Takip Et

Emine ÇOBAN

Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe

11 Ocak 2020, Cumartesi

     

Göbeklitepe; özellikle son yıllarda kendinden çok fazla bahsettiren tarihi bir sit alanı. Hakkında yazılan kitaplara, makalelere ve çekilen belgesellere ek olarak "Atiye" dizisine konu olması. Evet… Gelelim Göbeklitepe'nin tarihi önemine.

Nedir bu Göbeklitepe?

Göbeklitepe’yi yan yana inşa edilmiş ve 20 futbol sahası büyüklüğünde bir alana yayılan tapınaklar ve toplanma alanı olarak düşünülebiliriz. Yapıyı oluşturan odacıklar daire şeklinde inşa edilen ve taşla örülmüş duvarların arasına yerleştirilmiş yükseklikleri 3 ila 6 metre arasında değişen tek parça taşlardan oluşuyor. Bu taşların birçoğuna insan ve hayvan figürleri işlenmiş. Ayrıca odaları oluşturan taşların ağırlıkları 60 tona kadar çıkıyor ve bu taşlar üzerinde bir de çatı taşıyordu.

Bu kadar ağır taşları hareket ettirmek ve onları doğru açıyla konumlandırmak için basit mühendislik ve mimarlık bilgileri gerekliydi. Yani binlerce yıl önce Göbeklitepe’yi inşa eden kişiler tarihteki ilk mimarlar, Heykeltraşlar ve Mühendislerdi ayrıca yaşadıkları çağın çok ötesinde teknik bilgiye sahiplerdi.

Geçtiğimiz 25 yıl içinde Göbeklitepe’yi oluşturan yaklaşık 20 bölümden sadece 4 tanesi çıkarıldı ve tamamının çıkarılabilmesi için uzun bir süre daha kazı yapılması gerekiyor.

Göbeklitepe’yi önemli kılan şey ne?

Göbeklitepe’yi bu kadar önemli bir keşif haline getiren şeylerden biri de yapımının çok eskiye dayanması. Tapınağın yapılış tarihi 12 bin yıl öncesine yani M.Ö 10 bin yılına kadar uzanıyor. Taş Devri’nin ve buzul Çağı’nın bitişine çok yakın bir tarihte inşa edilmiş. Göbeklitepe, bilinen en eski insan yapıtı olan İngiltere’deki ünlü Stonehenge’den bile 7000 yıl, insanlık tarihinin en önemli yapıtlarından Mısır Piramitleri’nden ise 7500 yıl daha eski. Hatta Mısır Piramitleri’nin tarihsel olarak günümüze olan uzaklığı, Göbeklitepe’ye olan uzaklığından daha az. Ayrıca yazıyı bulan ve tarihteki ilk uygarlık olan Sümerler’den bile 6000 yıl daha eskiye dayanıyor.

Göbeklitepe’nin bu kadar eskiden yapılmış olması onu diğer tüm antik yapılardan daha önemli hale getiriyor. Örneğin piramitler yapıldığı zaman insanoğlu bronz çağındaydı ve metalden araç gereçler yapabiliyordu, bu metal araçlar sayesinde bir şey inşa etmek eski zamanlara göre çok daha kolaydı. Ayrıca Mısırlılar tarım yapıyordu ve yerleşik hayata geçmişlerdi, yani aç kalma ya da barınma gibi dertleri yoktu, bu sayede hayatta kalmaktan başka şeylere daha fazla kafa yorabiliyorlardı.

Bugüne kadar bildiğimiz şekilde tarih ve arkeoloji bilimlerine göre insanoğlu yerleşik hayata geçmeden önce göçebe şekilde avlanarak yaşıyordu, ardından tarımın keşfedilmesiyle birlikte insanlar su kenarlarındaki verimli topraklarda tarım yaparak ürettikleri besinleri yemeye başladılar ve yerleşik hayata geçmiş oldular. Yerleşik hayata geçtikten sonra da kendilerine tapınaklar inşa ettiler ve dini törenler düzenlemeye başladılar.

