Dilek SUBAŞI

YÜKSEKLERE ÇIKTIKÇA OKSİJENİN AZALMASI VE ÇOĞALMASI

19 Ekim 2018, Cuma

     

Deniz seviyesinden yukarılara çıktıkça havanın sıcaklığının ve neminin değişmesinin yanı sıra soluduğumuz havadaki oksijen miktarında da önemli değişiklikler olur. Deniz seviyesinde havanın içindeki gazların aşağı yukarı beşte biri oksijendir. 5 bin metre yükseklikte de olsa oksijen oranında önemli bir değişiklik olmaz. Lakin yüksek irtifada da oksijen oranının yüzde 20 olması, akciğerlerimize her solukta giren havada aynı miktarda oksijen olduğu anlamına gelmez. Yükseklere çıktıkça atmosferin basıncı azalır, içindeki oksijen molekülleri seyrekleşir. Aynı miktarda oksijen için çok daha sık ve daha derin solumamız gerekir.Deniz seviyesindeki atmosfer basıncı yaylalara ve giderek dağlara çıktıkça azalır. Aynı hacim havadaki oksijen miktarı azalır.

Kalp hastası ne yapmalı?- Kalp hastası olan kişilerin, sağlıklı ve genç insanları bile zora sokabilecek yüksekliklere çıkmadan önce mutlaka doktorlarını görüp kontrolden geçmeleri gerekir.

- Kalp krizi veya ona yakın bir durumda olanlar, kalp yetersizliği çekenler, kalp ritminde ciddi bozukluk olanlar, hastalıkları tedavi edilip tehlike geçene kadar yüksek irtifalara çıkmaktan kaçınmalıdır.

- İlaç tedavisi tamamlandıktan veya stent takıldıktan ya da baypas ameliyatından sonra tam iyileşme beklenmelidir. Deniz seviyesi veya ona yakın yerlerde hiçbir kısıtlılık olmadan yaşanabilecek düzeye geldikten sonra, yükseklere tırmanmak için en az 1 ay daha baklenmelidir.

- Eğer tedaviye rağmen az da olsa göğüs ağrısı, nefes darlığı şikâyetleri varsa, orta yükseklikteki yerlerde bile bu şikâyetlerin deniz seviyesine göre daha kolay ortaya çıkacağı unutulmamalıdır.

- İlaçla tedavi edilen kalp hastasının efor testinde ciddi anormallikler bulunursa yükseklere tırmanmamalıdır.

- Kalp yetersizliği olanlar, özellikle deniz seviyesinde bile şikâyeti olanlar yükseklerde çok sıkıntı çekebilir.

Vücut yüksekliğe alışmalı

Yukarıda saydığım değişiklikler, yükseğe ne kadar hızla çıkılırsa o kadar şiddetli olur. Buna karşılık tırmanma yavaş olursa vücut yeni ortama uyum sağlamaya zaman bulacağından sıkıntı çekmez. Bu nedenle yüksek dağlara tırmanan tecrübeli dağcılar, belli aralıklarda kurdukları kamplarda vücutlarının değişen ortama uyum sağlamasına olanak tanırlar. Bu süre içinde kanda oksijeni taşıyan alyuvar sayısı artar, akciğerlerden kana, oradan da dokulara oksijen taşınması daha verimli hale gelir, damarlardaki büzüşme ve kalpteki hızlanma azalır.

Deniz seviyesinde içimize çektiğimiz havadaki oksijen, akciğerlerdeki hava kesecikleri yoluyla kılcal damarlara geçer. Kandaki alyuvarlarda hemoglobin adlı molekül oksijeni alıp hücrelere taşır. Yükseklere tırmanınca, atmosfer basıncı düşer, içimize çektiğimiz havada oksijen seyrekleşir. Hemoglobinlerin taşıdığı oksijen miktarı azalır, kanın oksijen doygunluğu düşer.

Dağda kalbimiz fazla mesai yapar

Yaşamını deniz seviyesinde veya ona yakın yerlerde sürdüren biri, 3 bin metre yükseklikte bir dağa çıktığında vücudu atmosferdeki değişikliklere uyum sağlamaya çalışır. Her solukta alınan havada oksijen azalmıştır. Yeterli oksijen alabilmek için daha sık solumaya başlar. Bu çaba havadaki oksijen azlığını ancak bir ölçüde telafi edebilir.

Yükseklik arttıkça hızlanan soluk alıp verme, oksijen miktarını normal düzeyde tutmak için yeterli olmaz. Üstelik, fazla mesai yapan solunum kasları daha fazla enerji harcadığından vücudun oksijen ihtiyacı artar. İşleri düzeltmek için kalp daha fazla çalışarak dokuların oksijen açlığını gidermeye çalışır.

