Dr. Müh. Kürşat KAZANKAYA
e- posta : kursatkazankaya@hotmail.com

Facebook Skandalının Ardındaki Manipülasyon!

21 Nisan 2018, Cumartesi

     

Geçtiğimiz günlerde, 2016 yılı ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump’ın seçim kampanyasını yürüten Cambridge Analytica isimli politik danışmanlık şirketinin 50 milyon adet Facebook kullanıcısına ait verileri izinsiz şekilde topladığı ve dijital manipülasyon amacıyla kullandığı haberi medyada geniş yer bulmuştu. Bugüne değin gelişmeleri kısaca özetlersek: Haberin ardından skandalı ortaya çıkaran eski CIA ajanı Christopher Wylie, Facebook ve Instagram’da yasaklanarak susturulmaya çalışılmıştı. Skandalın ortaya çıkmasıyla birlikte dünyanın her tarafından insanlar Facebook hesaplarını kapatmaya başladı. Bunlara Facebook’un 19 milyar dolara satın aldığı WhatsApp’ın kurucusu Brian Acton da katıldı. Facebook, suçlunun Cambridge Analytica şirketi olduğunu iddia etti. Hemen ardından Cambridge Analytica'nın başkanı Alexander Nix’in toplanan kullanıcı verileri ile Donald Trump’a seçimi kazandırdıklarını söylediği bir gizli çekim video ortaya çıktı ve Nix görevden alındı. ABD Federal Ticaret Komisyonu, Facebook’un 50 milyon kullanıcı verisini Cambridge Analytica şirketine kasıtlı sunduğu şüpheleri üzerine Facebook hakkında soruşturma başlattı. Şirkete verilecek para cezasının 2 trilyon dolara kadar çıkabileceği belirtildi. Skandalın etkisiyle Facebook bir hafta içerisinde %12 oranıyla tam 50 milyar dolar değer kaybetti. Facebook'un düşüşü, diğer sosyal medya şirketleri hisselerinin de değer kaybetmesine sebep oldu. Ortaya çıkan skandal sonrası Facebook hakkında iki dava açıldı. Davacılar, Facebook’un federal yasaları çiğnediğini, haksız rekabette bulunduğunu ve sorumluluklarını yerine getirmediğini iddia etti. Son olarak dün bir ABD federal yargıcı, Facebook’un izin almaksızın kullanıcıların yüz taslaklarını oluşturarak yasaları çiğnediğine ve toplu davada yargılanmasına karar verdi.

 

Peki Bu 50 Milyon Kullanıcı Verisi Nasıl Bir Manipülasyon Aracı Haline Getirildi?

 

Cambridge Analytica şirketinin kullanıcıların psikolojik profilini ortaya çıkaran bir algoritma kullandığı ileri sürülüyor. Bu algoritmada psikologların kullandığı “5 büyük faktör kuramı” temel alınmış. Bu kuramda 5 ana kişisel özellik ile size puan veriliyor. Bunlar: 1- Açıklık, 2-Sorumluluk, 3- Dışa Dönüklük, 4- Uyumluluk ve 5-Duygusal Denge. Buradan hareketle insanlar kişilik özelliklerine göre sınıflandırılıyor. Mesela: Maceracı, Koruyucu, Uyumlu, Yönetici gibi. Yazılan algoritma şaşırtıcı derecede iyi çalışıyor. Kullanıcıların Facebook’ta yaptığı sadece 5 beğeniye bakarak kişiyi arkadaşından bile iyi tanıyabiliyor. 150 beğeni aileden bile daha iyi, 300 beğeni eşinden bile daha yakın analiz yapabiliyor. Zaten ortalama bir kullanıcı bu kadar beğeniyi bir günde bile yapabiliyor. Bunun yanında yazılan mesajlar, yorumlar ve paylaşımlar da düşünülürse algoritmanın kullanıcıyı sınıflandırması işten bile değil. Uzun lafın kısası Facebook kim olduğumuzu kendi kendimizden bile daha iyi biliyor.

 

İddaya göre Trump’ın kampanyasında, ele geçirilen 50 milyon kullanıcının kişisel özellikleri bu metodla tespit edildi. Facebook’a hergün yüzlerce ücretli reklam verildi ve belirli gruptaki insanlar hedef alındı. Onların iç korkularına, duygularına ve ihtiyaçlarına göre reklamlar tasarlandı. Mesela Trump’ın silah sahibi olmayla ilgili vaadi düşünüldüğünde bu hakkı isteyenlerin karşısına Facebook’ta bununla ilgili bir reklamla çıkıldı. Maceracı, açık fikirli ve tez canlılar hedef alındı. Bazen de bu hakkı sevecek gergin ve sinirli profiller. Reklamda silah alma özgürlüğünün onları dış tehditlerden koruyacağı söylendi. Gözetici kişilere de silahların korunmak için temel bir alet olduğu propagandası yapıldı. Daha yönetici ve liderlik özellikte olanlara ise ailelerini ve geleceklerini korumaları gerektiğiyle ilgili reklamlar gösterildi. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. Cambridge Analytica şirketi bu algoritma ile Trump’a seçimi kazandıracak farkı oluşturdu. Peki ya siz? Bu reklamlardan ne kadar etkileniyorsunuz? Şunu belirtmeliyim ki hergün onlarca manipülasyona maruz kalıyoruz ve bu bizim seçimlerimizi etkiliyor ve artık İnternet bu iş için biçilmiş kaftan. Siz değerli okuyuculara tavsiyem; toplumsal açıdan önemli kararlar alırken kısa bir süre de olsa sosyal medyadan uzak kalmanız... 