Ancak Göbeklitepe’yi inşa eden insanlar tarım yapmıyordu, onlar tarımdan bile önce tapınak inşa etmişlerdi ve yerleşik hayata geçmişlerdi, her zaman kabul edilen tarım - yerleşik hayat - din sırasının aslında yanlış olduğu anlaşıldı. İşte Göbeklitepe’yle birlikte ortaya çıkan bu gerçek şimdiye kadar tarih ve arkeoloji bilimleriyle ilgili bildiklerimizi derinden sarsmaya yetti. Üstelik şimdilik Göbeklitepe’nin sadece %20’sinin toprak altından çıkarıldığını düşünürsek, tamamı çıkarıldığında çok daha sarsıcı bilgilerle karşılaşmak bizi bekliyor olabilir.

Bu aşamada elde edilen bilgi ileride eskiyebilecek gibi duruyor. Kim bilir varoluşla ilgili daha neler öğreneceğiz?

Tüm bunlar bir kenara ülkemize turist çekmek için Atiye dizisinin uluslararası çapta başarı olması gerekiyor. Ulusal ölçekte baktığımızda da yaşadığımız coğrafyadaki zenginlikleri diziler sayesinde de olsa tanımak bir derece tatmin edici bir başarı. Diziyi izleyenler ikinci sezonu merakla beklerken birçok kişinin ziyaret edilecek yerler listesine Şanlıurfa’yı ve Göbeklitepe’yi eklediklerinden eminim. (Yardımcı kaynak: Ekşi Şeyler)

Hepinize mutlu hafta sonları sevgili Denge okurları. 



Yazarın Tüm Yazıları

Karantina Kelimesi Nereden Geliyor?

28 Mart 2020, Cumartesi

HAYAT KURTARAN 14 KURAL

21 Mart 2020, Cumartesi

"bana bir şey olmaz" demeyin

14 Mart 2020, Cumartesi

AYDIN ŞEHİTLER ANITI

7 Mart 2020, Cumartesi

MENEMEN OLAYI

29 Şubat 2020, Cumartesi

YOLUNUZ AYDIN’A DÜŞMELİ

22 Şubat 2020, Cumartesi

SEVGİLİLER GÜNÜ’NÜN TARİHİ

15 Şubat 2020, Cumartesi

KARA 2020

8 Şubat 2020, Cumartesi

Black Mirror - Kara Ayna

1 Şubat 2020, Cumartesi

KIZLARHİSARI EFSANESİ

18 Ocak 2020, Cumartesi

Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe

11 Ocak 2020, Cumartesi

Herkesin Zengin Olduğu Ütopik Dünya Düzenine Dair Düşündürücü Bir Yazı

4 Ocak 2020, Cumartesi

AYDIN’A GELECEKLER İÇİN MÜTHİŞ LEZZETLER

28 Aralık 2019, Cumartesi

KAHVE NASIL BULUNDU?

14 Aralık 2019, Cumartesi

Teslim Olma Anlamı Taşıyan Beyaz Bayrağın Tarihi Nereye Dayanıyor?

7 Aralık 2019, Cumartesi

BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ? (3)

30 Kasım 2019, Cumartesi

Mutfaktan Aydın kokuları geliyor

16 Kasım 2019, Cumartesi

Nefret dolu ayrımcılık

9 Kasım 2019, Cumartesi

Aydın’ın en eski camisi: Ahmet Gazi Camii

31 Ekim 2019, Perşembe

KİLİTLİ KAPI

26 Ekim 2019, Cumartesi

YENİ HAYATIMA MERHABA

12 Ekim 2019, Cumartesi

Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (2)

17 Ağustos 2019, Cumartesi

Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (1)

16 Ağustos 2019, Cuma

Başarı, aslında sandığımız kadar masum bir şey olmayabilir mi?

1 Ağustos 2019, Perşembe

KIRIK CAMLAR TEORİSİ

17 Temmuz 2019, Çarşamba

TEMMUZ VE AĞUSTOS AYLARININ HİKAYESİ

1 Temmuz 2019, Pazartesi

Duvara Asılı Hatıralar

23 Mayıs 2019, Perşembe

Gözler kalbin aynası mıdır?