Vücut az oksijenle yetinmek istemez

Akciğerlerdeki hava keseciklerinin incecik duvarlarından süzülüp kılcal damarlara geçen oksijen, kanda kendi başına dolaşamaz. Alyuvarların içindeki hemoglobin maddesi oksijenin elinden tutup dokulara kadar götürür, ihtiyacı olan hücrenin kapısında bırakır. Hemoglobinin birçok eli vardır. Normal koşullarda, sağlıklı bir insanın kanındaki hemoglobinlerin tüm elleri ya da tüme yakını oksijenle doludur. Oksijen doygunluğu denilen bu durum birkaç damla kanda ölçülebileceği gibi parmak ucuna takılan özel bir aletin ekranında da görülebilir. Deniz seviyesinde kandaki hemoglobinler tıka basa oksijenle dolu olduğu için, kanın oksijen doygunluk yüzdesi 98 ile 100 arasındadır. Birkaç saat içinde yükseklere çıkan insanlarda oksijen doygunluk oranı düşer. Örneğin, deniz kenarında yaşamaya alışmış biri, kısa sürede 4 bin metre yükseğe çıkarsa kandaki oksijen doygunluğu yüzde 80’e kadar düşebilir. Bu durumu düzeltmek için vücut hemen harekete geçer. Alyuvarlardaki hemoglobinler mümkün olduğu kadar fazla oksijen taşımak için gayretlerini artırır.

Akciğerlerdeki damarlar gerekli yerlerde büzüşerek solunan havadan azami yarar sağlamaya çalışır. Sol karıncığa gelen kandaki oksijen doygunluğunun düşük olduğunu gören kalp, daha fazla kan atıp bu yetersizliği telafi edeyim diye dakikadaki kalp atım sayısını artırır, hızlı çarpmaya başlar. Ama, bu önlemler kalbin kendi oksijen ihtiyacını da artırır. Eğer kalbi besleyen damarlarda darlık varsa kalp kasının artan kan ihtiyacı karşılanamaz. Zaten oksijeni azalmış olan kanın bile yeterince ulaşamadığı kalp hücreleri alarm vermeye başlar. Göğüs ağrısı ve şiddetlenen nefes darlığı hastayı zora sokar.

Yükseklerdeki tehlikeye dikkat!

Tırmanılan yükseklik arttıkça kalp atımlarında düzensizlik ortaya çıkabilir. Bir araştırmada, deniz seviyesinde yaşayan orta yaşlı insanlar, kısa sürede 1400 metreye çıkınca, erken vuru (ekstrasistol) sıklığının iki kat arttığı, 2500 metreyi geçince düzensiz vuruların 6 -7 kat fazlalaştığı görüldü.

Akciğerlerde ve kalpteki değişikliklerin yanı sıra, kana daha fazla adrenalin salınır. Bu önlem kısa dönemde yardımcı olur ama, kriz uzadıkça yarardan çok zararlı olmaya başlar.

Yüksek irtifaya çıkmanın ilk saatlerinde vücut hızla su kaybeder. Eğer zamanında ve yeteri kadar sıvı alınmazsa zaten ağır koşullarda çalışan kalp ve akciğerlerin işi daha da zorlaşır.

Hızla çok yükseklere tırmanıldığında, kalbi sapasağlam olanlarda bile, akciğer ödemi denilen çok tehlikeli bir tablo oluşabilir. Bu duruma düşen dağcının hayatı ancak dağdan aşağı indirilirse kurtulur.

