şeklinde belirtilmiştir. Buna göre ;

- İşe iade davaları

- Boşta Geçen Süre Tazminatından Doğan Davalar

- İşe Başlatmama Tazminatından Doğan Davalar

- Kıdem Tazminatı Alacağından Doğan Davalar

- İhbar Tazminatından Doğan Davalar

- Kötüniyet Tazminatından Doğan Davalar

- Bakiye Süre Ücreti Alacağından Doğan Davalar

- Eşit Davranmama Tazminatından Doğan Davalar

- Sendikal Tazminattan Doğan Davalar

- Ücret Alacağından Doğan Davalar

- Fazla Mesai Ücretinden Doğan Davalar

- Yıllık İzin Ücretinden Doğan Davalar

- Yol ve Yemek Ücretinden Doğan Davalar

- Ulusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) Ücretinden Doğan Davalar

- Prim ve İkramiye Ücretinden Doğan Davalar

Dava şartı arabuluculuk kapsamandaki davalardır.

İş hukukundan kaynaklanan ve zorunlu arabuluculuk kapsamına girmeyen davalar hangileridir?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 3/3 maddesinde ise iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuğun bir dava şartı olmadığı açıkça düzenlenmiştir. O halde taraflar arasındaki bu tür uyuşmazlıklarda taraflar arabuluculuk yoluna başvurmadan dava yoluna gidebileceklerdir.

Ancak bu tür davalarda da uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olması halinde arabuluculuk yoluna başvurulabilir. Bu durumda tarafların ihtiyari arabuluculuk yolunu tercih etmesi ile uyuşmazlığı çözüme kavuşturmaları mümkündür. 
Av. Arb. Elvan VATANSEVEN TIKIR