Uzman Klinik Psikolog Halil Utku ALTIN
halilutkualtin@gmail.com

Özgüven Eksikliği

3 Kasım 2017, Cuma

     

Öz güven eksiliği okul hayatında, iş yaşamında, arkadaş çevresinde ya da aile içerisindeki maruz kalınan bazı davranışlar sonucunda ortaya çıkabilir. Kişinin hissetmiş olduğu öz güven eksikliği beraberinde umutsuzluk, yaşamdan zevk almama, gelecekten beklentinin olmaması gibi durumları ortaya çıkartır. Öz güveni yeterince gelişmemiş ya da zarar görmüş bireyler kendilerinde bulunmayan yetenekleri övüp, sahip oldukları yetenekleri ve özellikleri görmezden gelirler. Öz güven eksikliğinde kişi; kendinden şüphe duyarak pasif ve boyun eğici şekilde davranır. Yalnızlık hissine, eleştirilere karşı hassas olma, güvensizlik ve sevilmediğini hissetme duyguları da eşlik eder.

Öz güven eksikliği çoğu zaman çocukluk yıllarından köken almaktadır. Anne ve babanın yargılayıcı tavırları, yapılan hatalardan sonra suçlayıcı tavır içerisine girmek, yapılan olumlu davranışların görmezden gelinip desteklenmemesi çocuğun zihninde değersiz olduğuna dair bir yapı geliştirir. Bu yapının üzerinde durulmadığı noktalarda öz güven problemi tüm yaşamı etkileyebilmektedir. Ayrıca çocukluk yaşantısında kardeşleri yada çevresinde ki diğer bireyler ile sürekli kıyaslanma, başkaları övülürken kendisinin sürekli eleştiriye maruz kalması yetişkinlik yaşamında farkında olmadan sürekli yargılanıp eleştirileceğine dair inancın oturmasına sebep olur. Kişi eleştirilmemek için hiçbir eylemde bulunmamaya ya da başkalarının hoşuna gidecek şekilde davranmaya başlar. Öz güven problemi yaşayan bireylerde en çok gözlemlenen durum depresyona daha yatkın olduklarıdır.

Öz güven problemi ile başa çıkabilmek adına ilk önce bu problemin nelerden kaynaklanmış olabileceğini düşünmeniz ve bunu ortaya çıkartmanız gerekiyor. Bugün meydana gelen öz güven probleminin kökeni çoğunlukla geçmişe dayanmaktadır. Daha sonra öz güven problemi ile başa çıkabilmek için kendinizi eleştirirken hangi olumsuz iç konuşmaların gerçekleştiğini ortaya çıkartıp bunun yerine olumlu iç kaynaklarınıza yönelmelisiniz. Öz güven problemi ile başa çıkabilmenin ilk yolu zihninizden geçen iç sesleri, düşünceleri saptayıp bunları alt etmektir. Tüm yaşamınız olumsuzluklardan meydana gelmemektedir. Öz güven probleminden dolayı olumlu yanlarınızı göz ardı edebilirsiniz. Kendinizde ki olumlu yönleri saptamak için gerekirse çevrenizde ki bireylerden yardım alabilirsiniz. Öz güven problemi ile başa çıkabilmek için diğer önemli konu yaşamınıza hayır kelimesini sokabilmektir. Bazen birilerine zorla evet derken kendi içinizde yoğun bir rahatsızlık yaşamış olabilirsiniz. Hayır demek bir bakıma "benimde fikirlerim var ben böyle düşünmüyorum" demekle eş değer bir anlam taşır. Bir diğer çözüm yolu dış denetimli değil iç denetimin olduğu bir birey olmaya çalışmaktır. İç denetim, kişinin diğer inşaların zorlaması olmadan kendi iradesi ve seçimleri ile karar verebilmesini temsil eder. Dış denetim odaklı bireyler daha çok diğer kişilerin dayatmaları ile hareket etmeyi güvenli bulurlar. Öz güven problemi yaşayan bireylerde dış denetim mekanizmasının fazla çalışmasından dolayı öz güvenin daha da azalmasına neden olmaktadır. Geçmişinizde mutlaka istemeyerek de olsa diğer bireylerin dayatması ile bazı davranışları gerçekleştirmişsinizdir. O zamanları düşünerek aslında ne yapılması gerekirdi diyerek yeni davranış kazanımları edinebilirsiniz. Diğer önemli nokta ise kendi kapasite ve yeterliliklerinizi ortaya çıkartmanız. Yaşam içinde herkes her işi başarılı bir şekilde yapamaz. Kendi kapasitenizin farkına varıp işe başlamak daha başarılı olmanıza katkı sağlayacaktır.

Öz güven eksikliğinde kişiler genellikle ilk önce duygularına bakıyorlar. Duygularından yola çıkarak hareket ediyorlar ve sonucunda kararları duyguya bağlı, hareketlere göre şekilleniyor. Öz güven eksikliği olmayan bireylerde gözlemlediğimiz yapı ise tam tersi. Öz güveni yüksek olan bireyler ilk önce karar veriyorlar ardından bu kararlara bağlı olarak hareket ediyorlar ve sonunda bu harekete bağlı olarak duygularını yaşıyorlar. Yani duygular harekete geçtikten sonra ortaya çıkıyor. Kararlarınızın arkasında durup buna göre hareket etmeniz öz güveninizin artmasında önemli bir paya sahip olacaktır.