Sporsuz ve sağlıksız kalmayın… Allah'a emanet olun…



Yazarın Tüm Yazıları
ÇOCUKLARA ÖDÜL VERMENİN FAYDALARI VE ZARARLARI
SPORDA MOTİVASYON ARTTIRACAK SÖZLER
HAMİLELİKTE ADAÇAYININ ZARARALARI NELERDİR?
İLK BAHARA GİRMEYE AZ KALDI DOĞRU YÜRÜYÜŞ TEKNİKLERİ NELERDİR?
Kas güçlendirici çaylar ve sporcuların yemesi gerekenler
DOĞRU DURUŞUN ÖNEMİ VE DURUŞ ŞEKİLLERİ
DOĞUM VE SPOR
AKŞAM SPORUMU YOKSA SABAH SPORU MU?
VÜCUT TİPLERİNE GÖRE HANGİ SPORLARI YAPMALISINIZ?
Soğuk havalarda spor yaparken ne giyilmelidir?
YÜKSEKLERE ÇIKTIKÇA OKSİJENİN AZALMASI VE ÇOĞALMASI
ÇOCUĞUM HANGİ SPORU YAPMALI?
BİTKİSEL YİYECEKLER VE KASLAR
DÖVÜŞ VE SAVUNMA SPORLARI ZARARLIMIDIR? FAYDALIMIDIR?
ŞEKER HASTALARI NASIL SPOR YAPMALIDIR?
Alzheimer belirtileri ve baş etme yöntemleri
SICAK ÇARPMALARINDA NE YAPILMALIDIR?
BÖCEK SOKMALARINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Sağlıklı beslenmek için size 8 önerim var
Korse giymenin faydaları ve zararları
SABAHLARI BAŞ AĞRISI NEDEN OLUR?
Yoğurdun zararları ve faydaları
KUSMANIN ZARARLARI
MEYVELİ SODANIN ZARARLARI
SAUNA EŞOFMANININ ZARARLARI
ENGELLİLER VE SPOR
HANGİ SPORA, NE ZAMAN BAŞLAMALI?
BAHAR ALERJİSİ VE NEDENLERİ
Hangi mevsimde hangi spor yapılır?
Fizik Tedavi ile ilgili bilinmesi gerekenler
EV AKARLARI
BASUR VE VARİSE SPORUN FAYDALARI
Halısahada yaşanan sakatlıklar
SPOR SAKATLANMALARI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Erişkinlerde çarpık bacak
Yeterince uyuyor muyuz?
KIŞIN İÇİLEBİLECEK ŞİFALI ÇAYLAR
Sarımsağın faydaları
Soğanın faydaları
SES KISIKLIĞINA İYİ GELECEK YÖNTEMLER
VÜCUDUMUZU YENİDEN YARATMANIN YOLLARI
ÇOCUKLARDA SPOR
Yürüyerek de göbek yağlarımızdan kurtulabiliriz
Çarpık bacak ve tedavileri
BAŞ AĞRISINA NE İYİ GELİR
LİMONLU SUYUN FAYDALARI
ALERJİLER VE TEDAVİLERİ
ARI SOKMASI VE ALERJİSİ
FITNESS YAPMANIN FAYDALARI
VİTAMİNLER NE İŞE YARAR?
YAZ AYLARI VE ASTIM
Diyet mi yoksa spor mu daha hızlı kilo verdirir?
SPOR VE ERGENLİK
RAMAZANDA VÜCUT GELİŞTİRME YAPILIR MI?
Oruç tutarken kilo verilir mi?
YAZ AYLARINDA SPORUN FAYDALARI
Treking nedir? Gerekli malzemeler nelerdir?
HANGİ YAŞTA HANGİ SPOR DAHA UYGUN OLUR?
TOZ ALERJİSİ VE BAŞ ETME YOLLARI
Down sendromlu kişilerde spor
Nezle ve tedavi şekilleri
Astım bronşit ve tedavisi
Limonlu suyun faydaları
SABAH SPORUNUN FAYDALARI
BAHAR ALERJİSİ OLANLAR DA SPOR YAPMALIDIR...
ASTIM VE SPOR
EVDE SPOR YAPMANIN PÜF NOKTALARI
SPORLU VE SAĞLIKLI HAYATLAR DİLERİM
Soğuk algınlığı ve korunma yöntemleri
SOĞUK HAVALARDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ
TÜP MİDE AMELİYATINDAN NE KADAR SÜRE SONRA SPORA BAŞLANMALIDIR?
UNUTKANLIĞA KARŞI SPOR YAPIN
HAYDİ DOĞA YÜRÜYÜŞÜNE
DOĞA YÜRÜYÜŞLERİNİN FAYDALARI NELERDİR?
Sağlıklı saçlar için beslenme önerileri
Mide bulantısına ne iyi gelir?
Şekeri Düşüren Yiyecekler
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ GÜÇLENDİRMENİN YOLLARI
KIŞ GELİYORRRRR :) :)
SPOR SPOR SPOR
REFLÜ NEDİR?
HAMİLELİKTE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN 6 KURAL
Grip ve soğuk algınlığından korunmanın yolları
DİYET VE SPOR :))
SAĞLIKLI VE DENGELİ BESLENME
Sporun hanımlara faydaları
TÜP MİDE AMELİYATI
Herkez için koşu yöntemeleri
Yaz ve uyku
Diyetteki kişiler için için faydalı besinler
KALP ATIM SAYISI NE OLMALIDIR?
TATİL VE SPOR
Güçlü kaslar
Uyku ve spor
