Emrah KARAÇAYIR
Arkeolog

Sanki Aydın'a ilk defa yaz geliyor...

16 Ağustos 2016, Salı

     

Klimanın İcadı: Bugün evlerimizde iş yerlerimizde kullandığımız klima aslında yüzyıllar öncesinde büyük bir oda şeklinde kocaman makinelerdi. Daha da eskiye gidecek olursak aslında insanlık tarihinde daha klimanın icadı olmamışken bile çeşitli yollarla soğutma ve ısıtma yapılıyordu. Mesela kapı girişlerine ıslak bez parçaları koymak, vantilatörün önüne buz kalıbı koyarak havayı serinletmeye çalışmak ortamı soğutmak için ilk kullanılan ilkel yöntemlerden birkaçıydı.Milattan önceye gidersek de Sagalossos Antik Kenti'nde insanlar dağdan gelen soğuk suyu yazları şehir meydanlarından geçirerek insanları serinletmeyi amaçlamışlardır.

Günümüze doğru yaklaştıkça bu konuda Leonardo Da Vinci'nin çalışmalarını görmekteyiz. Leonardo Da Vinci'nin Milano dükü olan patronunun eşinin odasını serinletmek için yaptığı su gücü ile çalışan sistem,bugün kullandığımız klimanın işlevini yerine getirmekle beraber klimanın çalışma sistemini benimsemediği için tarihteki ilk fan olarak nitelendirilmektedir. Asıl klimanın bugünkü halini ve işlevini tam olarak yansıtan aygıtlar 1902 yılında Willis H. Carrier tarafından tasarlanıp üretilmiştir.

''ŞOFÖR AÇTI AMA GAZI BİTMİŞ''

Şimdilerde ise klima her yerde kullanılmaktadır. Tek bir yerde kullanılmıyor o da Aydın Özel Halk Otobüsleri'nde. Aydın'a yaz, bildiğiniz gibi mayıs ayında geliyor, neredeyse ilkbaharı yaşamıyoruz bile. Hatta çoğu zaman sıcaklık 40 derecenin üzerinde oluyor ki bizlere normal gelmeye başladı bu durum. Ne gariptir ki günde yüzlerce Aydınlının kullandığı toplu taşıma araçlarında klima açılmıyor ya da şöyle demek doğru olur. Sabah, öğlen ve akşam bindiğim özel halk minibüslerinde klima çalışmıyor. Bir seferinde en arkada oturuyorum -ki duraklarda kapı açılır da dışarıdaki 40 derecenin üzerindeki sıcaklık içeri girer ve serinlerim umuduyla ki düşünün artık içerisinin sıcaklığını – yanıma biri oturdu ve üzeri ıpıslak, artık kuru yer kalmamış kıyafetlerinde ve yüzünde... Dayanamadım, ''Şöför bey, klimayı açar mısınız'' dedim. O da ne, klimanın gazı yokmuş gene de açayım dedi koca yürekli şöför bey ama devamlı sıcak üflediğinden kendisi de dayanamadı. Her neyse sonrasında Denge Gazetesi'nin bir haberi gözüme çarptı haberin başlığı ''Halk otobüslerindeki klima sorunu çözümleniyor'' idi. İçimi bir sevinç kapladı, çünkü açıklamada aynen şu geçiyor :“Yüklenici firma tarafından otobüslerdeki klimaların yenilenmesine başlandı. Şoför arkadaşlarımız da son durağa geldiklerinde otobüsleri stop ettirmiyor. Araçlar hareket etmeden 45 dakika önce klimaları çalıştırmaya başlıyoruz. Bu şekilde tedbir aldık ve şikayetler azaldı” sonra haberin tarihine baktım 15 Temmuz 2016 yani yazın ortası.

Yazıyı yazarken ki tarihi ise 12 Ağustos 2016. Bana daha kliması çalışan bir özel halk otobüsü denk gelmedi. Ha bu arada çok indi bindi oluyor diye klimanın soğutmadığını da söyleyenler olmuş, yine gariptir ki- burada teşekkür etmeyi borç bildiğim bir yer var- Aydın Belediyesi'nin Sarı Civcileri aynı durakları kullanmalarına rağmen aynı şekilde indi bindi olmasına rağmen ne zaman binsem serin ve rahat. Demek ki oluyormuş değil mi? Teşekkürler Aydın Büyükşehir Belediyesi.

Yalnız Aydın Belediyesi'nden tek ricam var, çoğu büyük şehirlerde denetimler yoğun bu toplu taşıma araçlarındaki klima konusunda. Gerekli özeni ve denetimi umarım Aydın Özel Halk Otobüsleri'nde de gösterirler. Çünkü Aydın'da yaşayan insanlar balık istifi gibi sıcakta klimasız ve havasız ortamda yolculuk ettirilecek kadar değersiz değiller.