Yazarın Tüm Yazıları
Neuralink - Covid-19 - Bill Gates ve ŞİLİ!
Twitter’da Satılan İlk Tweet Bir Türk’e Nasip Oldu
Google'de En Çok "Ekmek" Aranmış !
1 Milyon Yazılımcı Projesi Nedir?
COVID-19 ve İnternet Dünyasına Etkileri
10 maddede “We Are Social” 2020 Raporu
Youtube Reklam Gelirleri İlk Kez Açıklandı!
Türkiye’de E-Ticaret İçin En Yaygın Bilinen Pazaryerleri
E-Ticarette Kazandıran Pazarlama Teknikleri
Yeni Neslin Gözdesi: Dijital Pazarlama Uzmanlığı
Firmalar Neden Sosyal Medyada Olmayı Tercih Ediyorlar?
E-Ticaret ve Dijital Pazarlamaya Dair 2019 Yılı İstatistikleri
Dijital Pazarlamanın (/Reklamların) 5 Eşsiz Özelliği
En iyi 10 Türkçe Podcast
Facebook’un zihin okuma cihazı nihayet test edildi
Okey Google Furyası: Google Asistan
Dijital reklamlarla ilgili beklenen vergi ve bunun getirdikleri
Yeni ekonominin özellikleri
E-Ticaretin 2019 Yılına Kadarki Gelişimi
E-Ticarette Tüketicilerin Profili
E-Ticarette Gelişen Ödeme Sistemleri
Yeni Ekonomi ve Yeni Kazanç Modelleri
E-Ticarette Efsaneler ve Gerçekler
İnternet’in Getirdiği Yeni Nesil Aracılar...
E-Ticaret ile KOBİ’ler Dünyaya Açılıyor
Dijital bölünme geliyor!
Etkili Bir Web Sitesi Nasıl Olmalıdır?
İnternet'ten En Çok Satan Ürünler
10 Adımda E-Ticaret
2018’e Damga Vuran Dijital Pazarlama Trendleri
Dünyanın En Değerli 3 Markası Yine Dijital Dünyadan!
Bu “Twitch” ezberleri bozar!
Akıllı Kumaşlar Hayatımıza Giriyor!
Sosyal Medya ve Seçim Propagandaları
Kobiler İçin “E-Ticaret” Kaçırılmaması Gereken Bir Fırsat!
Facebook, Yapay Zeka Geliştirmek İçin Instagram Fotoğraflarınızı Kullanıyor!
Sosyal Medya Marka İmajınızı Yerle Bir Edebilir!
Facebook Skandalının Ardındaki Manipülasyon!
TUSİAD’ın Raporu E-Ticaretin Önlenemez Yükselişini Gözler Önüne Seriyor...
Web sitelerinin alan adı (Domain Name) uzantıları ne anlama geliyor...
Ekonominin Yükselen Trendi Yine İNTERNET GİRİŞİMCİLİĞİ
Herkes Onu Konuşuyor: “WEB 4.0” İle Hangi Yenilikler Hayatımıza Girecek?
Sağım-Solum, Önüm-Arkam: Sosyal Medya!
Pazarlamacıların Yeni Gözdesi: “LBP”
Mobil Ödeme Sistemlerinde Şifresiz Devrim Çok Yakında...
WhatsApp’ta işletmelere özel uygulama dönemi başlıyor...
Web Sitenizi Ücretsiz Olarak Google’da Üst Sıralara Taşıyabilirsiniz!
KOBİ’ler İçin E-Ticaret ve Dijital Pazarlama Çağın Fırsatı!
Ceset Videosundan Sonra Youtube, Tüm Ünlü Kanalları İncelemeye Alıyor!
“Yeni Aşkımız Yapay Zeka” Sloganıyla, Türkiye Yapay Zeka Zirvesi 14 Şubat’ta Gerçekleşecek
2017’de en çok para kazandıran 10 Youtube kanalı
Mobil Uygulamalara Yapılan Harcama Parmak Isırtıyor!
Google Çalışanlarını İşe Alırken Bakın Neler Soruyor!
Facebook ve Kurucusu Hakkında Bilinenler ve Bilinmeyenler!
“Bitcoin” Çılgınlığı Artarak Devam Ediyor!
Türkiye’nin Acilen 30 Bin Siber Güvenlik Uzmanına İhtiyacı Var!
Türkiye’nin İlk İnsansı Robot Fabrikası Seri Üretime Başladı
XI. İstanbul Bilişim Kongresi 6 Aralık 2017’de İstanbul’da
TÜRKİYE İÇİN "BİLİŞİM” STRATEJİK SEKTÖR!
Anneler-Babalar Dikkat! Mavi Balina Oyunu Öldürüyor!
Google'da Yapılan En İlginç Aramaların Listesi Şaşkınlık Yaratıyor!
Dünyada Çok Yaygın Olan DROPSHİP Sektörü Türkiye’de De Hızla Gelişiyor
Yapay Zekalı Robotlar Bir Yandan Hayranlık Bir Yandan Da Endişe Yaratmaya Devam Ediyor
2017 İnternet Ve Sosyal Medya Kullanıcı Profilleri Açıklandı
FACABOOK ROBOTLARI NEDEN KAPATTI?
GOOGLE’IN YENİ ÖZELLİĞİ ÇIĞIR AÇTI!
“DEEP WEB” BİR ŞEHİR EFSANESİ DEĞİL!
İNTERNET’TEN PARA KAZANMANIN EN HIZLI YOLU
NEDİR BU "SPAM" DEDİKLERİ?
FACEBOOK KULLANICILARI POTANSİYEL BİR DENEK Mİ?