Emine ÇOBAN

Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe

11 Ocak 2020, Cumartesi

     

Göbeklitepe; özellikle son yıllarda kendinden çok fazla bahsettiren tarihi bir sit alanı. Hakkında yazılan kitaplara, makalelere ve çekilen belgesellere ek olarak "Atiye" dizisine konu olması. Evet… Gelelim Göbeklitepe'nin tarihi önemine.

Nedir bu Göbeklitepe?

Göbeklitepe’yi yan yana inşa edilmiş ve 20 futbol sahası büyüklüğünde bir alana yayılan tapınaklar ve toplanma alanı olarak düşünülebiliriz. Yapıyı oluşturan odacıklar daire şeklinde inşa edilen ve taşla örülmüş duvarların arasına yerleştirilmiş yükseklikleri 3 ila 6 metre arasında değişen tek parça taşlardan oluşuyor. Bu taşların birçoğuna insan ve hayvan figürleri işlenmiş. Ayrıca odaları oluşturan taşların ağırlıkları 60 tona kadar çıkıyor ve bu taşlar üzerinde bir de çatı taşıyordu.

Bu kadar ağır taşları hareket ettirmek ve onları doğru açıyla konumlandırmak için basit mühendislik ve mimarlık bilgileri gerekliydi. Yani binlerce yıl önce Göbeklitepe’yi inşa eden kişiler tarihteki ilk mimarlar, Heykeltraşlar ve Mühendislerdi ayrıca yaşadıkları çağın çok ötesinde teknik bilgiye sahiplerdi.

Geçtiğimiz 25 yıl içinde Göbeklitepe’yi oluşturan yaklaşık 20 bölümden sadece 4 tanesi çıkarıldı ve tamamının çıkarılabilmesi için uzun bir süre daha kazı yapılması gerekiyor.

Göbeklitepe’yi önemli kılan şey ne?

Göbeklitepe’yi bu kadar önemli bir keşif haline getiren şeylerden biri de yapımının çok eskiye dayanması. Tapınağın yapılış tarihi 12 bin yıl öncesine yani M.Ö 10 bin yılına kadar uzanıyor. Taş Devri’nin ve buzul Çağı’nın bitişine çok yakın bir tarihte inşa edilmiş. Göbeklitepe, bilinen en eski insan yapıtı olan İngiltere’deki ünlü Stonehenge’den bile 7000 yıl, insanlık tarihinin en önemli yapıtlarından Mısır Piramitleri’nden ise 7500 yıl daha eski. Hatta Mısır Piramitleri’nin tarihsel olarak günümüze olan uzaklığı, Göbeklitepe’ye olan uzaklığından daha az. Ayrıca yazıyı bulan ve tarihteki ilk uygarlık olan Sümerler’den bile 6000 yıl daha eskiye dayanıyor.

Göbeklitepe’nin bu kadar eskiden yapılmış olması onu diğer tüm antik yapılardan daha önemli hale getiriyor. Örneğin piramitler yapıldığı zaman insanoğlu bronz çağındaydı ve metalden araç gereçler yapabiliyordu, bu metal araçlar sayesinde bir şey inşa etmek eski zamanlara göre çok daha kolaydı. Ayrıca Mısırlılar tarım yapıyordu ve yerleşik hayata geçmişlerdi, yani aç kalma ya da barınma gibi dertleri yoktu, bu sayede hayatta kalmaktan başka şeylere daha fazla kafa yorabiliyorlardı.

Bugüne kadar bildiğimiz şekilde tarih ve arkeoloji bilimlerine göre insanoğlu yerleşik hayata geçmeden önce göçebe şekilde avlanarak yaşıyordu, ardından tarımın keşfedilmesiyle birlikte insanlar su kenarlarındaki verimli topraklarda tarım yaparak ürettikleri besinleri yemeye başladılar ve yerleşik hayata geçmiş oldular. Yerleşik hayata geçtikten sonra da kendilerine tapınaklar inşa ettiler ve dini törenler düzenlemeye başladılar.

Ancak Göbeklitepe’yi inşa eden insanlar tarım yapmıyordu, onlar tarımdan bile önce tapınak inşa etmişlerdi ve yerleşik hayata geçmişlerdi, her zaman kabul edilen tarım - yerleşik hayat - din sırasının aslında yanlış olduğu anlaşıldı. İşte Göbeklitepe’yle birlikte ortaya çıkan bu gerçek şimdiye kadar tarih ve arkeoloji bilimleriyle ilgili bildiklerimizi derinden sarsmaya yetti. Üstelik şimdilik Göbeklitepe’nin sadece %20’sinin toprak altından çıkarıldığını düşünürsek, tamamı çıkarıldığında çok daha sarsıcı bilgilerle karşılaşmak bizi bekliyor olabilir.