Yaz geldi diyetler yerini aldı
Beyin kanaması nasıl anlaşılır?
Yaza merhaba
Bitki çayları faydalı mı?
Güne gülücük ile başlayın
Hızlı kilo vermenin vücut için zararları
Sağlıklı kilo verimi
Sağlıklı atıştırmalıklar
Karın bölgesindeki yağları eritmenin ipuçları
Hızlı kilo vermek
Doğru karbonhidrat alımı
Sağlıkla kalmanın yolları :))
Detoksla ilgili bilinmesi gerekenler
Spor ve hayat
Obezite ve egzersiz
Hamilelikte uyku ve dinlenme
Selülit ile ilgili bilinmesi gerekenler
Sebzelerin diyete etkisi büyüktür...!
Diyette tatlı krizi
ÇATLAK NASIL ANLAŞILIR? TEDAVİSİ NASIL OLUR?
Menisküs ile ilgili bilinmesi gerekenler
selülit ile ilgili bilinmesi gerekenler
Diyetle ilgili bilinmesi gerekenler
SPA ve Wellness Nedir?
Dumbell ve spor
Tekvandonun çocuklar üzerindeki etkisi
Kışa hazır mıyız?
Çocuklarda obezite
Yaşlılarda spor
Sonbaharda spor
Sebzelerle sağlıklı beslenme
Spor küçük yaşta başlar
Doğru diyet yapmanın yolları
Sığ su bayılması
Sıcak havaların yoğun olduğu şu günlerde sıcaklara dikkat!
Yüzme sporunun faydaları
Yaz okullarının faydaları
Güneş çarpmasında ilk yardım
Kalp hastalarının dikkat etmesi gerekenler
Sıcak havalarda neler yapmalı?
Obezlik ve spor
Ramazanda oruç tutarken nelere dikkat etmeliyiz
Ramazan dieti için birkaç öneri
Zayıflamanın püf noktaları
Kan basıncı ve egzersiz
Soğuk ve yağmurlu havalarda spor
Sıcak havalarda spor
Kilo vermenin 10 altın kuralı
Astım hastaları spor yapabilir mi?
Lahana diyeti faydalı mı?
Evlilik öncesi ve evlilikte spor ve sağlık
Dilek' ten yaz diyeti için öneriler
Dilek Subaşı'dan mektup var...
Yaza merhaba diyeti
En basit spor yürümek
Sağlıklı kalmak mı istiyorsunuz?
Uykunun yaşamımızdaki önemi vazgeçilmezdir...
Kardiyo çalışmaları
Spor salonları, fitness ve vücut geliştirmenin faydaları
Kilo mu almak istiyorsunuz?
Doğru diyet nasıl yapılır?
Sporun faydaları mı dediniz!
FAZLA KİLOLAR MI DEDİNİZ...!
Genç ve güzel kalmak için neler yapılabilir
Karın kası için birkaç küçük ipucu
Vücut geliştirme ile ilgili doğru bilinen yanlışlar
Pilates mi ?
Modaya mı uyuyoruz yoksa spor mu yapıyoruz?
Kışın beslenme nasıl olmalıdır?
Spor, sigarayı bırakmaya yardımcı olur mu?
Spor ve Sigara
Kas yağdan daha ağırdır ama insanı ince gösterir
Karın kası nasıl yapılır?
Yaşam boyu sporla sağlıklı ve güzel kalın
Dengeli besleniyor muyuz?
Evde spor için birkaç ipucu...
Erken yaşta spor bilinci
Bebeklerde sporun önemi
Spordan sonra yapılmaması gerekenler
Spor yapmak istiyorum ama nereden başlamalıyım?
Diyetsiz ve sporsuz zayıflama yolları
Kadın ve selülit
Sporda dikkat edilecekler
Yazın doğa sporları
Doğru spor nasıl yapılır?
Spor yaparken ne giyelim?
Spor yaparken bilinçsizmiyiz?
Yeter ki spor yapmak isteyin
Ramazan'da sporsuz kalmayın
Sporsuz yaşlanmayın...
Yaz diyeti nasıl olmalı?
Çocuklar için yaz okulları
15 Altın Kural
40 altın kural
Yaza fit girelim
Yaz için birşeyler yapma vakti
Sağlıklı yaşam önerileri
Fiziksel engellilerde spor
Yaza merhaba sporu
Bilinçsiz spor yapmak
Susuz kalmayın..!
Sağlık için 5 altın kuralım var!
Çocuklar hangi yaşta spora başlamalı?
Göbeksiz yaza merhaba
Yaza formda girin…
Haydi sporaaa...
Kadınlarda neden mi spor?
Kadın ve Spor
Neden Spor?
Sağlık için ne yapmalı?
Spor için biraz istek biraz irade...
Sporun zararları
Sağlıklı yaşam için spor
Kadın ve spor