Sabri SAĞLAM
Bozdoğan İlçe Vaizi

ALIŞVERİŞ ÖLÇÜSÜ

9 Ekim 2020, Cuma

     

Cumamız mübarek olsun kıymetli kardeşlerim!

Her ihtiyacımız olanı bizzat kendimiz karşılayamayız. Bunun için de bazı şeylere başvurmak durumunda kalıyoruz. Alışveriş, bizim en önemli hayat meşgalelerimizden birisidir. Çünkü ihtiyaç duyacağımız birçok şeyi alışveriş sayesinde elde edebiliyoruz. Dinimiz İslam öyle bir dindir ki hayatın her alanı ile ilgili kurallar koymuştur. Hatta tuvalette nasıl ihtiyaç giderileceğine varıncaya kadar açıklamıştır. Bu din hem dünya hem de ahiret mutluluğuna çağırıyorsa, iki dünya için de kurallar koyması kaçınılmazdır. İslam’ın kural koyduğu alanlardan birisi de bizim olmazsa olmazlarımızdan biri olan alışveriştir.

Rabbimiz Teâla ve Tekaddes Hazretleri bir ayet-i kerimede şöyle buyurmaktadır; “Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka. Kendinizi helâk etmeyin. Şüphesiz Allah, size karşı çok merhametlidir.” (Nisa Sûresi 29) Rüşvet, hiçbir emek karşılığı olmayan şans oyunları, faiz, aldatma, gasp, hırsızlık, miras paylaşımında hak sahibine hakkını vermemek vb. batıl yani haram yollarla birbirinizin mallarını yemeyin diyor Rabbimiz. Karşılıklı rıza ile olan ticaretler ise helaldir. Tabi ticareti yapılan ürünler de İslam’a göre mal kabul edilecek. Yoksa İslam’a göre mal kabul edilmeyen şeylerin satılması caiz değildir ve yapılan işlem batıldır, hiçbir hüküm ifade etmez. Sarhoşluk veren bütün içkiler, aklı gideren bütün uyuşturucular (ameliyatlar için kullanılan narkoz bir nevi uyuşturucu olsa da tedavi amacıyla olduğundan ihtiyaç kadar kullanımı caizdir), domuz eti, daha avlanmamış olan denizdeki balıklar, havada uçan kuşlar, herkesin kullanımına ait meralar ve ormanların ağaçları, başkasının malı vb. şeylerin satılması caiz değildir. Caiz değildir demek haramdır anlamına gelir. Havadaki kuşlar ve denizdeki balıklara kimse sahip olmadığı için, alışverişte kişi ancak kendi veya vekili olduğunun malını satabileceği için başkasının mülkünde olup vekâlet verilmeyen mal, aslen haram olduğu için içki, domuz eti, kan vb. satılamaz.

Sadece malın helal olması yetmez, helal malın helal yolla elde edilmesi ve aldatma gibi alışverişi bozan şeylerin de olmaması gerek. Zira Efendimiz (s.a.s.) aldatma/aldanma (riski) olan alışverişi yasakladı.(Ebû Dâvûd, Büyû", 24) Ne satıcı aldanacak ne de alıcı aldanacak. Satıcı sattığı malın varsa kusurlarını alıcıya söyleyecek veya alıcının görüp anlayabileceği bir kusursa satıcı söylemeyebilir. Satıcı gizli kusurları alıcıya bildirmek zorundadır. Eğer satıcı gizli kusurları alıcıya bildirmezse, alıcı kusuru gördüğünde alışverişten cayabilir. Buna satıcı itiraz edemez.

Yaptığımız ticaret ister büyük olsun ister küçük olsun, hepimiz evimize ekmek götürme peşindeyiz. Üç kuruş fazla kazanmak için kul hakkına girmeye gerek yok. Daha önceki yazılarımızda değindiğimiz iflas edenin durumuna düşeriz. Kıldığımız namaz, yaptığımız her türlü hayır-hasenat ahirette sevap hanemizden, hakkını yediğimiz kişinin hanesine gider. Geride hiç sevap kalmaz.

Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “...Birbirinizin satışı üzerine satış yapmayın ve müşteri kızıştırmayın!..” (Müslim, Büyû", 11) Birisi bir malı almak için pazarlık yapıyorsa araya girip ben daha fazla veririm diye fiyat yükseltmek caiz değildir. Başkasına satılan bir malı almak için de satıcıya baskı yapılmaz.