Bu aşamada elde edilen bilgi ileride eskiyebilecek gibi duruyor. Kim bilir varoluşla ilgili daha neler öğreneceğiz?

Tüm bunlar bir kenara ülkemize turist çekmek için Atiye dizisinin uluslararası çapta başarı olması gerekiyor. Ulusal ölçekte baktığımızda da yaşadığımız coğrafyadaki zenginlikleri diziler sayesinde de olsa tanımak bir derece tatmin edici bir başarı. Diziyi izleyenler ikinci sezonu merakla beklerken birçok kişinin ziyaret edilecek yerler listesine Şanlıurfa’yı ve Göbeklitepe’yi eklediklerinden eminim. (Yardımcı kaynak: Ekşi Şeyler)

Hepinize mutlu hafta sonları sevgili Denge okurları. 



Yazarın Tüm Yazıları
Karantina Kelimesi Nereden Geliyor?
HAYAT KURTARAN 14 KURAL
"bana bir şey olmaz" demeyin
AYDIN ŞEHİTLER ANITI
MENEMEN OLAYI
YOLUNUZ AYDIN’A DÜŞMELİ
SEVGİLİLER GÜNÜ’NÜN TARİHİ
KARA 2020
Black Mirror - Kara Ayna
KIZLARHİSARI EFSANESİ
Atiye ile Tekrar Gündeme Gelen Göbeklitepe
Herkesin Zengin Olduğu Ütopik Dünya Düzenine Dair Düşündürücü Bir Yazı
AYDIN’A GELECEKLER İÇİN MÜTHİŞ LEZZETLER
KAHVE NASIL BULUNDU?
Teslim Olma Anlamı Taşıyan Beyaz Bayrağın Tarihi Nereye Dayanıyor?
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ? (3)
Mutfaktan Aydın kokuları geliyor
Nefret dolu ayrımcılık
Aydın’ın en eski camisi: Ahmet Gazi Camii
KİLİTLİ KAPI
YENİ HAYATIMA MERHABA
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (2)
Güzel Ülkemiz Hakkında Bunları Biliyor Muyuz? (1)
Başarı, aslında sandığımız kadar masum bir şey olmayabilir mi?
KIRIK CAMLAR TEORİSİ
TEMMUZ VE AĞUSTOS AYLARININ HİKAYESİ
Duvara Asılı Hatıralar
Gözler kalbin aynası mıdır?
Nerede o eski Ramazanlar?
Ruhsal açlık mı var?
VAY BAŞIMA GELENLER
AYDIN’IN KAHRAMANLARI DEMİRCİ MEHMET EFE (1883-1959)
İLK CEMRE HAVAYA DÜŞTÜ
TELEFON NASIL İCAT EDİLDİ?
ARAP KIZI NEDEN CAMDAN BAKIYOR?
Zaman Neden Yaşla Hızlanıyor?
Hayatta en önemli görevimiz onurlu olmak
Umut dolu başlangıçlara
LÜTFEN BUNU YAPMAYIN!
ATATÜRK’ÜN ÖĞRETMENE VERDİĞİ DEĞER
VE VİCDANLARIN ISINMA VAKTİ KIŞ GELDİ…
Tarihler yine 10 Kasım
BUGÜN BİR İYİLİK YAP
ASIL SİZ HAKKINIZI HELAL EDİN
Başarısızlık Duygusunun İnsana Kazandırdığı Şeyler
DEĞERİNİ BİLMEK GEREKİR HAYATIN
MENDİREZ
MUTLULUK
BİR KAP SU BİR KAP YEMEK
Zeus Mağarası efsanesi
Nemrut Dağı Hakkında Öğrendiğinizde Sizi Şaşırtacak Bilgiler
HAYALLER VE GERÇEKLER
HAYIRLI RAMAZANLAR :)
Atatürk’ü Sevmek Ülkemizi Sevmektir
ENGELLİ OLMAK ENGEL DEĞİLDİR...
MEDUSA EFSANESİ...
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ? (2)
HAYATI ERTELEMEYİN
HİDAYET SAYIN VE ŞÜKRAN GÜNGÖR
ÇINARLAR YALNIZ BIRAKILMAMALI
EL ALEM NE DER ?
BİR FİNCAN KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VARDIR
GÜVEN
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
ZAMANIN GÖLGESİ
DİKKAT KIRILIR
5 DAKİKA DAHA
YAŞAR USTA'YI ARAMAK, MAHMUT HOCA'YI ÖZLEMEK..
ADIMIZ GENÇ
Asla umutsuz olma