Emine ÇOBAN

MENDİREZ

28 Temmuz 2018, Cumartesi

     

Bu hafta ne yapsam ne yazsam diye düşünürken bir anda türküler geldi aklıma. Arada sizlere Aydın’ın ev sahipliği yaptığı medeniyetlerden öğrendiğim kadarıyla paylaşmaya çalıştım. Ancak bunların birçoğu bize has değerler değil. Bizim de bu topraklarda elbette eserlerimiz var ki onların en başında türküler gelir. Size Aydın yöresine ait olan Mendirez türküsünün hikayesini paylaşmak istiyorum.

“Olay Aydın, Köşk ilçesine bağlı "Karahayıt" köyünde geçer. Ayşe ve Mehmet aynı köyün çocuklarıdırlar. Bütün oyunlarda beraber oynarlar, biri olmadan diğeri hiçbir oyuna katılmaz. Kavga dahi etseler küs kalamazlar. Aileleri çok sıklıkla görüşmektedir. Birbirlerinin işlerini görmektedirler.

Zamanla çocukluk yaşları geçer, büyüyüp serpilmeye başlarlar. Artık çocukluk oyunları oynanmaz. Görüşmeler azalır. Evlilik çağları gelmiştir. Ayşe'nin pek çok isteyeni olur fakat hiçbirisine evet demez. Bu arada Mehmet askerdedir. Asker dönüşü köyün ileri gelenleri ve aileler görüşür ve iki genci birbirine nişanlarlar. Nişan hediyeleri arasında Ayşe'nin Mehmet'e verdiği mendil, bir de Mehmet'in Ayşe'sine aldığı oyalı gırebi vardır. Ayşe gırebi başından hiç çıkarmaz. O gırep onların sevgisinin adeta simgesi olur.

Yazın Aydın'da malum iş güç zamanıdır. İncirler ermiş, toplanmayı bekler, pamuklar ekilmiş, çapalanmayı, zeytinler de Eylül Ekim ayına hazırlık bakım ister. Bu ürünler ne kadar çok olursa, genç kızların çeyizi de o kadar bol olur derler. Ayşe de annesi ve kız kardeşleri ile pamuk çapalamaya gider. Sıcaktan bunalan Ayşe annesinden izin alarak Menderes kenarına gider. Elini yüzünü yıkar. Başından hiç çıkarmadığı gırebini çözer ve çalılığa takar. Biraz daha eğilip saçlarını ıslatmak ister. Menderes alüvyonlu bir yapıya sahiptir. Kaygan toprağa basar Ayşe ve bir anda bulanık Menderes sularına gömülür.

Annesi uzun süredir ortada görünmeyen Ayşe'yi merak eder. Hep beraber aramaya çıkarlar. Ta ki kız kardeşi çalıya takılı gırebi bulup ayak izine bakınca olay anlaşılır. Hemen Mehmet'e haber salınır ve aramaya başlarlar. Gündüzler geceye, geceler de sabaha varmaz. Herkes büyük bir sıkıntı ve heyecanla beklemektedir. Son bir ümit.

Ve o ses: "Ayşe bulundu!"

Sonrasındaki sessizlik...

Ayşe'nin cesedi üç gün aradan sonra Germencik kıyılarında balıkçılar tarafından bulunur. Üzerinde gırebinden başkaca eksiği yoktur. Sırma saçları tel tel çözülmüştür. Gözleri de adeta Mehmet'ini ararcasına açık kalmıştır.

Aileler perişan, feryatlar ağıtlar yakılır. Kara haberi duyan köy halkı ağlar. Ama elden ne gelir. Mehmet son kez Ayşe'sine bakar, içi kavrulur, elini saçlarına doğru götürür.

Ama dokunamaz bile, kahrolur.

Ayağa kalkar ve ağzından şu cümleler dökülür:

"Zalım Menderes, kuruyası menderes, nettin Ayşem'i? İnşallah senin de dalların budakların kurur da susuz, benim gibi yarsız kalırsın!"