Şu ayeti şu anda nazil olmuş gibi okuyalım, bakalım alışverişimizde bir kuruş dahi haksızlık bulunabilir mi? “Allah'ın, yüceltilmesine ve içlerinde adının anılmasına izin verdiği evlerde hiçbir ticaretin ve hiçbir alışverişin kendilerini, Allah'ı anmaktan, namazı kılmaktan, zekâtı vermekten alıkoymadığı birtakım adamlar, buralarda sabah akşam O'nu tesbih ederler. Onlar, kalplerin ve gözlerin dikilip kalacağı bir günden korkarlar. (Bütün bunları) Allah, kendilerini yaptıklarının en güzeli ile mükâfatlandırsın ve lütfundan onlara daha da fazlasını versin diye (yaparlar). Allah, dilediğini hesapsız olarak rızıklandırır. (Nur Sûresi 36-38)

Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: “Dürüst ve güvenilir tüccar, peygamberler, sıddîklar (dosdoğru kimseler) ve şehitlerle beraberdir.”(Tirmizî, Büyû", 4)

Madem bu din dünyaya indirildi demek ki bu dünyada yaşanacak. Değerli kardeşim! Sen bu dini yaşamak için nereye gitmeyi bekliyorsun? İslam, dünya hayatının her alanını kuşatan hükümler koymuş ve yasaklar belirlemiştir. Bir ayetle bitirelim değerli dostlar! “- De ki: «Siz dîninizi Allah’a mı öğretiyorsunuz? Hâlbuki Allah, göklerde ne var, yerde ne varsa bilir. Allah her şey'i hakkıyle bilendir.” (Hucurat Sûresi 16)

Rabbim bizleri bir kuruş dahi başkasının hakkına girmekten korusun. Amin! 



Yazarın Tüm Yazıları
BESMELE HER HAYIRLI İŞİN BAŞIDIR
CENNETTEN BİR PARÇADIR AİLE
İMAN ATMEYENİN AMELİ BOŞTUR
ALLAH VAR GAM YOK
EN GÜZEL SÖZ KİMİN SÖZÜDÜR?
RAMAZAN VE ORUÇLA İLGİLİ DİĞER KONULAR
FITIR SADAKASI VE FİDYE
ORUCUN KAZASI VE KEFFÂRETİ
ORUCU BOZAN VE BOZMAYAN ŞEYLER II
ORUCU BOZAN VE BOZMAYAN ŞEYLER
ORUÇLA İLGİLİ MESELELER
EŞSİZ AY RAMAZAN
GÜZEL AHLAK OLMADAN OLMAZ
GENÇLİĞİMİZ VE BİZ
ÇANAKKALE
MANEVİ MERDİVEN NAMAZ
MİRAÇ KANDİLİ
DOST, KARA GÜNDE BELLİ OLUR
ÜÇ AYLARIN FAZİLETİ
ALLAH İÇİN SADAKA VERMEK
CİNAYET HARAMDIR
MÜMİN ORTA YOLU TUTAR
DİNİN ZORUNLULUKLARI VE MÜLKİYET HAKKI
MÜMİNİN CVSİ -II
MÜMİNİN CVSİ -I
ÇOCUKLARIMIZA KARŞI DİKKAT EDECEKLERİMİZ
DİZİ VE FİMLERDEKİ BÜYÜK TEHLİKE
YILBAŞI BİLETİ, ŞANS OYUNLARI VE İDDİALAR KUMARDIR
HER İNSAN DEĞERLİDİR
ALACALI, KEL VE KÖR
İSLAM’IN İLME VERDİĞİ DEĞER
İslam'da boşanma
ÇOCUKLARIMIZIN DİN EĞİTİMİ
MUSİBETTE MANEVİ DAYANAK
ÇOCUKLARIN PEYGAMBERİ (S.A.S.)
PEYGAMBER EFENDİMİZ (S.A.S.) VE ÇOCUKLAR
KADINLAR SAYGINDIR
ALIŞVERİŞ ÖLÇÜSÜ
CAMİ VE İLİM
ALLAH’A BORÇ VERİR MİSİN?
HER ZAMAN SABIR GEREKLİ
AHİRETTE DEVAM EDEN DOSTLUK
ALLAH (c.c.)’IN YARATTIĞI EN GÜZEL CANLI: İNSAN
KALBİM TEMİZ
ZENGİNLİĞE SABRETMEK, FAKİRLİKTEN DAHA ZOR
İMANSIZ AMEL BOŞTUR
İHLASLIYA ŞEYTAN İLİŞEMEZ
BAYRAM O BAYRAM OLA
KURBAN REHBERİ
HER İŞİN DOĞRUSU
ZAMANI GELMEDİ Mİ?
LAFLA PEYNİR GEMİSİ YÜRÜMEZ
Ben Demeyrum, Çitap deyi Çitap!
VİRÜS VE SİVRİSİNEK
Kur’ân’ın Kalbinden
Annesini Merdivenlerden İten Kız