Emine ÇOBAN

Zaman Neden Yaşla Hızlanıyor?

26 Ocak 2019, Cumartesi

     

“Zaman nereye gitti?” Orta yaşlı ve yaşlı yetişkinler sıklıkla dikkat çekiyor. Birçoğumuz zamanın yaşlandıkça daha hızlı geçtiğini, pişmanlıklara yol açabilecek bir algıyı hissettiğimizi hissediyoruz.

Örneğin 2005 yılında psikologlar Marc Wittmann ve Sandra Lenhoff, o zamanlar Münih'in Ludwig Maximilian Üniversitesi'nde, 14 ila 94 yaş arasında değişen 499 katılımcıyla “çok yavaş” ile "çok hızlı" arasında zaman geçirme hızlarını araştırdı. Daha kısa süreler için - bir hafta, bir ay, hatta bir yıl - deneklerin zaman algısı yaşla birlikte artmadı. Katılımcıların çoğu saatin hızlıca gıdıkladığını hissettiler. Ancak, on yıl gibi daha uzun süreler boyunca, bir model ortaya çıktı: yaşlı insanlar, zamanı daha hızlı hareket ettiği gibi algılayabiliyorlardı. Yaşamları hakkında düşünmeleri istendiğinde, 40 yaşından büyük katılımcılar, çocukluklarında zamanın yavaşça geçtiğini hissetmişlerdir, ancak daha sonra genç yaşlarında daha erken yetişkinliğe gitmeye başlamıştır.

Yaşlı insanların böyle hissetmesinin iyi nedenleri var. Zamanı nasıl algıladığımıza gelince, insanlar bir etkinliğin uzunluğunu iki farklı bakış açısıyla tahmin edebilirler: Bir olay devam ederken, ileriye dönük bir olay, sona erdikten sonra da geriye dönük bir bakış açısı. Ek olarak, zaman deneyimimiz ne yaptığımıza ve bu konuda ne hissettiğimize göre değişir. Aslında, biz eğlenirken zaman uçuyor. Yeni bir sömürüye girmek, zamanın şu anda daha çabuk geçtiğini gösterir. Fakat bu aktiviteyi daha sonra hatırlarsak, sıradan deneyimlerden daha uzun sürdüğü görülecektir.

Sebep? Beynimiz yeni deneyimleri kodlar ama tanıdık olmayanları hafızaya kodlar ve geçmişe dair geriye dönük değerlendirmemiz, belli bir süre boyunca yarattığımız yeni anılara dayanmaktadır. Başka bir deyişle, bir hafta sonu kaçamağı üzerine daha fazla anı oluşturduğumuzda, yolculuk o kadar uzun sürecek.

Hammond'ın tatil paradoksu olarak adlandırdığı bu fenomen, geçmişe bakıldığında zamanın yaşlandıkça daha çabuk geçtiği için en iyi ipuçlarından birini sunuyor gibi görünüyor. Çocukluktan erken yetişkinliğe kadar birçok yeni deneyimlerimiz var ve sayısız yeni beceriler öğreniyoruz. Yetişkinler olsa da yaşamlarımız daha rutin hale geliyor ve daha az yabancı anlar yaşıyoruz. Sonuç olarak, ilk yıllarımız otobiyografik hafızamızda nispeten fazla temsil edilme eğilimindedir ve yansıma üzerine daha uzun sürdüğü görülmektedir. Tabii ki bu demek oluyor ki daha sonra yaşamda yavaşlayabiliyoruz. Beynimizi aktif tutarak, sürekli öğrenme becerilerini ve fikirlerini öğrenerek ve yeni yerler keşfederek algılarımızı değiştirebiliriz.. Mutlu kalın.. Hoşçakalın..

kaynak: scientific american 



Yazarın Tüm Yazıları
Karantina Kelimesi Nereden Geliyor?
HAYAT KURTARAN 14 KURAL
"bana bir şey olmaz" demeyin
AYDIN ŞEHİTLER ANITI
MENEMEN OLAYI
YOLUNUZ AYDIN’A DÜŞMELİ
SEVGİLİLER GÜNÜ’NÜN TARİHİ
KARA 2020
Black Mirror - Kara Ayna
KIZLARHİSARI EFSANESİ
Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe
Herkesin Zengin Olduğu Ütopik Dünya Düzenine Dair Düşündürücü Bir Yazı
AYDIN’A GELECEKLER İÇİN MÜTHİŞ LEZZETLER
KAHVE NASIL BULUNDU?
Teslim Olma Anlamı Taşıyan Beyaz Bayrağın Tarihi Nereye Dayanıyor?
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ? (3)
Mutfaktan Aydın kokuları geliyor
Nefret dolu ayrımcılık
Aydın’ın en eski camisi: Ahmet Gazi Camii
KİLİTLİ KAPI
YENİ HAYATIMA MERHABA
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (2)
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (1)
Başarı, aslında sandığımız kadar masum bir şey olmayabilir mi?
KIRIK CAMLAR TEORİSİ
TEMMUZ VE AĞUSTOS AYLARININ HİKAYESİ
Duvara Asılı Hatıralar
Gözler kalbin aynası mıdır?
Nerede o eski Ramazanlar?
Ruhsal açlık mı var?
VAY BAŞIMA GELENLER
AYDIN’IN KAHRAMANLARI DEMİRCİ MEHMET EFE (1883-1959)
İLK CEMRE HAVAYA DÜŞTÜ
TELEFON NASIL İCAT EDİLDİ?
ARAP KIZI NEDEN CAMDAN BAKIYOR?
Zaman Neden Yaşla Hızlanıyor?
Hayatta en önemli görevimiz onurlu olmak
Umut dolu başlangıçlara
LÜTFEN BUNU YAPMAYIN!
ATATÜRK’ÜN ÖĞRETMENE VERDİĞİ DEĞER
VE VİCDANLARIN ISINMA VAKTİ KIŞ GELDİ…
Tarihler yine 10 Kasım
BUGÜN BİR İYİLİK YAP
ASIL SİZ HAKKINIZI HELAL EDİN
Başarısızlık Duygusunun İnsana Kazandırdığı Şeyler
DEĞERİNİ BİLMEK GEREKİR HAYATIN
MENDİREZ
MUTLULUK
BİR KAP SU BİR KAP YEMEK
Zeus Mağarası efsanesi
Nemrut Dağı Hakkında Öğrendiğinizde Sizi Şaşırtacak Bilgiler
HAYALLER VE GERÇEKLER
HAYIRLI RAMAZANLAR :)
Atatürk’ü Sevmek Ülkemizi Sevmektir
ENGELLİ OLMAK ENGEL DEĞİLDİR...
MEDUSA EFSANESİ...
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ? (2)
HAYATI ERTELEMEYİN
HİDAYET SAYIN VE ŞÜKRAN GÜNGÖR
ÇINARLAR YALNIZ BIRAKILMAMALI
EL ALEM NE DER ?
BİR FİNCAN KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VARDIR
GÜVEN
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
ZAMANIN GÖLGESİ
DİKKAT KIRILIR
5 DAKİKA DAHA
YAŞAR USTA'YI ARAMAK, MAHMUT HOCA'YI ÖZLEMEK..
ADIMIZ GENÇ
Asla umutsuz olma