Gökyüzünde yankılanan bu ses "Bulanık Menderes" türküsüne zemin hazırlar.” (Kaynak: Türkü Dostları)

***

Ayağına potini giymiş yürümüş

Sırma saçlarını çözmüş sürümüş

Üç etek fistanını giymiş bürünmüş

Tarla kenarına gırebi düşmüş

Oy Mendirez Mendirez bulanık Mendirez

Sen de bencileyin yarsız kal birez

Çeyizi sandıkta basılı kaldı

Mehmed'in gözleri sulara daldı

Kara haberi duyan buna ağladı

Bulanık sular Ayşe'yi yardan ayırdı

Oy Mendirez Mendirez bulanık Mendirez

Sen de bencileyin yarsız kal birez

***

Bu hikayelerle türküler sizin için de daha bir anlamlı olmuyor mu? Bu türküyü derleyen Emin Tenekeci’yi de rahmet anmış olalım. Kendisi yıllarca Aydın’ı köy köy gezip türküleri, müzikleri ortaya çıkarmış önemli bir isimdir.

Hepinize mutlu hafta sonları diliyorum sevgili Denge okurları.



Yazarın Tüm Yazıları
Karantina Kelimesi Nereden Geliyor?
HAYAT KURTARAN 14 KURAL
"bana bir şey olmaz" demeyin
AYDIN ŞEHİTLER ANITI
MENEMEN OLAYI
YOLUNUZ AYDIN’A DÜŞMELİ
SEVGİLİLER GÜNÜ’NÜN TARİHİ
KARA 2020
Black Mirror - Kara Ayna
KIZLARHİSARI EFSANESİ
Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe
Herkesin Zengin Olduğu Ütopik Dünya Düzenine Dair Düşündürücü Bir Yazı
AYDIN’A GELECEKLER İÇİN MÜTHİŞ LEZZETLER
KAHVE NASIL BULUNDU?
Teslim Olma Anlamı Taşıyan Beyaz Bayrağın Tarihi Nereye Dayanıyor?
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ? (3)
Mutfaktan Aydın kokuları geliyor
Nefret dolu ayrımcılık
Aydın’ın en eski camisi: Ahmet Gazi Camii
KİLİTLİ KAPI
YENİ HAYATIMA MERHABA
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (2)
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (1)
Başarı, aslında sandığımız kadar masum bir şey olmayabilir mi?
KIRIK CAMLAR TEORİSİ
TEMMUZ VE AĞUSTOS AYLARININ HİKAYESİ
Duvara Asılı Hatıralar
Gözler kalbin aynası mıdır?
Nerede o eski Ramazanlar?
Ruhsal açlık mı var?
VAY BAŞIMA GELENLER
AYDIN’IN KAHRAMANLARI DEMİRCİ MEHMET EFE (1883-1959)
İLK CEMRE HAVAYA DÜŞTÜ
TELEFON NASIL İCAT EDİLDİ?
ARAP KIZI NEDEN CAMDAN BAKIYOR?
Zaman Neden Yaşla Hızlanıyor?
Hayatta en önemli görevimiz onurlu olmak
Umut dolu başlangıçlara
LÜTFEN BUNU YAPMAYIN!
ATATÜRK’ÜN ÖĞRETMENE VERDİĞİ DEĞER
VE VİCDANLARIN ISINMA VAKTİ KIŞ GELDİ…
Tarihler yine 10 Kasım
BUGÜN BİR İYİLİK YAP
ASIL SİZ HAKKINIZI HELAL EDİN
Başarısızlık Duygusunun İnsana Kazandırdığı Şeyler
DEĞERİNİ BİLMEK GEREKİR HAYATIN
MENDİREZ
MUTLULUK
BİR KAP SU BİR KAP YEMEK
Zeus Mağarası efsanesi
Nemrut Dağı Hakkında Öğrendiğinizde Sizi Şaşırtacak Bilgiler
HAYALLER VE GERÇEKLER
HAYIRLI RAMAZANLAR :)
Atatürk’ü Sevmek Ülkemizi Sevmektir
ENGELLİ OLMAK ENGEL DEĞİLDİR...
MEDUSA EFSANESİ...
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ? (2)
HAYATI ERTELEMEYİN
HİDAYET SAYIN VE ŞÜKRAN GÜNGÖR
ÇINARLAR YALNIZ BIRAKILMAMALI
EL ALEM NE DER ?
BİR FİNCAN KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VARDIR
GÜVEN
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
ZAMANIN GÖLGESİ
DİKKAT KIRILIR
5 DAKİKA DAHA
YAŞAR USTA'YI ARAMAK, MAHMUT HOCA'YI ÖZLEMEK..
ADIMIZ GENÇ
Asla umutsuz olma