13 Mayıs 2019, Pazartesi

Nerede o eski Ramazanlar?

10 Mayıs 2019, Cuma

Ruhsal açlık mı var?

2 Mayıs 2019, Perşembe

VAY BAŞIMA GELENLER

6 Nisan 2019, Cumartesi

AYDIN’IN KAHRAMANLARI DEMİRCİ MEHMET EFE (1883-1959)

25 Mart 2019, Pazartesi

İLK CEMRE HAVAYA DÜŞTÜ

21 Şubat 2019, Perşembe

TELEFON NASIL İCAT EDİLDİ?

15 Şubat 2019, Cuma

ARAP KIZI NEDEN CAMDAN BAKIYOR?

1 Şubat 2019, Cuma

Zaman Neden Yaşla Hızlanıyor?

26 Ocak 2019, Cumartesi

Hayatta en önemli görevimiz onurlu olmak

17 Ocak 2019, Perşembe

Umut dolu başlangıçlara

10 Ocak 2019, Perşembe

LÜTFEN BUNU YAPMAYIN!

8 Aralık 2018, Cumartesi

ATATÜRK’ÜN ÖĞRETMENE VERDİĞİ DEĞER

24 Kasım 2018, Cumartesi

VE VİCDANLARIN ISINMA VAKTİ KIŞ GELDİ…

17 Kasım 2018, Cumartesi

Tarihler yine 10 Kasım

10 Kasım 2018, Cumartesi

BUGÜN BİR İYİLİK YAP

13 Ekim 2018, Cumartesi

ASIL SİZ HAKKINIZI HELAL EDİN

6 Ekim 2018, Cumartesi

Başarısızlık Duygusunun İnsana Kazandırdığı Şeyler

11 Ağustos 2018, Cumartesi

DEĞERİNİ BİLMEK GEREKİR HAYATIN

4 Ağustos 2018, Cumartesi

MENDİREZ

28 Temmuz 2018, Cumartesi

MUTLULUK

21 Temmuz 2018, Cumartesi

BİR KAP SU BİR KAP YEMEK

14 Temmuz 2018, Cumartesi

Zeus Mağarası efsanesi

7 Temmuz 2018, Cumartesi

Nemrut Dağı Hakkında Öğrendiğinizde Sizi Şaşırtacak Bilgiler

30 Haziran 2018, Cumartesi

HAYALLER VE GERÇEKLER

9 Haziran 2018, Cumartesi

HAYIRLI RAMAZANLAR :)

2 Haziran 2018, Cumartesi

Atatürk’ü Sevmek Ülkemizi Sevmektir

19 Mayıs 2018, Cumartesi

ENGELLİ OLMAK ENGEL DEĞİLDİR...

12 Mayıs 2018, Cumartesi

MEDUSA EFSANESİ...

5 Mayıs 2018, Cumartesi

BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ? (2)

30 Nisan 2018, Pazartesi

HAYATI ERTELEMEYİN

14 Nisan 2018, Cumartesi

HİDAYET SAYIN VE ŞÜKRAN GÜNGÖR

31 Mart 2018, Cumartesi

ÇINARLAR YALNIZ BIRAKILMAMALI

24 Mart 2018, Cumartesi

EL ALEM NE DER ?

24 Şubat 2018, Cumartesi

BİR FİNCAN KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VARDIR

10 Şubat 2018, Cumartesi

GÜVEN

8 Şubat 2018, Perşembe

BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?

2 Şubat 2018, Cuma

ZAMANIN GÖLGESİ

25 Ocak 2018, Perşembe

DİKKAT KIRILIR

18 Ocak 2018, Perşembe

5 DAKİKA DAHA

13 Ocak 2018, Cumartesi

YAŞAR USTA'YI ARAMAK, MAHMUT HOCA'YI ÖZLEMEK..

11 Ocak 2018, Perşembe

ADIMIZ GENÇ

6 Ocak 2018, Cumartesi

Asla umutsuz olma

4 Ocak 2018, Perşembe